Sukta 29

Mantra 1

त्र्यर्यमा मनुषो देवताता त्री रोचना दिव्या धारयन्त । अर्चन्ति त्वा मरुतः पूतदक्षास्त्वमेषामृषिरिन्द्रासि धीरः ॥

मनुष्याकरिता देव-नियत विधान असा आर्यमन् त्रिविध आहे; देव धारण करीत असलेली दिव्य रोचना (दीप्त लोक) त्रिविध आहेत. पूतदक्ष मरुत तुझे स्तवन करतात; हे इंद्रा, तू त्यांचा ऋषि आहेस—धीर (स्थिर-प्रज्ञ) आहेस.

Mantra 2

अनु यदीं मरुतो मन्दसानमार्चन्निन्द्रं पपिवांसं सुतस्य । आदत्त वज्रमभि यदहिं हन्नपो यह्वीरसृजत्सर्तवा उ ॥

जेव्हा हर्षोल्लासित मरुत्‌गण, निचोडलेल्या सोमाचे पान केलेल्या इंद्राचे स्तवन गाऊ लागले, तेव्हा त्याने वज्र उचलला. जेव्हा त्याने अडथळा घालणाऱ्या अहि (वृत्र) वर प्रहार केला, तेव्हा त्याने प्रबळ, उंच उसळणाऱ्या आपः (जलधारा) प्रवाहासाठी मुक्त केल्या.

Mantra 3

उत ब्रह्माणो मरुतो मे अस्येन्द्रः सोमस्य सुषुतस्य पेयाः । तद्धि हव्यं मनुषे गा अविन्ददहन्नहिं पपिवाँ इन्द्रो अस्य ॥

आणि या कार्यासाठी माझ्याबरोबर प्रेरित शक्ती—मरुत्‌गण—ही आहेत; इंद्राने सु-निचोडलेल्या सोमाचे पान करावे. हेच तर हविः—मनुष्याकरिता त्याने प्रकाशाच्या रश्मी, ‘गायी’ (किरणे) शोधून काढल्या; आणि पान करून इंद्राने त्यांना रोखणाऱ्या अहि-ला ठार केले.

Mantra 4

आद्रोदसी वितरं वि ष्कभायत्संविव्यानश्चिद्भियसे मृगं कः । जिगर्तिमिन्द्रो अपजर्गुराणः प्रति श्वसन्तमव दानवं हन् ॥

त्याने दोन्ही लोक (रोदसी) विस्तारून वेगवेगळे आधार देऊन स्थिर केले; आणि भयाने गुंडाळलेलेही थरथरणाऱ्या मृगासारखे झाले. गर्जत पुढे झेपावणाऱ्या इंद्राने समोरून श्वास फेकत येणाऱ्या त्या दानवाला ठार केले; अंधकाराचा हल्ला त्याने परतवून लावला.

Mantra 5

अध क्रत्वा मघवन्तुभ्यं देवा अनु विश्वे अददुः सोमपेयम् । यत्सूर्यस्य हरितः पतन्तीः पुरः सतीरुपरा एतशे कः ॥

मग, हे मघवन् (इंद्रा), तुझ्या क्रतु—संकल्प व सामर्थ्य—यामुळे सर्व देवांनी संमती दिली आणि तुला सोमपेय (सोमपान) अर्पिले. जेव्हा सूर्याचे हरित अश्व पुढे-पुढे, वरच्या दिशेने उडत जातात—त्या प्रकाशाच्या त्या वेगवान गतीला कोण गाठू शकेल?

Mantra 6

नव यदस्य नवतिं च भोगान्त्साकं वज्रेण मघवा विवृश्चत् । अर्चन्तीन्द्रं मरुतः सधस्थे त्रैष्टुभेन वचसा बाधत द्याम् ॥

दानशील मघवा (इंद्र) याने वज्राने एकत्रच शत्रूचे नऊ-आणि-नव्वद भोग छेदून पाडले, तेव्हा मरुत आपल्या समान आसनात (सधस्थे) इंद्राचे स्तवन करू लागले. त्रैष्टुभ वाणीने त्यांनी द्यौ (आकाश) भेदून उघडले—उच्च प्रकाशासाठी जागा करून.

Mantra 7

सखा सख्ये अपचत्तूयमग्निरस्य क्रत्वा महिषा त्री शतानि । त्री साकमिन्द्रो मनुषः सरांसि सुतं पिबद्वृत्रहत्याय सोमम् ॥

मैत्रीत मित्रासारखा, वेगवान अग्नीने आपल्या क्रतु-शक्तीने त्याच्यासाठी महाबल तीनशे (अर्पणे) शिजवून सिद्ध केली. आणि इंद्राने मनुष्याबरोबर मिळून तीन प्रवाह/सरिता जिंकल्या; पिळलेला सोम पिऊन तो वृत्र-वधासाठी निघाला—अस्तित्वाच्या जलांच्या मुक्तीकडे.

