Rig Veda 1.61.7: Mandala 1, Sukta 61, Mantra 7

Sukta 1.61

Rishi: Gautama

Devata: Indra (narrative includes Viṣṇu as allied power)

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

अस्येदु मातुः सवनेषु सद्यो महः पितुं पपिवाञ्चार्वन्ना । मुषायद्विष्णुः पचतं सहीयान्विध्यद्वराहं तिरो अद्रिमस्ता ॥

Transliteration

asyéd u mātúḥ sávanesu sadyó máhaḥ pítuṃ papivā́ñ cā́rv annā́ | muṣā́yad víṣṇuḥ pacatáṃ sahīyā́n vídhyad varā́haṃ tiró ádrim ástā ||

Translation

तो आपल्या मातेच्या सवनयज्ञांत जन्मताच, तत्क्षणी, महान आनंद—सुंदर अन्न—पिऊन गेला. सामर्थ्यवान विष्णूने शिजत असलेले अन्न चोरून नेले; त्याने वराहाला भेदून, त्याला शिळेच्या पलीकडे फेकून दिले.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अस्य: of him/this (of this one)
• अस्य: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इदु: indeed, just
• इदु: —
• Type: Indeclinable
• Root: इदु (निपात)

• मातुः: of the mother
• मातुः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• सवनेषु: in the pressings (Soma-pressings)
• सवनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सवन (प्रातिपदिक)

• सद्यः: immediately
• सद्यः: —
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यः (अव्यय)

• महः: of the great (one)
• महः: सम्बन्ध
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: महत्/महि (प्रातिपदिक; वैदिक)

• पितुम्: drink, draught
• पितुम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पितु (प्रातिपदिक; ‘पान/पेय’ अर्थे वैदिक)

• पपिवान्: having drunk
• पपिवान्: कर्ता
• Type: Participle
• Root: पा (धातु) → पपिवस्/पपिवान् (कृदन्त, परिपूर्ण/भूतकृत)

• चार्वन्: pleasant, lovely
• चार्वन्: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चारु (प्रातिपदिक) → चार्वन् (वैदिक रूप)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• मुषायत्: he stole
• मुषायत्: कर्ता (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुष् (धातु) + आ (उपसर्ग)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: कर्ता
• Type: Noun (proper)
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)

• पचतम्: cook (you two)!
• पचतम्: — (सम्बोधन-आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: पच् (धातु)

• सहीयान्: stronger, more mighty
• सहीयान्: कर्ता (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सह् (धातु/प्रातिपदिक) → सहीयस् (तुलनात्मक) → सहीयान् (वैदिक)

• विध्यत्: he pierced, struck
• विध्यत्: कर्ता (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्यध्/विध् (धातु; ‘भेदन’)

• वराहम्: the boar
• वराहम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वराह (प्रातिपदिक)

• तिरः: across, through; in concealment
• तिरः: —
• Type: Indeclinable
• Root: तिरस्/तिरः (अव्यय)

• अद्रिम्: the rock, stone
• अद्रिम्: कर्म/अधिकरण (क्रियानुसार)
• Type: Noun
• Root: अद्रि (प्रातिपदिक)

• अस्ताः: homes, dwellings
• अस्ताः: कर्म/अधिकरण (क्रियानुसार)
• Type: Noun
• Root: अस्त (प्रातिपदिक; ‘गृह/निवास’), वैदिक बहुवचन