Rig Veda 4.16.8 — Mandala 4, Sukta 16, Mantra 8
Sukta 4.16
Rishi: Vāmadeva Gautama
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
अपो यदद्रिं पुरुहूत दर्दराविर्भुवत्सरमा पूर्व्यं ते । स नो नेता वाजमा दर्षि भूरिं गोत्रा रुजन्नङ्गिरोभिर्गृणानः ॥
Transliteration
apó yád ádrim puru-hūta dárdaḥ āvír bhuvat sáramā pū́rvyam té | sá no netā́ vā́jam ā́ darṣi bhū́riṃ gotrā́ rújann áṅgirobhir gṛṇānáḥ ||
Translation
हे पुरुहूत! जेव्हा तू पाण्यांना अडवून ठेवणारा शिला-पर्वत चुरडून फोडलास, तेव्हा सरमा—तुझी प्राचीन अंतःप्रेरणा—प्रकट झाली. आमचा नेता हो; आम्हाला वाज (बल/विजयशक्ती) याची विपुल समृद्धी दे; अङ्गिरसांसह, आमची स्तुती स्वीकारत, गुप्त गोत्रे (गो-धन/प्रकाश-धेनूंचे कुंपण) फोडून उघड.
Word by Word
अपःwaters
अपः:
कर्म
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
यत्which/that (that which)
यत्:
कर्म (सम्बन्ध)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अद्रिम्the rock, mountain
अद्रिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootअद्रि (प्रातिपदिक)
पुरुहूतO much-invoked (Indra)
पुरुहूत:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootपुरुहूत (प्रातिपदिक; इन्द्रस्य विशेषण)
दर्दरO splitter, cleaver
दर्दर:
सम्बोधन
TypeNoun (epithet)
Rootदर्दर (धातु-आधारित प्रातिपदिक; ‘भेदक/विदारक’), √दृ/दर् (विदारणे)
आविःopenly, manifest
आविः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआविस् (अव्यय)
अभवत्became, came to be
अभवत्:
क्रिया
TypeVerb
Root√भू (भवति)
सरमाSaramā
सरमा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसरमा (प्रातिपदिक; देवशुनी/नाम)
पूर्व्यम्former, ancient
पूर्व्यम्:
कर्म (यत्-सम्बद्ध)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक)
तेof you, your
ते:
सम्बन्ध (genitive)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सःhe
सः:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नःfor us / of us
नः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (contextual)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नेताleader, guide
नेता:
कर्तृ (सः…नेता)
TypeNoun
Rootनेतृ (प्रातिपदिक; √नी ‘नेतुम्’)
वाजम्prize, strength, booty
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
आtowards, hither
आ:
क्रियाविशेषण/उपसर्ग
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
दर्शिshow (to us), make visible
दर्शि:
क्रिया
TypeVerb
Root√दृश् (दर्शने)
भूरिम्abundant, much
भूरिम्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootभूरि (प्रातिपदिक)
गोत्राcow-pens, enclosures (of cows)
गोत्रा:
कर्म
TypeNoun
Rootगोत्र (प्रातिपदिक)
रुजन्breaking, shattering
रुजन्:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√रुज् (भङ्गे/विदारणे)
अङ्गिरोभिःwith the Aṅgirases
अङ्गिरोभिः:
करण
TypeNoun
Rootअङ्गिरस् (प्रातिपदिक)
गृणानःpraising, chanting
गृणानः:
कर्तृ-विशेषण
TypeVerb (participle)
Root√गृ (स्तुतौ) / गृण् (वैदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.