Sukta 104

Mantra 1

असावि सोमः पुरुहूत तुभ्यं हरिभ्यां यज्ञमुप याहि तूयम् । तुभ्यं गिरो विप्रवीरा इयाना दधन्विर इन्द्र पिबा सुतस्य ॥

हे पुरुहूत इंद्रा, तुझ्यासाठी सोम पिळला आहे; हरी (तुझे तांबूस/हरित अश्व-शक्ती) घेऊन यज्ञाकडे त्वरेने ये. तुझ्यासाठी ऋषिबलाने समृद्ध विप्रवीर स्तुती पुढे सरकून स्थिर होते; हे इंद्रा, पिळलेल्या सोमाचे पान कर.

Mantra 2

अप्सु धूतस्य हरिवः पिबेह नृभिः सुतस्य जठरं पृणस्व । मिमिक्षुर्यमद्रय इन्द्र तुभ्यं तेभिर्वर्धस्व मदमुक्थवाहः ॥

हे हरिवन् (हरींना धारण करणाऱ्या) इंद्रा, अप्सु धूत—जलात शुद्ध केलेला—पिळलेला सोम इथेच पान कर; पिळणाऱ्या नरांसह त्या सोमाने तुझे उदर भर. हे इंद्रा, अद्रि (पेषण-दगड) यांनी तो तुझ्यासाठी मिसळला आहे; त्यांच्याच द्वारा, हे उक्थवाह (स्तुतीवाणीचा वाहक), तुझा मद वाढव.

Mantra 3

प्रोग्रां पीतिं वृष्ण इयर्मि सत्यां प्रयै सुतस्य हर्यश्व तुभ्यम् । इन्द्र धेनाभिरिह मादयस्व धीभिर्विश्वाभिः शच्या गृणानः ॥

वृषभासाठी सत्य व प्रबळ पान-यज्ञ मी प्रवाहित करीत आहे—हे हर्यश्व इंद्रा, तुझ्यासाठी, पिळलेल्या सोमाच्या आनंदाची अग्रगामी गती व्हावी म्हणून। हे इंद्रा, येथे धनधारांसारख्या ‘धेनां’नी व सर्व ‘धी’ (प्रज्ञा/प्रेरणा)नी मदित हो; आपल्या ‘शची’-शक्तीने स्तुत होत, आमचे कर्म तेजस्वी करून विजयाकडे ने।

Mantra 4

ऊती शचीवस्तव वीर्येण वयो दधाना उशिज ऋतज्ञाः । प्रजावदिन्द्र मनुषो दुरोणे तस्थुर्गृणन्तः सधमाद्यासः ॥

हे शचीवन्, तुझ्या ऊतीने—तुझ्या वीर्यशक्तीने बल धारण करून—ऋतज्ञ उशिज (उत्सुक) जन मनुष्याच्या दुरोणात (गृहात) प्रजावान होऊन स्थिर राहतात। ते स्तुती करीत, सधमाद्य (सह-आनंदाचे सहचर) बनून, आपले स्थान घेतात—ऋताचे सुव्यवस्थित सत्य स्थिर व्हावे म्हणून।

Mantra 5

प्रणीतिभिष्टे हर्यश्व सुष्टोः सुषुम्नस्य पुरुरुचो जनासः । मंहिष्ठामूतिं वितिरे दधाना स्तोतार इन्द्र तव सूनृताभिः ॥

हे हर्यश्व, तुझ्या ‘प्रणीती’ (मार्गदर्शक प्रेरणा)ने, सु-स्तोत्र करणारे, ‘पुरुरुच’ (बहु-दीप्त) जन तुझ्या ‘सुसुम्न’ (कल्याणकारी अनुग्रह)ाचा शोध घेत, सर्वाधिक ऊतीचा विस्तार करून ती स्थापन करतात। हे इंद्रा, तुझ्या ‘सूनृता’ (सत्य-समर्थ वाणी)ने स्तोते समर्थ होतात—आणि त्यांची वाणी सरळ व प्रभावी होते।

Mantra 6

उप ब्रह्माणि हरिवो हरिभ्यां सोमस्य याहि पीतये सुतस्य । इन्द्र त्वा यज्ञः क्षममाणमानड्दाश्वाँ अस्यध्वरस्य प्रकेतः ॥

हे हरिवो (हरि-अश्वांचा स्वामी), आपल्या हरि-अश्वयुगासह ब्रह्माणि—पवित्र स्तुत्यांच्या—समीप ये; पिळलेल्या सोमाचे पान करण्यासाठी ये. हे इंद्रा, हा यज्ञ तुला आमच्यासह सहन करणारा, धैर्य धारण करणारा म्हणून हाक देतो; तू दाता आहेस, या अध्वर (यज्ञ-यात्रा)चा प्रकेतः—स्पष्ट जाणणारा—आहेस.

