Rig Veda 5.56.5: Mandala 5, Sukta 56, Mantra 5
Sukta 5.56
Rishi: Atri (Ātreya) — probable for RV 5.56
Devata: Maruts
Chandas: Trishtubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
उत्तिष्ठ नूनमेषां स्तोमैः समुक्षितानाम् । मरुतां पुरुतममपूर्व्यं गवां सर्गमिव ह्वये ॥
Transliteration
úttiṣṭha nū́nam eṣā́ṃ stómaiḥ sámukṣitānām | marútāṃ purutámam ápūrvyaṃ gavā́ṃ sárgam iva hvaye ||
Translation
आता उठा—स्तोत्रांनी नीट समुक्षित (उत्साहित) झालेल्या या मरुतांसह. मी मरुतांना—अतिशय बहुल, अपूर्व—गवांच्या सर्गासारखे हाक देतो: जणू प्रकाशकिरण (गायी) मोकळ्यात सुटून वाहू लागतात।
Word by Word
उत्ति॑ष्ठrise up; stand forth
उत्ति॑ष्ठ:
— (आज्ञा; कर्ता = त्वम्)
TypeVerb
Rootस्था (√स्था)
नूनम्now; indeed
नूनम्:
—
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
एषाम्of these
एषाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्तोमैःwith hymns/praises
स्तोमैः:
करण
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
समुक्षितानाम्of those well-sprinkled/strengthened (by offerings); well-invigorated
समुक्षितानाम्:
सम्बन्ध (genitive; qualifying “मरुताम्”)
TypeParticiple (Adjectival)
Rootसम्-उक्ष् (√उक्ष्) → समुक्षित (कृदन्त-भूतकृदन्त/PPP)
मरुताम्of the Maruts
मरुताम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
पुरुतमम्the very many; the most abundant
पुरुतमम्:
कर्म (ह्वये इत्यस्य)
TypeAdjective
Rootपुरु + तम (तमत्-प्रत्यय; प्रातिपदिक)
अपूर्व्यम्unprecedented; not former; wondrous
अपूर्व्यम्:
कर्म (ह्वये इत्यस्य; qualifying the object)
TypeAdjective
Rootअ-पूर्व्य (प्रातिपदिक; नञ्-समास/निषेध)
गवाम्of cows
गवाम्:
सम्बन्ध (genitive)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
सर्गम्a driving forth; a rush/stream; a release
सर्गम्:
कर्म (इव-उपमानस्य; ह्वये इत्यस्य कर्मस्य उपमा)
TypeNoun
Rootसर्ग (प्रातिपदिक)
इवlike; as
इव:
—
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
ह्वयेI call; I invoke
ह्वये:
— (कर्तृ = अहम्; कर्म = पुरुतमम् अपूर्व्यम् …)
TypeVerb
Rootह्वा (√ह्वा)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.