
Sukta 3.35
Viśvāmitra Gāthina (Maṇḍala 3 general attribution; Sukta 35 also in Viśvāmitra collection)
Indra
Triṣṭubh (probable)
हे सूक्त इंद्रासाठी तातडीचे सोम-आमंत्रण आहे: त्यांच्या कपिश (पिवळट-तांबूस) अश्वांना रथास जुंपण्यासाठी हाक दिली आहे, आणि त्यांनी त्वरेने येऊन बर्हिसावर ठेवलेला पिळलेला सोम पिण्याची विनंती केली आहे. कवी इंद्राची स्तुती करतो की ते सर्वांत पुरुषार्थी लूट-धनाचे विजेते आहेत, जे वृत्रासारखे अडथळे चिरडून टाकतात; आणि त्यांच्याकडे विजय, स्पर्धा/युद्धात संरक्षण, तसेच धनसंचय यांची याचना करतो.
Mantra 1
तिष्ठा हरी रथ आ युज्यमाना याहि वायुर्न नियुतो नो अच्छ । पिबास्यन्धो अभिसृष्टो अस्मे इन्द्र स्वाहा ररिमा ते मदाय ॥
हे हरि-द्वय! रथास युक्त होऊन दृढ उभे राहा; वायूच्या नियुतांसारखे आमच्याकडे या. आमच्यासाठी पिळून काढलेला सोमरस—हा अन्धस्—प्या. हे इंद्रा! स्वाहा—तुझ्या मद-आनंदासाठी व सामर्थ्याच्या उन्मादासाठी हे आम्ही तुला अर्पित करीत आहोत.
Mantra 2
उपाजिरा पुरुहूताय सप्ती हरी रथस्य धूर्ष्वा युनज्मि । द्रवद्यथा सम्भृतं विश्वतश्चिदुपेमं यज्ञमा वहात इन्द्रम् ॥
बहु-आहूतासाठी समीप, वेगवान—हे दोन हरि अश्व मी रथाच्या धुरांवर जुंपतो. जसे सर्व बाजूंनी जमविलेल्या समागमाकडे धावतात, तसे या यज्ञाकडे इंद्राला इथे वाहून आणा.
Mantra 3
उपो नयस्व वृषणा तपुष्पोतेमव त्वं वृषभ स्वधावः । ग्रसेतामश्वा वि मुचेह शोणा दिवेदिवे सदृशीरद्धि धानाः ॥
हे वृषण-द्वय, तपु-रस पिणारे! आम्हाला जवळ नेऊन ठेवा; आणि तूही, हे वृषभा, स्वधावन्, रक्षण कर. येथे अश्व चरू दे; इथे त्या रक्तवर्ण जोडीला सोडून दे. दिवसेंदिवस तुझ्याशी सादृश्य असलेले धान्यकण खा.
Mantra 4
ब्रह्मणा ते ब्रह्मयुजा युनज्मि हरी सखाया सधमाद आशू । स्थिरं रथं सुखमिन्द्राधितिष्ठन्प्रजानन्विद्वाँ उप याहि सोमम् ॥
ब्रह्म (मंत्रशक्ती) यांनी, ब्रह्मयुज (वाणी/ब्रह्माने युक्त) असे तुझे दोन हरी अश्व मी जुपतो—ते वेगवान सखा, सधमाद (समवेत सोम-आनंद) यांचे साथी आहेत. हे इंद्रा, स्थिर व सुखद रथावर दृढपणे अधिष्ठित हो; जाणता-विवेकी होऊन सोमाजवळ ये।
Mantra 5
मा ते हरी वृषणा वीतपृष्ठा नि रीरमन्यजमानासो अन्ये । अत्यायाहि शश्वतो वयं तेऽरं सुतेभिः कृणवाम सोमैः ॥
हे इंद्रा, तुझे दोन बलवान, वेगवान, विस्तीर्ण-पृष्ठ हरी अश्व इतर यजमानांनी अडवू नयेत. त्यांना ओलांडून नेहमी आमच्याकडे ये; कारण तुझ्यासाठी आम्ही पिळलेल्या सोमांनी योग्य अशी समृद्धी सिद्ध करतो।
Mantra 6
तवायं सोमस्त्वमेह्यर्वाङ्छश्वत्तमं सुमना अस्य पाहि । अस्मिन्यज्ञे बर्हिष्या निषद्या दधिष्वेमं जठर इन्दुमिन्द्र ॥
हा सोम तुझाच आहे; प्रसन्न मनाने, पुन्हा पुन्हा, आमच्याकडे ये आणि याचे पान कर. या यज्ञात, बर्हिष् (पवित्र आसन)ावर बसून, हे इंद्रा, हा इन्दु (दीप्त थेंब) आपल्या जठरात धारण कर।
Mantra 7
स्तीर्णं ते बर्हिः सुत इन्द्र सोमः कृता धाना अत्तवे ते हरिभ्याम् । तदोकसे पुरुशाकाय वृष्णे मरुत्वते तुभ्यं राता हवींषि ॥
हे इंद्रा! तुझ्यासाठी बर्हि (यज्ञासन) पसरले आहे; सोम पिळला आहे; तुझ्या दोन हरि (तांबूस अश्व/शक्ती) यांना भक्षणासाठी धाना (भाजलेले धान्यकण) सिद्ध आहेत. त्या निवासात वसणाऱ्या, बहुशक्तिमान वृष्णे, मरुतांसह तुझ्यासाठी ही हविर्भाग अर्पिली आहेत.
