Sukta 42

Mantra 1

प्र शंतमा वरुणं दीधिती गीर्मित्रं भगमदितिं नूनमश्याः । पृषद्योनिः पञ्चहोता शृणोत्वतूर्तपन्था असुरो मयोभुः ॥

परम शांती देणारी वाणी पुढे जाते—आता ती वरुण, मित्र, भग आणि अदिती यांना प्राप्त होवो. चित्तरलेल्या प्रकाश-गर्भाची पंचहोता शक्ति ते ऐको—ज्याचा मार्ग अडथळारहित, जो असुर आहे, आणि आमच्यासाठी मयोभू, आनंद-कर्ता आहे.

Mantra 2

प्रति मे स्तोममदितिर्जगृभ्यात्सूनुं न माता हृद्यं सुशेवम् । ब्रह्म प्रियं देवहितं यदस्त्यहं मित्रे वरुणे यन्मयोभु ॥

अदिती माझा स्तोम असा स्वीकारो, जसा माता आपल्या प्रिय पुत्राला—हृदयप्रिय, सु-आश्रययुक्त—स्वीकारते. माझ्यात जे काही देवहित, प्रिय ब्रह्म (वाणी) आहे, ते मी मित्र-वरुण—मयोभू, आनंद-कर्ते—यांना अर्पण करतो.

Mantra 3

उदीरय कवितमं कवीनामुनत्तैनमभि मध्वा घृतेन । स नो वसूनि प्रयता हितानि चन्द्राणि देवः सविता सुवाति ॥

कवींमध्ये जो परम-कवी आहे, त्याला उन्नत करा; त्याला मधु व घृत यांनी अभिषेक करा. मग देव सविता आमच्यासाठी पूर्वीच प्रयत्नपूर्वक सिद्ध व स्थापित केलेली वसू—चंद्रासारखी दीप्त, प्रकाशमान संपत्ती—प्रकट करो.

Mantra 4

समिन्द्र णो मनसा नेषि गोभिः सं सूरिभिर्हरिवः सं स्वस्ति । सं ब्रह्मणा देवहितं यदस्ति सं देवानां सुमत्या यज्ञियानाम् ॥

हे इंद्रा, मनाने आम्हाला एकत्र ने; गोभिः (किरण/गायी) सह, सूरिभिः (प्रबुद्ध ऋषी) सह, हे हरिवः—एकत्र स्वस्तीत. तसेच ब्रह्मणा—जे देवहित, देवस्थापित आहे—त्याद्वारे आम्हाला एकत्र ने; आणि यज्ञिय देवांच्या सुमतीने (सद्बुद्धीने)ही.

Mantra 5

देवो भगः सविता रायो अंश इन्द्रो वृत्रस्य संजितो धनानाम् । ऋभुक्षा वाज उत वा पुरंधिरवन्तु नो अमृतासस्तुरासः ॥

दीप्तिमान भग, प्रेरक सविता—रायो अंश (समृद्धीचा अंश)—आणि वृत्राचा संजित, धनांचा विजेता इंद्र—हे आमच्यासाठी सत्य धन जिंकून देवोत. ऋभुक्षन्, वाज (कार्यसिद्धीची परिपूर्ण शक्ती) तसेच पुरंधि (सम्यक्-दर्शी बुद्धी)—ते अमृत, त्वरित देव—आमचे पालन व रक्षण करो.

Mantra 6

मरुत्वतो अप्रतीतस्य जिष्णोरजूर्यतः प्र ब्रवामा कृतानि । न ते पूर्वे मघवन्नापरासो न वीर्यं नूतनः कश्चनाप ॥

मरुतांसह असलेल्या, अजेय व अक्षय सामर्थ्याच्या त्या विजयी (इंद्राच्या) कृत्यांचे आम्ही उच्चार करतो. हे मघवन्, ना पूर्वीचे ना नंतरचे—कोणीही तुझ्या बळापर्यंत पोहोचले नाही; तुझ्या वीर्याचे नवे माप कोणालाही प्राप्त झाले नाही.

