Sukta 30

Mantra 1

क्व स्य वीरः को अपश्यदिन्द्रं सुखरथमीयमानं हरिभ्याम् । यो राया वज्री सुतसोममिच्छन्तदोको गन्ता पुरुहूत ऊती ॥

तो वीर कुठे आहे—हरि-युग्मासह, सुखरथावर येणारा इंद्र कोणाने पाहिला? जो वज्री, राया (समृद्धी)सह, पिळलेल्या सोमाची इच्छा धरून, त्या गृहाकडे येतो—पुरुहूत, बहुवार आहूत—आमच्या रक्षण-ऊतीसाठी.

Mantra 2

अवाचचक्षं पदमस्य सस्वरुग्रं निधातुरन्वायमिच्छन् । अपृच्छमन्याँ उत ते म आहुरिन्द्रं नरो बुबुधाना अशेम ॥

मी खाली नजर टाकून त्याचा पदचिन्हांचा मागोवा पाहिला—त्या उग्र प्रतिष्ठापकाच्या पुढे येणाऱ्या गतीचा शोध घेत. मी इतरांना विचारले; ते मला म्हणाले: ‘जागृत नर म्हणाले—आम्ही इंद्राला प्राप्त होऊ.’

Mantra 3

प्र नु वयं सुते या ते कृतानीन्द्र ब्रवाम यानि नो जुजोषः । वेददविद्वाञ्छृणवच्च विद्वान्वहतेऽयं मघवा सर्वसेनः ॥

आता, सुत सोमावर, हे इंद्रा, तू केलेली कृत्ये आम्ही उच्चारतो—ज्यांना तू आम्हाला भोगण्यास व स्वीकारण्यास योग्य केलेस. जो अविद्वान तो जाणो; जो विद्वान तो ऐको: हा मघवान आपल्या सर्व सेनांसह (शक्तींसह) पुढे वाहत जातो.

Mantra 4

स्थिरं मनश्चकृषे जात इन्द्र वेषीदेको युधये भूयसश्चित् । अश्मानं चिच्छवसा दिद्युतो वि विदो गवामूर्वमुस्रियाणाम् ॥

हे इंद्रा, जन्मापासूनच तू आपले मन स्थिर केलेस; एकटाच तू अनेकांशीही युद्ध करण्यास उत्सुक असतोस. विद्युत्‌सदृश चमकणाऱ्या तुझ्या शवसाने तू दगडही फोडलास आणि उस्रिया—दीप्तिमान गायी (किरण/ज्ञानकिरण) यांचा विस्तीर्ण आवार (ऊर्व) तू शोधून काढलास.

Mantra 5

परो यत्त्वं परम आजनिष्ठाः परावति श्रुत्यं नाम बिभ्रत् । अतश्चिदिन्द्रादभयन्त देवा विश्वा अपो अजयद्दासपत्नीः ॥

जेव्हा तू परम, परापर—सर्वोच्च रूपाने—जन्मला, आणि परावति (दूरस्थ लोक) मध्ये ‘श्रुत्य’—श्रवणीय, प्रसिद्ध—हे नाव धारण करून होतास, तेव्हा देवसुद्धा इंद्राला भयभीत झाले. इंद्राने दासाच्या अधीन बांधून ठेवलेल्या सर्व आपः (जलधारा) जिंकून मुक्त केल्या—जीवन व निर्मळतेचे प्रवाह उघडले.

Mantra 7

वि षू मृधो जनुषा दानमिन्वन्नहन्गवा मघवन्त्संचकानः । अत्रा दासस्य नमुचेः शिरो यदवर्तयो मनवे गातुमिच्छन् ॥

तू वैरभाव विखुरलेस; स्वभावतः दानाला प्रवृत्त करीत, हे मघवन्, जागृत होऊन तू वध केलास. येथेच तू दास नमुचीचे शिर फिरवले/दूर केलेस—मनूसाठी वाट शोधत, मानवाला पुढे जाण्यास मार्ग उघडण्यासाठी.

Mantra 8

युजं हि मामकृथा आदिदिन्द्र शिरो दासस्य नमुचेर्मथायन् । अश्मानं चित्स्वर्यं वर्तमानं प्र चक्रियेव रोदसी मरुद्भ्यः ॥

कारण तेव्हा, हे इंद्रा, जेव्हा तू दास नमुचीचे शिर चिरडलेस, तेव्हा तू मला आपला युक्त—जुव्यात जोडलेला—सहचर केलेस. आणि स्वर्गाभिमुख (स्वर्य) दगडही लोटत येत असताना, चक्राप्रमाणे, मरुतांसाठी तू दोन्ही लोक (रोदसी) गतिमान केलेस—त्यांची व्यापक क्रिया उघडून मुक्त केलीस.

