Rig Veda 1.71.5 — Mandala 1, Sukta 71, Mantra 5
Sukta 1.71
Rishi: Parāśara Śāktya (traditional attribution for RV 1.65–1.73)
Devata: Agni (as the inner Fire/Will of illumination, though the verse also alludes to Heaven/Father and a ‘daughter’ as a vessel of splendour)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
महे यत्पित्र ईं रसं दिवे करव त्सरत्पृशन्यश्चिकित्वान् । सृजदस्ता धृषता दिद्युमस्मै स्वायां देवो दुहितरि त्विषिं धात् ॥
Transliteration
mahe yat pitrá īṃ rásaṃ divé karavát tsarat pṛśányāś cikitvān | sṛjádatā dhṛṣatā didyúm asmai svāyāṃ devó duhitári tviṣíṃ dhāt ||
Translation
चिकीत्वान् (ज्ञानी) याने महापित्याकरिता आणि दिव् (स्वर्ग/आकाश) याकरिता रस—अंतर्मय सार—निर्मिला तेव्हा जाणकार पृशण्य पुढे सरकला. तो धनुर्धर होऊन धृष्टतेने त्याच्यासाठी चमकती ज्योती सोडतो; आणि देवाने आपल्या दुहिता (कन्या) मध्ये—तिच्या योग्य धामात—त्विषि (तेज) स्थापन केली.
Word by Word
म॒हेfor the great (one)
म॒हे:
सम्प्रदान
TypeAdjective (used substantively)
Rootमहत् (प्रातिपदिक) / मह्
यत्that which
यत्:
कर्म
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पि॒त्रेto/for the father
पि॒त्रे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
ईम्indeed, just
ईम्:
—
TypeIndeclinable
Rootईम् (निपात)
रसम्sap, essence
रसम्:
कर्म
TypeNoun
Rootरस (प्रातिपदिक)
दि॒वेto/for heaven
दि॒वे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootदिव् (प्रातिपदिक)
करवत्he made
करवत्:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
सरत्flowing, running
सरत्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootसृ (धातु)
पृश॒न्यःthe dappled one (speckled)
पृश॒न्यः:
कर्तृ
TypeAdjective/Noun (epithet)
Rootपृश्नि (प्रातिपदिक) → पृश्न्य (विशेषण)
चिकि॒त्वान्wise, discerning
चिकि॒त्वान्:
कर्तृ
TypeAdjective (perfect participle-like)
Rootचित् (धातु) / चिकित्वस् (प्रातिपदिक)
सृ॒जत्releasing, letting loose
सृ॒जत्:
कर्तृ
TypeVerb (participle)
Rootसृज् (धातु)
अस्ताweapons
अस्ता:
कर्म
TypeNoun
Rootअस्त (प्रातिपदिक)
धृष॒ताwith boldness, daringly
धृष॒ता:
करण
TypeAdjective (instrumental)
Rootधृष् (धातु) → धृषत् (प्रातिपदिक)
दि॒द्युम्flash, brilliance
दि॒द्युम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदिद्यु (प्रातिपदिक)
अस्मैto him
अस्मै:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअयम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वायाम्in his own (place/realm)
स्वायाम्:
अधिकरण
TypeAdjective (pronominal)
Rootस्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
दे॒वःthe god
दे॒वः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दु॑हि॒तरिin/at the daughter
दु॑हि॒तरि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootदुहितृ (प्रातिपदिक)
त्विषिम्splendour, glow
त्विषिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootत्विष् (प्रातिपदिक)
धात्he placed, set
धात्:
—
TypeVerb
Rootधा (धातु)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.