Mantra 15
Sukta 3.62
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Soma
Chandas: Gāyatrī
Samhita Patha (Devanagari)
अस्माकमायुर्वर्धयन्नभिमातीः सहमानः । सोमः सधस्थमासदत् ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒स्माक॒मायु॑र्व॒र्धय॑न्न॒भिमा॑ती॒: सह॑मानः । सोम॑: स॒धस्थ॒मास॑दत् ॥
Transliteration
asmā́kam ā́yur vardháyann abhímātīḥ sáhamānaḥ | sómaḥ sadhástham ā́sadat ||
Translation
आमचे आयुष्य/जीवनबल वाढवत, शत्रुत्वपूर्ण दडपणांना सहन करून जिंकत, सोम ‘सधस्थ’—सामान्य अधिष्ठान—यात आसनस्थ झाला आहे; तो आमच्यात स्थिर आधार म्हणून प्रतिष्ठित होवो.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒स्माक॑म् । आयुः॑ । व॒र्धय॑न् । अ॒भिऽमा॑तीः । सह॑मानः । सोमः॑ । स॒धऽस्थ॑म् । आ । अ॒स॒द॒त् ॥अस्माकम् । आयुः । वर्धयन् । अभिमातीः । सहमानः । सोमः । सधस्थम् । आ । असदत् ॥asmākam | āyuḥ | vardhayan | abhi-mātīḥ | sahamānaḥ | somaḥ | sadha-stham | ā | asadat
Word by Word
अस्माकम्of us, our
अस्माकम्:
सम्बन्ध (Genitive relation) / षष्ठी-सम्बन्ध
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifespan
आयुः:
कर्म (object of ‘वर्धयन्’)
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक) < √इ (to go) / आयुस्-शब्द
वर्धयन्increasing, causing to grow
वर्धयन्:
कर्तृ-विशेषण (qualifying the subject ‘सोमः’)
TypeVerb (present participle)
Root√वृध् (वर्धते/वर्धयति) ‘to grow, increase’
अभिमातीःhostilities, assaults (of enemies)
अभिमातीः:
कर्म (object of ‘सहमानः’)
TypeNoun
Rootअभिमाति (प्रातिपदिक) < अभि-√मा (to measure/assail) → ‘attack, hostility’
सहमानःovercoming, withstanding
सहमानः:
कर्तृ-विशेषण (qualifying the subject ‘सोमः’)
TypeVerb (present participle)
Root√सह् (to endure, overcome) with prefix सह-; (present participle, आत्मनेपदी)
सोमःSoma (the sacred drink/deity)
सोमः:
कर्तृ (agent/subject)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
सधस्थम्the common seat/abode; the ritual place
सधस्थम्:
कर्म (goal/object with motion verb ‘आसदत्’)
TypeNoun
Rootसधस्थ (प्रातिपदिक) ‘common seat/abode; sacrificial place’
आसदत्sat down; approached (took his seat)
आसदत्:
क्रिया (finite verb); governs goal-object ‘सधस्थम्’
TypeVerb
Rootआ-√सद् (to sit down, approach, take a seat)