Mantra 9

स्त्रियो हि दास आयुधानि चक्रे किं मा करन्नबला अस्य सेनाः । अन्तर्ह्यख्यदुभे अस्य धेने अथोप प्रैद्युधये दस्युमिन्द्रः ॥

कारण दासाने जणू स्त्रियांनाच आयुधे करून टाकली; खऱ्या बळाविना असलेली त्याची सेना माझे काय करू शकणार? आतमध्ये त्याच्या दोन धेनूंच्या (दुग्धधारा) दर्शन झाले; मग इंद्र दस्यूशी युद्धासाठी पुढे सरसावला.

Mantra 10

समत्र गावोऽभितोऽनवन्तेहेह वत्सैर्वियुता यदासन् । सं ता इन्द्रो असृजदस्य शाकैर्यदीं सोमासः सुषुता अमन्दन् ॥

इथे चहूबाजूंनी गायी एकत्र येऊन हंबरू लागल्या, जेव्हा त्या आपल्या वासरांपासून दूर झाल्या होत्या. सुषुत सोमरसांनी त्याला आनंदित केले तेव्हा इंद्राने आपल्या शक्तींनी (शाकांनी) त्यांना एकत्र केले व मुक्त केले.

Mantra 11

यदीं सोमा बभ्रुधूता अमन्दन्नरोरवीद्वृषभः सादनेषु । पुरंदरः पपिवाँ इन्द्रो अस्य पुनर्गवामददादुस्रियाणाम् ॥

बभ्रुवर्ण, शुद्ध केलेल्या सोमरसांनी त्याला आनंदित केले तेव्हा वृषभ (इंद्र) सादनांत गर्जला. पुरंदर—दुर्गभेदक इंद्र—पान करून, उष्रिया म्हणजे उषेच्या तेजस्वी गायी पुन्हा परत दिल्या.

Mantra 12

भद्रमिदं रुशमा अग्ने अक्रन्गवां चत्वारि ददतः सहस्रा । ऋणंचयस्य प्रयता मघानि प्रत्यग्रभीष्म नृतमस्य नृणाम् ॥

हे अग्ने! रुशमा लोकांनी खरोखर हे कल्याणकारी कर्म केले—गवां (किरण/प्रकाश) चार सहस्र दान केले. ऋणंचयाची सज्ज केलेली दाने—नरांमध्ये परम पुरुषार्थी (नृतम) अशा पुरुषाच्या प्रसादरूपाने आम्ही ती स्वीकारली.

Mantra 13

सुपेशसं माव सृजन्त्यस्तं गवां सहस्रै रुशमासो अग्ने । तीव्रा इन्द्रमममन्दुः सुतासोऽक्तोर्व्युष्टौ परितक्म्यायाः ॥

हे अग्ने! रुशमा लोक मला शोभाहीन करून रिकाम्या हाताने घरी पाठवत नाहीत—गवां (किरण/प्रकाश) सहस्रांसह मला पाठवतात. तीव्रपणे पिळलेले सोमरस, परितक्म्या (परिक्रमा करणारी, धावणारी) रात्रि उषःक्षणी, इंद्राला अत्यंत आनंदित करतात.

Mantra 14

औच्छत्सा रात्री परितक्म्या याँ ऋणंचये राजनि रुशमानाम् । अत्यो न वाजी रघुरज्यमानो बभ्रुश्चत्वार्यसनत्सहस्रा ॥

ती परितक्म्या—परिक्रमा करणारी रात्रि—उजळली; रुशमा लोकांमध्ये राजा ऋणंचयाची ती आहे. जसा शीघ्र-विजयी घोडा अभ्यंजनाने माखला जातो, तसा बभ्रुने चार सहस्र (किरण/धन) मिळविले.

Mantra 15

चतुःसहस्रं गव्यस्य पश्वः प्रत्यग्रभीष्म रुशमेष्वग्ने । घर्मश्चित्तप्तः प्रवृजे य आसीदयस्मयस्तम्वादाम विप्राः ॥

हे अग्ने, रुशमांमध्ये आम्ही गव्य (गौ-सम्पदा)चे चार सहस्र पशु प्राप्त केले. आणि जो घर्म (घर्म-पात्र/उष्ण सोमयज्ञ) तप्त होऊन प्रवृज् (उघड्या अवकाशात) स्थित होता—लोखंडाचा बनलेला—त्याचाही आम्ही विप्र (ऋषि) उल्लेख करतो, सिद्ध झालेल्या कर्माचे चिन्ह मानून.