Rig Veda 10.81.2 — Mandala 10, Sukta 81, Mantra 2
Sukta 10.81
Rishi: Viśvakarman hymn tradition (exact rishi per Anukramaṇī to be confirmed).
Devata: Viśvakarman
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
किं स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमत्स्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन्विश्वकर्मा वि द्यामौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥
Transliteration
kíṃ svíd āsīd adhiṣṭhā́nam ārambháṇaṃ katamát svít kathā́ āsīt | yató bhū́miṃ janáyan viśvá-karmā́ ví dyā́m aurṇon mahinā́ viśvá-cakṣāḥ ||
Translation
तो आधार काय होता, तो आश्रय काय होता, आणि ती रीती कशी होती? जिथून पृथ्वीला जन्म देत, सर्वत्र पाहणारा विश्वकर्मा आपल्या महिम्याने द्यौ (स्वर्ग/आकाश) सर्व बाजूंनी आवरून धरतो—तो स्रोत कुठला होता?
Word by Word
किम्what?
किम्:
Karma (प्रश्न-वस्तु)
TypeNoun (pronoun)
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
अधिष्ठानम्support, base, foundation
अधिष्ठानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिष्ठान (अधि-√स्था → अधिष्ठान- प्रातिपदिक)
आरम्भणम्starting-point, means of beginning
आरम्भणम्:
Karma
TypeNoun
Rootआरम्भण (आ-√रभ् → आरम्भण- प्रातिपदिक)
कतमःwhich (one)?
कतमः:
Kartā (प्रश्न-वाच्य)
TypeAdjective (pronoun)
Rootकतम (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
कथाhow?
कथा:
—
TypeIndeclinable
Rootकथा (अव्यय/प्रश्न-क्रियाविशेषण)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस्
यतःfrom which; whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (सम्बन्ध-अव्यय; यद्-प्रातिपदिकात्)
भूमिम्the earth
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√जन् (जनने) → जनयत् (णिच्) वर्तमान-कृदन्त
विश्वकर्माViśvakarman (All-maker)
विश्वकर्मा:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
विapart, asunder, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
और्णोत्covered, spread over
और्णोत्:
—
TypeVerb
Root√वृ (वरणे/आवरणे) → और्णोत् (वृणोति-धातोः लङ्)
महिनाwith might, by greatness
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहिन्/महि (प्रातिपदिक ‘महत्त्व/बल’)
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वचक्षाःall-seeing
विश्वचक्षाः:
Kartā (विश्वकर्मणः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्वचक्षस् (प्रातिपदिक; विश्व- + चक्षस्)
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.