Mantra 8
इमं नरः पर्वतास्तुभ्यमापः समिन्द्र गोभिर्मधुमन्तमक्रन् । तस्यागत्या सुमना ऋष्व पाहि प्रजानन्विद्वान्पथ्या अनु स्वाः ॥
नर (बलवान) जन, पर्वत आणि आपः (जलधारा/जलदेवता) यांनी एकत्र येऊन, हे इंद्रा, गोभिः (किरण/गायी) यांच्या साहाय्याने मधुमय हा (सोम) तुझ्यासाठी घडविला. प्रसन्न मनाने त्याच्याकडे येऊन, हे ऋष्व (उन्नत) देव, पान कर; जाणता होऊन, तुझ्याच पथ्य (योग्य) मार्गांचे अनुसरण कर.
Mantra 9
याँ आभजो मरुत इन्द्र सोमे ये त्वामवर्धन्नभवन्गणस्ते । तेभिरेतं सजोषा वावशानोऽग्नेः पिब जिह्वया सोममिन्द्र ॥
हे इंद्रा! सोमात ज्यांच्याशी तू भाग वाटून घेतलास ते मरुत—ज्यांनी तुला वाढविले आणि तुझे गण झाले—त्यांच्यासह, एकचित्ताने, उत्कंठित होऊन, हे इंद्रा, अग्नीच्या जिह्वेने हा सोम पान कर.
Mantra 10
इन्द्र पिब स्वधया चित्सुतस्याग्नेर्वा पाहि जिह्वया यजत्र । अध्वर्योर्वा प्रयतं शक्र हस्ताद्धोतुर्वा यज्ञं हविषो जुषस्व ॥
हे इंद्रा! आपल्या स्वधा-शक्तीने पिळलेला सोम पान कर; किंवा, हे यजत्र (पूज्य)! अग्नीच्या जिह्वेने तो पान कर. किंवा, हे शक्रा! अध्वर्युने आपल्या हातातून जे अर्पिले आहे ते स्वीकार; किंवा, होतृकडून यज्ञ ग्रहण करून हविषाचा आस्वाद घे.
Mantra 11
शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥
आमच्या कल्याणासाठी या संग्राम-भारात, वाज-प्राप्तीत सर्वाधिक पुरुषार्थी, दानशूर इंद्राला आम्ही हाक देतो. तो आमची हाक ऐकतो—समरांत सहाय्यासाठी उग्र; तो वृत्रांचा (अवरोधकांचा) संहार करतो; तो धनांचा ‘संजीत्’ (विजयी-संग्राहक) आहे.
A brisk summons: Indra’s tawny horses are urged to stand ready and the god is called to come like Vāyu with his teams to drink Soma.
The hymn reiterates that the Soma is Indra’s rightful portion, inviting him to the barhis and praising his readiness to hear and help in struggle.
Indra is envisioned receiving the luminous drop (indu) into his belly—Soma as the energizing power that fuels his victorious might against obstructions.
It closes with a welfare-prayer: the community calls Indra, fierce and responsive, to slay the Vṛtras and to secure the gathered riches of victory.
indra svāhā
तवायं सोमस्त्वमेह्यर्वाङ्छश्वत्तमं सुमना अस्य पाहि । अस्मिन्यज्ञे बर्हिष्या निषद्या दधिष्वेमं जठर इन्दुमिन्द्र ॥vājāsātau
It invites Indra to the Soma sacrifice, asks him to drink the pressed Soma, and requests his help for victory, protection in conflicts, and prosperity.
The tawny steeds (harī) are a standard sign of Indra’s swift arrival; calling them emphasizes speed, readiness, and the god’s immediate response to the ritual summons.
On the outer level it refers to Indra defeating hostile powers that block success; inwardly it symbolizes breaking inner resistance—fear, inertia, and limitation—so strength and clarity can flow.
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.