Mantra 7

सहस्रवाजमभिमातिषाहं सुतेरणं मघवानं सुवृक्तिम् । उप भूषन्ति गिरो अप्रतीतमिन्द्रं नमस्या जरितुः पनन्त ॥

सहस्रवाज (हजार समृद्धींचा विजेता), अभिमातिषाह (शत्रू-आक्रमणांचा दमनकर्ता), सुतेरण (पिळलेल्या सोमात रमणारा), मघवान (उदार दाता), सुवृक्ति (सुशोभित वाणी)युक्त—असा अप्रतीत (अप्रतिरोध्य) इंद्र याच्याकडे स्तुतिगीते सजून येतात. त्या नमस्य (वंदनीय) इंद्राकडे जरीतु (गायक) याची नमस्कार-कर्मे प्रवाहित होतात.

Mantra 8

सप्तापो देवीः सुरणा अमृक्ता याभिः सिन्धुमतर इन्द्र पूर्भित् । नवतिं स्रोत्या नव च स्रवन्तीर्देवेभ्यो गातुं मनुषे च विन्दः ॥

हे इंद्रा, पूर्भित् (दुर्गभेदक), त्या सप्त आपः—देवी, सुरणा (उत्तम प्रवाहाच्या), अमृक्ता (अमिश्रित) जलधारांच्या—साहाय्याने तू सिन्धुमत् (समुद्रसदृश) प्रवाह पार केलास. देवांसाठी आणि मनुष्यांसाठीही तू गातु (मार्ग) शोधलास—नव्वद स्रोत आणि आणखी नऊ वाहणाऱ्या धारा.

Mantra 9

अपो महीरभिशस्तेरमुञ्चोऽजागरास्वधि देव एकः । इन्द्र यास्त्वं वृत्रतूर्ये चकर्थ ताभिर्विश्वायुस्तन्वं पुपुष्याः ॥

तू महान् आपःना अभिशस्ति (दमन/पीडन) यातून मुक्त केलेस; त्यांच्यावर एक देव जागता राहून स्थित होता. हे इंद्रा, ज्या आपःद्वारे तू वृत्र-तूर्ये (वृत्रयुद्धात) कर्म केलेस—त्याच आपःद्वारे तू विश्वायु (सर्वजीवन) असलेल्या आपल्या तनूचे पोषण कर.

Mantra 10

वीरेण्यः क्रतुरिन्द्रः सुशस्तिरुतापि धेना पुरुहूतमीट्टे । आर्दयद्वृत्रमकृणोदु लोकं ससाहे शक्रः पृतना अभिष्टिः ॥

वीर्यवान् क्रतु (पराक्रमी संकल्प) असलेला, सुशस्ति (सु-स्तुत) इंद्र आवाहिला जातो; आणि धेना (पोषक गौ/समृद्धीची धारा)ही पुरुहूत (बहु-आहूत) याचे स्तवन करते. त्याने वृत्राला चिरडले; त्याने लोक (विस्तीर्ण जगत्-स्थान) निर्माण केला. शक्र—पृतनांत अभिष्टि (विजयी आघात) होऊन—युद्धांवर जय मिळवितो.

Mantra 11

शुनं हुवेम मघवानमिन्द्रमस्मिन्भरे नृतमं वाजसातौ । शृण्वन्तमुग्रमूतये समत्सु घ्नन्तं वृत्राणि संजितं धनानाम् ॥

आपल्या शुभासाठी आपण मघवान् इंद्राला हाक मारू—या भरे (भार-वहन) मध्ये, वाजसाति (समृद्धी-विजय) मध्ये, नृतम (अत्यंत पुरुषार्थी) याला। तो आपले ऐकून, समत्सु (संघर्षांत) मदतीसाठी उग्र होऊन, वृत्राणि (अवरोध) घालवितो—धनांचा संजित (संग्राहक-विजेता) आहे.