Rig Veda 1.71.9: Mandala 1, Sukta 71, Mantra 9
Sukta 1.71
Rishi: Parāśara Śāktya
Devata: Sūrya with Mitra-Varuṇa (sovereign guardians of r̥ta)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
मनो न योऽध्वनः सद्य एत्येकः सत्रा सूरो वस्व ईशे । राजाना मित्रावरुणा सुपाणी गोषु प्रियममृतं रक्षमाणा ॥
Transliteration
manó na yó ’dhvánaḥ sadyá éty ékaḥ satrā́ sū́ro vásva īśe | rājānā mitrā́varuṇā supāṇī góṣu priyám amṛ́taṃ rákṣamāṇā ||
Translation
जो मनासारखा मार्गावर तत्क्षणी जातो—एक, सदैव-स्थित—तोच सूर्यरूप वसु (धन-संपदा) यांचा अधिपती आहे. शुभहस्त दोन राजे, मित्र व वरुण, गो-रश्मीं (गवां) मध्ये प्रिय अमृत-निधीचे रक्षण करतात.
Word by Word
मनःmind (as/like the mind)
मनः:
Karaṇa (उपमान/साधनभावे—‘मनः इव’)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (निपात)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अध्वनःof the path/journey
अध्वनः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअध्वन् (प्रातिपदिक)
सद्यःimmediately
सद्यः:
Adhikaraṇa (कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसद्यस् (अव्यय)
एतिgoes/comes
एति:
—
TypeVerb
Rootइ (धातु)
एकःalone/one
एकः:
Kartā (यः…एकः—कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
सत्राalways, continually
सत्रा:
Adhikaraṇa (काल/भावाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसत्रा (अव्यय)
सूरःthe Sun (Sūrya)
सूरः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर (प्रातिपदिक)
वस्वःof wealth/goods
वस्वः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
ईशेrules, is lord of
ईशे:
—
TypeVerb
Rootईश् (धातु)
राजानौthe two kings
राजानौ:
Kartā
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
मित्रावरुणाMitra and Varuṇa
मित्रावरुणा:
Kartā (राजानौ…—समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootमित्र-वरुण (द्वन्द्व-प्रातिपदिक)
सुपाणीhaving good hands
सुपाणी:
Kartā (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु-पाणि (बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रातिपदिक)
गोषुamong/in the cows (cattle)
गोषु:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरण)
TypeNoun
Rootगो (प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
अमृतम्immortal(ity); ambrosia
अमृतम्:
Karma (प्रियम् अमृतम्—समनाधिकरण/विशेष्य-विशेषणभाव)
TypeNoun/Adjective
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
रक्षमाणौprotecting, guarding
रक्षमाणौ:
Kartā (सह-क्रिया/विशेषण—‘रक्षन्तौ’)
TypeVerb (Participle)
Rootरक्ष् (धातु) → रक्षमाण (वर्तमान कृदन्त)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.