Rig Veda Sukta 33
Mandala 5Sukta 339 Mantras

Sukta 33

Sukta 5.33

Rishi

Atri (Ātreya)

Devata

Indra

Chandas

Triṣṭubh (probable)

अत्रीचे हे सूक्त इंद्राच्या अतुलनीय सामर्थ्याची आणि युद्धात विजय मिळवून देणाऱ्या सहाय्याची स्तुती करते; तो “सुमती” (सद्बुद्धी/कल्याणकारी मन) जागवो आणि उपासकांना विजयी पराक्रम देओ अशी प्रार्थना करते. यात इंद्राची सर्प-विध्वंसक शक्ती आणि कृपापूर्वक धनदान यांचे स्मरण आहे; समृद्धीला दैवी मार्गदर्शनाखालील “संग्रह” म्हणून मांडले आहे—जसे गायी सुरक्षित गोठ्यात येऊन एकत्र होतात.

Mantras

Mantra 1

महि महे तवसे दीध्ये नॄनिन्द्रायेत्था तवसे अतव्यान् । यो अस्मै सुमतिं वाजसातौ स्तुतो जने समर्यश्चिकेत ॥

महान महिमेसाठी, महान बलासाठी, नृजनांमध्ये इंद्रासाठी मी स्तुतीचा दीप प्रज्वलित करतो—त्या अतुलनीय तवस् (शक्ती)साठी. जो वाजसाति (विजय-लाभ) मध्ये साधकाला सुमति (सद्बुद्धी) देतो, तो जनांमध्ये स्तुत होऊन जागृत होतो; आणि समरात यशस्वी योद्धा म्हणून ओळखला जातो.

Mantra 2

स त्वं न इन्द्र धियसानो अर्कैर्हरीणां वृषन्योक्त्रमश्रेः । या इत्था मघवन्ननु जोषं वक्षो अभि प्रार्यः सक्षि जनान् ॥

हे इंद्रा, आमच्या धियसा (प्रेरित बुद्धी)युक्त अर्कांनी (तेजस्वी स्तुतिंनी) प्रेरित होऊन, तू आपल्या हरी (दोन अश्व-शक्ती) यांचे वृषण्य-युक्त योक्त्र (जुआ) घट्ट करतोस. मग, हे मघवन्, याच प्रकारे आणि आनंदी अनुमोदनात, आम्हांला आपल्या वक्षावर धारण करून पुढे ने—आणि आर्य (आकांक्षी/उद्यमी) जनांना विजयापर्यंत पोहोचव.

Mantra 3

न ते त इन्द्राभ्यस्मदृष्वायुक्तासो अब्रह्मता यदसन् । तिष्ठा रथमधि तं वज्रहस्ता रश्मिं देव यमसे स्वश्वः ॥

हे इंद्रा, ब्रह्म—घडविणारी वाणी—नसताना त्या वाईट रीतीने जुळलेल्या प्रेरणा आमच्याकडून नव्हत्या. वज्रहस्ता देवा, आपल्या रथावर स्थिर हो; उत्तम अश्वांचा स्वामी, हे देवा, रश्मी (लगाम) धरा—ऊर्जांना योग्य गतीत नियोजित कर.

Mantra 4

पुरू यत्त इन्द्र सन्त्युक्था गवे चकर्थोर्वरासु युध्यन् । ततक्षे सूर्याय चिदोकसि स्वे वृषा समत्सु दासस्य नाम चित् ॥

हे इंद्रा, तुझे अनेक उक्थ (स्तुतीगीते) आहेत; कारण विस्तीर्ण रणभूमींमध्ये युद्ध करतानाही तू गव—प्रकाशशक्ती—यांसाठी जागा केलीस. स्वतःच्या धामात तू सूर्यालाही निवास कोरून दिलास; समरांत वृषभ होऊन तू दास (अंधार) याचे नावसुद्धा गळून पडू देतोस.

