
Sukta 5.37
Indra (with solar/dawn imagery as supportive powers)
Trishtubh (probable; requires metrical verification)
हे लघु इंद्रसूक्त ‘इंद्रासाठी सोम पिळणारा’ याची स्तुती करते. तो यजमान सौर तेजाने चालतो असे चित्रित केले आहे, आणि उषा त्याच्या यज्ञकर्मासाठी निश्चित मार्ग उघडतात. इंद्राची विजय-रथशक्ती अनेक बले आपल्या भोवती गोळा करते; आणि सूर्य व अग्नीची कृपा जिंकणाऱ्या सोमदात्यास हे स्तोत्र पूर्णत्व—स्थिर काळात शांती-क्षेम, आणि संघर्षात विजय—असे वचन देते.
Mantra 1
सं भानुना यतते सूर्यस्याजुह्वानो घृतपृष्ठः स्वञ्चाः । तस्मा अमृध्रा उषसो व्युच्छान्य इन्द्राय सुनवामेत्याह ॥
सूर्याच्या भानु (किरण) बरोबर तो स्वतःला एकवटतो आणि पुढे जाण्यास यत्न करतो—आहुती अर्पण करणारा, घृत-पृष्ठ (घृत-दीप्त पृष्ठ असलेला), स्वञ्चाः (स्वतःच्या योग्य मार्गाने जाणारा). त्याच्यासाठी अमृध्रा (अचूक) उषा विस्तारून प्रकट होतात—तो म्हणतो: ‘इंद्रासाठी सोम पिळूया।’
Mantra 2
समिद्धाग्निर्वनवत्स्तीर्णबर्हिर्युक्तग्रावा सुतसोमो जराते । ग्रावाणो यस्येषिरं वदन्त्ययदध्वर्युर्हविषाव सिन्धुम् ॥
अग्नी समिधांनी प्रज्वलित झाला आहे—वनासारखा समृद्ध; बर्हि (यज्ञतृण) पसरले आहे; ग्रावा (सोमपेषण-दगड) जुळविले आहेत; सुत सोम यज्ञासाठी सिद्ध आहे। ज्याचे पेषण-दगड प्रेरक वाणी उच्चारतात—त्या अध्वर्यूनें हवि घेऊन सोम-धारा (सिन्धु) प्रवाहित केली आहे।
Mantra 3
वधूरियं पतिमिच्छन्त्येति य ईं वहाते महिषीमिषिराम् । आस्य श्रवस्याद्रथ आ च घोषात्पुरू सहस्रा परि वर्तयाते ॥
ही वधू-आत्मा पतीला इच्छित पुढे जाते; जो तिला वहन करतो—त्या महान, प्रेरक महिषी (राणी-शक्ती)ला। त्याच्या कीर्तीमुळे रथ घोष करत जवळ येतो; अनेक सहस्र त्याच्या भोवती फिरत-परिभ्रमण करीत राहतात—विजयी प्रकटतेसाठी शक्ती एकवटतात।
Mantra 4
न स राजा व्यथते यस्मिन्निन्द्रस्तीव्रं सोमं पिबति गोसखायम् । आ सत्वनैरजति हन्ति वृत्रं क्षेति क्षितीः सुभगो नाम पुष्यन् ॥
तो राजा डगमगत नाही, ज्याच्यात इंद्र गो-सखा (किरणांचा साथी) तीव्र सोम पितो। आपल्या विजयी सत्त्वशक्तींनी तो पुढे ढकलतो; तो वृत्र (आवरणकर्ता)चा वध करतो। तो भूमी-प्रदेशांवर अधिकार करून वास करतो; शुभ नाम पुष्ट करतो—विजयाच्या ऋतात त्याचे अस्तित्व वाढते।
Mantra 5
पुष्यात्क्षेमे अभि योगे भवात्युभे वृतौ संयती सं जयाति । प्रियः सूर्ये प्रियो अग्ना भवाति य इन्द्राय सुतसोमो ददाशत् ॥
तो क्षेमात (शांतीत) पुष्ट होतो आणि योगे—संघर्षात—विजयी ठरतो; दोन्हीही वळणांच्या अवस्थांत, जेव्हा ते संघर्षात समोरासमोर येतात, तो पूर्णतः जिंकतो. तो सूर्याला प्रिय आणि अग्नीलाही प्रिय होतो—ज्याने इंद्रासाठी पिळलेला (सुत) सोम अर्पण केला आहे तोच.
It praises Indra as the victorious power who comes to the Soma offering, and it says the one who offers pressed Soma gains success, protection, and well-being.
They act as supportive cosmic forces: the Dawns “open” the way and solar radiance empowers the rite, showing that the sacrifice is aligned with the order of light.
Thriving in peace, complete victory in conflict, and being ‘dear’ to Sun and Agni—especially for the person who gives Indra the pressed Soma.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.