Mantra 8

त्री यच्छता महिषाणामघो मास्त्री सरांसि मघवा सोम्यापाः । कारं न विश्वे अह्वन्त देवा भरमिन्द्राय यदहिं जघान ॥

तीनशे महिष-बल, तीन सरिता, आणि सोम्य आपः—हे सर्व दानशूर मघवाने जिंकले. मग सर्व देवांनी, जणू गायकाच्या हाकेसारखे, इंद्रासाठी जयघोष केला—जेव्हा त्याने अहि (वृत्र)चा वध केला; अडथळ्यावर प्रकाशाचा विजय, विश्वशक्ती स्तुत्य मानतात.

Mantra 9

उशना यत्सहस्यैरयातं गृहमिन्द्र जूजुवानेभिरश्वैः । वन्वानो अत्र सरथं ययाथ कुत्सेन देवैरवनोर्ह शुष्णम् ॥

हे इंद्रा! सहस्र-बलवान साथींसह, प्रवासास उत्सुक अश्वांसह, तू त्या गृहाकडे आला—तेव्हा येथे तू झुंज देत रथासह पुढे गेलास. कुत्सासह आणि देवांसह तू खरोखरच शुष्णाचा पराभव करण्यास मदत केलीस—जो जलप्रवाहांना शुष्क करणारी शोषक शक्ती आहे.

Mantra 10

प्रान्यच्चक्रमवृहः सूर्यस्य कुत्सायान्यद्वरिवो यातवेऽकः । अनासो दस्यूँरमृणो वधेन नि दुर्योण आवृणङ्मृध्रवाचः ॥

तू सूर्याचे एक चक्र बाहेर ओढून काढलेस, आणि कुत्सासाठी प्रवासाला दुसरा विस्तीर्ण मार्ग निर्माण केलास. नासारहित दस्यूंना तू आपल्या प्रहाराने चिरडलेस; कुटिल-वाणी असणाऱ्यांना तू अंधाराच्या दुष्ट योनीत बंद केलेस—जेणेकरून प्रकाशाचा सत्यमार्ग पुढे जाईल.

Mantra 11

स्तोमासस्त्वा गौरिवीतेरवर्धन्नरन्धयो वैदथिनाय पिप्रुम् । आ त्वामृजिश्वा सख्याय चक्रे पचन्पक्तीरपिबः सोममस्य ॥

गौरिवीतीच्या यज्ञार्पणात स्तोत्रांनी तुला वाढविले; ऋत-वितरणाचा साधक वैदथिन याच्यासाठी तू पिप्रूला वश केलेस. ऋजिश्वाने तुला सखा केले; भाग शिजवून तू हाच सोम प्राशन केला—मित्र व वीर-रक्षक होऊन कर्मात प्रवृत्त झालास.

Mantra 12

नवग्वासः सुतसोमास इन्द्रं दशग्वासो अभ्यर्चन्त्यर्कैः । गव्यं चिदूर्वमपिधानवन्तं तं चिन्नरः शशमाना अप व्रन् ॥

नवग्व पिळलेल्या सोमासह, आणि दशग्व आपल्या स्तुती-अर्कांसह—इंद्राचे अभ्यर्चन करतात. झाकलेले व बंद असलेले गो-धनाचे गोठेही ते नर, धडपडत व परिश्रम करत, फोडून उघडतात—जेणेकरून लपलेला प्रकाश आवरणातून मुक्त होईल.

Mantra 13

कथो नु ते परि चराणि विद्वान्वीर्या मघवन्या चकर्थ । या चो नु नव्या कृणवः शविष्ठ प्रेदु ता ते विदथेषु ब्रवाम ॥

हे मघवन्! जाणकारालाही तुझे परिभ्रमण—तू सिद्ध केलेली वीर्यकर्मे—कशी पूर्णपणे अनुसरता येतील? आणि हे अतिशक्तिमान! तू आता जे नवे कृत्य घडवितोस—तीच तुझी शक्ती आम्ही विदथांमध्ये (यज्ञ-सभांत) उच्चारू.

Mantra 14

एता विश्वा चकृवाँ इन्द्र भूर्यपरीतो जनुषा वीर्येण । या चिन्नु वज्रिन्कृणवो दधृष्वान्न ते वर्ता तविष्या अस्ति तस्याः ॥

हे इंद्रा! ही सर्व कर्मे तूच केलीस—अनेक, अपरिमित—स्वतःच्या जन्मापासूनच आणि आपल्या वीर्य-बलाने. हे वज्रिन्! सामर्थ्यात धिटाईने तू जे काही पुढेही करशील, तुझ्या त्या तविषी (प्रचंड शक्ती)ला सीमा नाही; तिला रोखणारा कोणताही वळणबिंदू नाही.

Mantra 15

इन्द्र ब्रह्म क्रियमाणा जुषस्व या ते शविष्ठ नव्या अकर्म । वस्त्रेव भद्रा सुकृता वसूयू रथं न धीरः स्वपा अतक्षम् ॥

हे इंद्रा! घडविले जात असलेले हे ब्रह्म (स्तोत्र) स्वीकार; हे परम-शविष्ठा! तुझ्यासाठी आम्ही ही नवी कर्मे केली आहेत. शुभ, सुकृत, वसू-इच्छुक—सुंदर वस्त्रासारखे; आणि रथासारखे—धीर, कुशल जनांनी याला घडविले आहे.