Mantra 7

उप स्तुहि प्रथमं रत्नधेयं बृहस्पतिं सनितारं धनानाम् । यः शंसते स्तुवते शम्भविष्ठः पुरूवसुरागमज्जोहुवानम् ॥

या, प्रथम रत्न-निधी, धनांचा विजेता बृहस्पती याची स्तुती करा. जो शंसन करतो व जो स्तवन करतो—त्याच्यासाठी तो अत्यंत कल्याणकारी आहे; बहुधनवान (देव) वारंवार हाक मारणाऱ्याजवळ येऊन पोहोचतो.

Mantra 8

तवोतिभिः सचमाना अरिष्टा बृहस्पते मघवानः सुवीराः । ये अश्वदा उत वा सन्ति गोदा ये वस्त्रदाः सुभगास्तेषु रायः ॥

हे बृहस्पते, तुझ्या सहाय्यांनी, तुझ्याशी संग करून आम्ही अरिष्ट—अक्षत—होतो; दानशील व सु-वीर (वीरपुत्रसंपन्न) होतो. जे अश्वदान करतात, किंवा गोदान (प्रकाशकिरणांचे दाते) आहेत, जे वस्त्रदान (रक्षणाचे आवरण) देतात—ते सुभाग्यवान; त्यांच्यातच खरा राय (समृद्धीचा पूर्णपणा) वास करतो.

Mantra 9

विसर्माणं कृणुहि वित्तमेषां ये भुञ्जते अपृणन्तो न उक्थैः । अपव्रतान्प्रसवे वावृधानान्ब्रह्मद्विषः सूर्याद्यावयस्व ॥

त्यांचा लाभ विखुरून टाक, त्यांना तोट्यात घाल—जे भोगतात, पण आमच्या उक्थैः (स्तुतिगीतांनी) आम्हांला प्रत्युपकाराने भरून देत नाहीत. जे अपव्रत (व्रतहीन), प्रसव/विकृत प्रवृत्तीने वाढणारे, ब्रह्मद्विषः (पवित्र वाणीचे द्वेषी) आहेत—त्यांना सूर्य (सत्य-प्रकाश)ापासून दूर हाकलून दे.

Mantra 10

य ओहते रक्षसो देववीतावचक्रेभिस्तं मरुतो नि यात । यो वः शमीं शशमानस्य निन्दात्तुच्छ्यान्कामान्करते सिष्विदानः ॥

हे मरुतांनो, देववीत (देव-समुपस्थित) यज्ञात रक्षसांसह जो तुम्हांवर आघात करतो—त्याच्यावर तुमच्या अचक्रेभिः (चक्ररहित, अविरुद्ध) सामर्थ्याने झडप घाला. आणि जो परिश्रम करणाऱ्या साधकाची निंदा करून, फसवून, तुच्छ कामना घडवितो—त्यालाही खाली पाडा.

Mantra 11

तमु ष्टुहि यः स्विषुः सुधन्वा यो विश्वस्य क्षयति भेषजस्य । यक्ष्वा महे सौमनसाय रुद्रं नमोभिर्देवमसुरं दुवस्य ॥

त्याची स्तुती करा—रुद्राची—ज्याचा बाण अचूक, ज्याचे धनुष्य उत्तम; जो सर्व भेषज (औषध-चिकित्सा) यांचा अधिपती आहे. महा रुद्राला सौमनस्य (कल्याणभावाची व्यापकता) मिळावी म्हणून यज्ञ करा; नमोभिः त्या देवाची, त्या असुराची (महाबल जीवन-स्वामी) सेवा करा.