Mantra 5

वयं ते त इन्द्र ये च नरः शर्धो जज्ञाना याताश्च रथाः । आस्माञ्जगम्यादहिशुष्म सत्वा भगो न हव्यः प्रभृथेषु चारुः ॥

हे इंद्रा, आम्ही आणि ते नर—तुझे नवजात शर्ध (दल) आणि आलेले रथ—; अहिशुष्मा, ते सत्त्व (वीरबल) आमच्याकडे येवो. भगा प्रमाणे, हव्यासाठी वांछनीय, तू अर्पणांत अनुग्रही हो; दानात रम्य, प्रभृथि (प्रस्तुती) मध्ये शोभन हो.

Mantra 6

पपृक्षेण्यमिन्द्र त्वे ह्योजो नृम्णानि च नृतमानो अमर्तः । स न एनीं वसवानो रयिं दाः प्रार्यः स्तुषे तुविमघस्य दानम् ॥

हे इंद्रा! तूच वरणीय व पूरणीय आहेस; कारण तुझ्यातच ओज आणि नर-शक्तीची नृम्णे आहेत—हे नृतम (श्रेष्ठ कर्ता), अमर! म्हणून वसूंनी समृद्ध होऊन आम्हाला आत्ताच रयि—पूर्णता व ऐश्वर्य—दे; मी, प्रयत्नशील आर्य, तुविमघ (अतिउदार) याच्या दानाची स्तुती करतो।

Mantra 8

उत त्ये मा पौरुकुत्स्यस्य सूरेस्त्रसदस्योर्हिरणिनो रराणाः । वहन्तु मा दश श्येतासो अस्य गैरिक्षितस्य क्रतुभिर्नु सश्चे ॥

आणि पौरुकुत्स्य वीर सूर—त्रसदस्यु—याच्या त्या सुवर्णिम, आनंदित शक्ती मला वहन करो. त्याचे दहा शुभ्र अश्व मला घेऊन जावोत; आणि या गिरिक्षित (पर्वतनिवासी) स्वामीच्या क्रतु—संकल्पशक्तींशी—मी आता संयुक्त होवो।

Mantra 9

उत त्ये मा मारुताश्वस्य शोणाः क्रत्वामघासो विदथस्य रातौ । सहस्रा मे च्यवतानो ददान आनूकमर्यो वपुषे नार्चत् ॥

आणि मरुताश्वाचे ते शोण (लाल), क्रतुबलयुक्त, दानशील मला विदथ (सभा) यांच्या दानात वहन करो. च्यवताण मला सहस्र देत, अग्रपंक्तीत आर्याला तेजस्वी करून गेला—जणू रूपशोभेसाठी उचललेले स्तोत्र।

Mantra 10

उत त्ये मा ध्वन्यस्य जुष्टा लक्ष्मण्यस्य सुरुचो यतानाः । मह्ना रायः संवरणस्य ऋषेर्व्रजं न गावः प्रयता अपि ग्मन् ॥

आणि ध्वनी व लक्ष्मण्य यांना प्रिय असे ते तेजस्वी (देव), शुभ प्रकाशाने अग्रसर होत, मलाही वहन करो. संवरण ऋषीच्या धन-वैभवाच्या महिमेने ते त्याच्याकडे असे आले, जसे गायी आपल्या व्रजामध्ये (गोठ्यात)—सज्ज, नियत होऊन—आपल्या सत्य आश्रयात प्रवेश करतात.

Frequently Asked Questions

It asks Indra for victorious strength, protection that crushes obstacles, and generous prosperity—along with sumati, a clear and favorable mind for success.

In Vedic poetry the ‘serpent’ (ahi) often represents an obstructing force. Calling Indra ahiśuṣman means asking him to break what blocks progress—outer threats and inner resistance.

It is a metaphor for wealth and benefits arriving in an orderly, secure way—gathered, protected, and settled where they truly belong, not scattered or lost.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App