Rig Veda 10.85.5: Mandala 10, Sukta 85, Mantra 5
Sukta 10.85
Devata: Soma; Vāyu (as guardian/distributor); Time-cycle (māsa)
Chandas: Triṣṭubh (probable; not metrically verified from input alone)
Samhita Patha (Devanagari)
यत्त्वा देव प्रपिबन्ति तत आ प्यायसे पुनः । वायुः सोमस्य रक्षिता समानां मास आकृतिः ॥
Transliteration
yát tvā deva prapíbanti táta ā́ pyāyase púnaḥ | vāyúḥ sómasya rakṣitā́ samā́nāṁ mā́sa ā́kṛtiḥ ||
Translation
हे देवा, देव जेव्हा तुला प्राशन करतात, तेव्हाच त्यातून तू पुन्हा पुन्हा नव्याने परिपूर्ण होतोस. वायू हा सोमाचा रक्षक आहे; आणि ‘मास’ हा समान चक्रांचा आकार-रूप—ज्यामुळे आमच्यातील आनंद पुनः नव्याने जागृत होतो.
Word by Word
यत्that (which)
यत्:
सम्बन्ध/विशेषण (तत्-सम्बन्धी) / कर्म (यत् = ‘यत् (पेयम्)’)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यद्-शब्द
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
देवO god
देव:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रपिबन्तिthey drink (forth)
प्रपिबन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Rootपा (धातु) ‘पिबति’
तत्thereupon; from that
तत्:
हेतु/सम्बन्ध (तत् = ‘तस्मात्/ततः’ अर्थे) / कर्म-सूचक
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आtowards; fully
आ:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
प्यायसेyou swell; you grow full
प्यायसे:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्यै / प्या (धातु) ‘वर्धने’
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
वायुःVāyu (Wind-god)
वायुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवायु (प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
रक्षिताprotector
रक्षिता:
कर्तृ (समासार्थे/विधेय)
TypeNoun (agent)
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षितृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
समानाम्of the equal ones; of those alike
समानाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeAdjective (used substantively)
Rootसमान (विशेषण-प्रातिपदिक)
मासःmonth
मासः:
कर्तृ/विधेय (वाक्ये ‘मासः … आकृतिः’)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
आकृतिःform; appearance
आकृतिः:
विधेय/सम्बन्ध (मासस्य विशेषण/समाना-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआकृति (स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.