Mantra 12

दमूनसो अपसो ये सुहस्ता वृष्णः पत्नीर्नद्यो विभ्वतष्टाः । सरस्वती बृहद्दिवोत राका दशस्यन्तीर्वरिवस्यन्तु शुभ्राः ॥

गृहस्वामीसदृश, क्रियाशील शक्ती—सुहस्त, सुबद्ध—त्या नद्या, पराक्रमीच्या पत्नी, आम्हांस विस्तार देऊ देत. सरस्वती, बृहद्दिवा आणि राका—सेवा करणाऱ्या व पोषण करणाऱ्या तेजस्वी देव्या—आम्हांस प्रशस्तता आणि शुभ-समृद्धी प्रदान करो.

Mantra 13

प्र सू महे सुशरणाय मेधां गिरं भरे नव्यसीं जायमानाम् । य आहना दुहितुर्वक्षणासु रूपा मिनानो अकृणोदिदं नः ॥

महानासाठी, शुभ-शरणासाठी मी मेधा—प्रेरित बुद्धी—आणि जन्म घेत असलेली नवी वाणी अर्पित करीत आहे. तो, जो दुहितेच्या दुध-दोहनस्थानी आघात करून, रूपे घडवीत व रूपांतरित करीत, हे आमच्यासाठी करून गेला.

Mantra 14

प्र सुष्टुतिः स्तनयन्तं रुवन्तमिळस्पतिं जरितर्नूनमश्याः । यो अब्दिमाँ उदनिमाँ इयर्ति प्र विद्युता रोदसी उक्षमाणः ॥

हे जरिता, सुबद्ध स्तुती आता हविस्पतीला—गर्जणाऱ्या, निनाद करणाऱ्या—प्राप्त होवो. तो समुद्रसदृश व जलमय विशालता गतिमान करतो; आणि विद्युत्सह दोन्ही लोकांवर वर्षा करीत सिंचन करतो.

Mantra 15

एष स्तोमो मारुतं शर्धो अच्छा रुद्रस्य सूनूँर्युवन्यूँरुदश्याः । कामो राये हवते मा स्वस्त्युप स्तुहि पृषदश्वाँ अयासः ॥

हा स्तोम मरुत-शर्धाकडे, रुद्राच्या युवान पुत्रांकडे सरळ जातो—तू त्यांच्याकडे उभा राहून/प्रवृत्त हो. रयि (समृद्धी) साठी कामना हाक देते; आमच्या स्वस्तीसाठी जवळ येऊन, हे अयास (अक्लांत) जन, पृषदश्व (चित्तेदार अश्वांचे) सामर्थ्यवान देवांचे स्तवन कर.

Mantra 16

प्रैष स्तोमः पृथिवीमन्तरिक्षं वनस्पतीँरोषधी राये अश्याः । देवोदेवः सुहवो भूतु मह्यं मा नो माता पृथिवी दुर्मतौ धात् ॥

हा स्तोम पुढे जातो—पृथ्वी, अंतरिक्ष, वनस्पतींचे अधिपती आणि औषधींकडे—जेणेकरून तू रयि (समृद्धी) प्राप्त करशील. देवांतील देव (देवोदेव) माझ्यासाठी सुहव (सुलभ-आह्वेय) होवो; आमची माता पृथ्वी आम्हाला दुर्मति (कुटिल बुद्धी) व कुपथात ठेवू नये.

Mantra 17

उरौ देवा अनिबाधे स्याम ॥

हे देवांनो, आम्ही उरु—विस्तीर्ण, अनिबाध—अबाधित/अडथळारहित—अवकाशात राहो.

Mantra 18

समश्विनोरवसा नूतनेन मयोभुवा सुप्रणीती गमेम । आ नो रयिं वहतमोत वीराना विश्वान्यमृता सौभगानि ॥

अश्विनांच्या सदैव-नवीन सहाय्याने—जे आनंद देणारे व सुमार्गाने नेणारे आहे—आम्ही पोहोचू. आमच्याकडे संपत्ती (रयि) आणि वीरशक्तीही वाहून आणा; हे अमृत (अमर) देवहो, सर्व अविनाशी सौभाग्ये आम्हाला द्या.