Sukta 110

Mantra 1

समिद्धो अद्य मनुषो दुरोणे देवो देवान्यजसि जातवेदः । आ च वह मित्रमहश्चिकित्वान्त्वं दूतः कविरसि प्रचेताः ॥

आज मनुष्याच्या गृहात समिद्ध होऊन, हे जातवेदस्, तू देवस्वरूप होऊन देवांसाठी यजन करतोस. महिमेच्या मित्रालाही येथे आण; कारण तू दूत आहेस, कवि-ऋषी आहेस, प्रचेताः—सजग जाणणारा—जो आमचा संकल्प वर नेतो.

Mantra 2

तनूनपात्पथ ऋतस्य यानान्मध्वा समञ्जन्त्स्वदया सुजिह्व । मन्मानि धीभिरुत यज्ञमृन्धन्देवत्रा च कृणुह्यध्वरं नः ॥

हे तनूनपात्, ऋताच्या पुढे जाणाऱ्या पथांवर, त्यांना मधाने अभ्यंजन करून मधुर कर—हे सुजिह्व। धींनी आमची मन्माने दृढ कर, आणि आमचा यज्ञ देवत्रा—देवांकडे—अध्वररूप, अविघ्न व सत्य, असा घडव.

Mantra 3

आजुह्वान ईड्यो वन्द्यश्चा याह्यग्ने वसुभिः सजोषाः । त्वं देवानामसि यह्व होता स एनान्यक्षीषितो यजीयान् ॥

हे अग्ने, आजुह्वान—स्रुवाने आहूत—ईड्य व वन्द्य, वसूंंसह एकभावाने येथे ये. तू देवांचा यह्व होतृ आहेस; म्हणून तुझ्या प्रेरणेने यांना यज—हे यजीयान्, यजन करण्यास सर्वाधिक योग्य.

Mantra 4

प्राचीनं बर्हिः प्रदिशा पृथिव्या वस्तोरस्या वृज्यते अग्रे अह्नाम् । व्यु प्रथते वितरं वरीयो देवेभ्यो अदितये स्योनम् ॥

पृथ्वीच्या दिशेनुसार पूर्वाभिमुख पवित्र बर्हि (यज्ञासन) पसरविले जाते—दिवसांच्या अग्रभागी, उषेच्या मुखाशी. ते विस्तारते, अधिकाधिक विशाल, अधिकाधिक कल्याणकारी—देवांसाठी आणि अदिती (अनंत)साठी, सुखद व शान्तिमय अधिष्ठान बनून.

Mantra 5

व्यचस्वतीरुर्विया वि श्रयन्तां पतिभ्यो न जनयः शुम्भमानाः । देवीर्द्वारो बृहतीर्विश्वमिन्वा देवेभ्यो भवत सुप्रायणाः ॥

विस्तीर्ण व तेजस्वी द्वार-देवता उघडून पसरू देत—जणू पतींसाठी सजलेल्या स्त्रिया. हे दिव्य द्वारांनो, महान व विश्वाला पुढे नेणाऱ्या, देवांसाठी सुगम प्रवेश आणि शुभ प्रस्थान व्हा.

Mantra 6

आ सुष्वयन्ती यजते उपाके उषासानक्ता सदतां नि योनौ । दिव्ये योषणे बृहती सुरुक्मे अधि श्रियं शुक्रपिशं दधाने ॥

यज्ञाला जवळून जागवणाऱ्या उषा व रात्रि—आपल्या स्वतःच्या योनीत, आपल्या सामंजस्य-आश्रयात येऊन आसनस्थ होवोत. दिव्य योषणा-क्षेत्रात, विशाल व सुवर्णालंकारांनी शोभित, त्या आपल्या अंतरी ज्योतिर्मय शोभा आणि उज्ज्वल-रूपिणी श्री धारण करो.

Mantra 7

दैव्या होतारा प्रथमा सुवाचा मिमाना यज्ञं मनुषो यजध्यै । प्रचोदयन्ता विदथेषु कारू प्राचीनं ज्योतिः प्रदिशा दिशन्ता ॥

दैवी होतार—सुवाणीमध्ये प्रथम—मनुष्याच्या यजनासाठी यज्ञाचे मापन व विधान करतात. ते विदथांमध्ये (सभांत) कारू-कवीला प्रेरित करीत, अग्रगामी ज्योतीचे प्रकटन करतात आणि तिच्या दिशा निश्चित करतात.

Mantra 8

आ नो यज्ञं भारती तूयमेत्विळा मनुष्वदिह चेतयन्ती । तिस्रो देवीर्बर्हिरेदं स्योनं सरस्वती स्वपसः सदन्तु ॥

भारती त्वरेने आमच्या यज्ञास येवो; इळा—मनुष्याभिमुख—इथे आम्हांस चेतवो. या स्योन (सुखद) बर्हि-आसनावर तीन देव्या—सरस्वती आदी—स्वपसः (सुकर्म)युक्त होऊन आसनस्थ होवोत.

Mantra 9

य इमे द्यावापृथिवी जनित्री रूपैरपिंशद्भुवनानि विश्वा । तमद्य होतरिषितो यजीयान्देवं त्वष्टारमिह यक्षि विद्वान् ॥

ज्याने द्यावा-पृथिवी—या दोन जनित्रींसह—रूपांनी सर्व भुवने घडविली, त्या देव त्वष्ट्यास आज, हे होतरा, ऋषि-इषित (ऋषिप्रेरित) व विद्वान होऊन, इथे यज—त्याच्यासाठी यज्ञ कर.

Mantra 10

उपावसृज त्मन्या समञ्जन्देवानां पाथ ऋतुथा हवींषि । वनस्पतिः शमिता देवो अग्निः स्वदन्तु हव्यं मधुना घृतेन ॥

अंतःस्वरूपाने सोड, मुक्त कर; आणि सम्यक् संयोग साधून ऋतु (कालधर्म) प्रमाणे हविषांनी देवांचा पथ सजव. वनस्पति—समिधाता—आणि देव अग्नी, मधु व घृताने हव्य गोड व रुचकर करो.

Mantra 11

सद्यो जातो व्यमिमीत यज्ञमग्निर्देवानामभवत्पुरोगाः । अस्य होतुः प्रदिश्यृतस्य वाचि स्वाहाकृतं हविरदन्तु देवाः ॥

क्षणात जन्मलेला अग्नी यज्ञ मोजून-ठरवून व्यवस्थित करीत देवांचा पुरोगामी झाला. या होतृच्या निर्देशवचनात, ऋताच्या वाणीमध्ये, ‘स्वाहा’ने सिद्ध झालेले हव्य देवांनी ग्रहण करावे.