Sukta 25

Mantra 1

यच्चिद्धि ते विशो यथा प्र देव वरुण व्रतम् । मिनीमसि द्यविद्यवि ॥

हे दिव्य वरुणा! आम्ही, तुझे जन, दिवसेंदिवस तुझे व्रत (आज्ञा/ऋत) कमी करीत—भंग करीत—असूं तरी,

Mantra 2

मा नो वधाय हत्नवे जिहीळानस्य रीरधः । मा हृणानस्य मन्यवे ॥

आम्हाला वधासाठी सोपवू नकोस; क्रुद्ध शत्रूच्या प्रहाराला आम्हाला सोडू नकोस; आणि आहत (अपमानित) जनाच्या मन्यु—क्रोध—च्या अधीनही आम्हाला करू नकोस.

Mantra 3

वि मृळीकाय ते मनो रथीरश्वं न संदितम् । गीर्भिर्वरुण सीमहि ॥

हे वरुणा! तुझ्या मृळीक (अनुग्रह)ासाठी आम्ही आपले मन—जसा रथी सुयोजित अश्वाला जूळ लावतो तसा—जूळ लावतो; आणि स्तुतिगीते (गीर्भिः) यांनी आम्ही तुला उपासतो, जेणेकरून ते तुझ्या ऋत (सत्य-नियम) यांच्या योग्य क्रमात चालेल.

Mantra 4

परा हि मे विमन्यवः पतन्ति वस्यइष्टये । वयो न वसतीरुप ॥

कारण माझे विभक्त/विक्षुब्ध क्रोध खरोखर दूर उडून जातात, उत्तम वसु (समृद्धी) मिळविण्याच्या इच्छेने; जसे पक्षी आपल्या वस्ती-ठिकाणी परत येतात—तसेच जीव ऋताच्या विधानाखाली पुन्हा शांततेकडे वळतो.

Mantra 5

कदा क्षत्रश्रियं नरमा वरुणं करामहे । मृळीकायोरुचक्षसम् ॥

कधी आम्ही वरुणाला—क्षत्र-श्री (राजस तेज) युक्त त्या नर-आत्म्याला—त्याच्या मृळीक (कृपा)साठी जवळ आणू? तो उरु-चक्षस् (विस्तीर्ण-दृष्टी) आहे—जेणेकरून आमचे अस्तित्व ऋताच्या राजस अधिपत्यात प्रतिष्ठित होईल.

Mantra 6

तदित्समानमाशाते वेनन्ता न प्र युच्छतः । धृतव्रताय दाशुषे ॥

ते दोघेही त्याच एक सिद्धीची आकांक्षा करतात आणि आपल्या अग्रगतीत कधीही चुकत नाहीत—इष्टाच्या प्रियकरांसारखे—धृतव्रत (वरुण) याच्याकडे, यज्ञात स्वतःला अर्पण करणाऱ्या दाशुष (यजमान-दानशील) यासाठी।

Mantra 7

वेदा यो वीनां पदमन्तरिक्षेण पतताम् । वेद नावः समुद्रियः ॥

अंतरिक्षातून उडणाऱ्या पक्ष्यांचा मार्ग तो जाणतो; समुद्रावर चालणाऱ्या नौकाही तो जाणतो—वरुण, सर्वज्ञ, जो आपल्या विशाल ऋत-नियमात सर्व गती धारण करतो।

Mantra 8

वेद मासो धृतव्रतो द्वादश प्रजावतः । वेदा य उपजायते ॥

धृतव्रत बारा मास जाणतो—प्रजावंत ते द्वादश; आणि त्यानंतर जे उत्पन्न होते तेही जाणतो—वरुण, जो ऋताच्या विधानात काळ व उद्भव-क्रम मोजतो।

Mantra 9

वेद वातस्य वर्तनिमुरोॠष्वस्य बृहतः । वेदा ये अध्यासते ॥

तो वायूचा मार्ग जाणतो—त्या विस्तीर्ण, उन्नत आणि विराटाचा; आणि जे वर आसीन आहेत त्यांनाही तो जाणतो. उच्च आसने आणि प्राण (जीवश्वास) यांची गती सम्यक् जाणणारा वरुण आहे.

Mantra 10

नि षसाद धृतव्रतो वरुणः पस्त्यास्वा । साम्राज्याय सुक्रतुः ॥

धृतव्रत वरुणाने पस्त्या (निवासस्थाने) येथे आपले आसन घेतले आहे—सार्वभौम साम्राज्यासाठी; तो सुक्रतु आहे, जो आपल्या धामांत ऋताचे राज्य स्थापन करतो.

Mantra 11

अतो विश्वान्यद्भुता चिकित्वाँ अभि पश्यति । कृतानि या च कर्त्वा ॥

म्हणून चिकित्वान (विवेकी) सर्व अद्भुत गोष्टी पाहतो—ज्या झाल्या आहेत आणि ज्या करावयाच्या उरल्या आहेत; वरुणाची दृष्टी आपल्या कर्मांना ऋताकडे वळवणारा प्रकाश ठरते.

Mantra 12

स नो विश्वाहा सुक्रतुरादित्यः सुपथा करत् । प्र ण आयूंषि तारिषत् ॥

सुक्रतु आदित्य आमच्यासाठी सदैव सुमार्ग घडवो; आणि आमचे प्राण पुढे नेत पार उतरवो, जेणेकरून आमची वर्षे अधिक परिपूर्णतेकडे प्रवाहित होतील.

Mantra 13

बिभ्रद्द्रापिं हिरण्ययं वरुणो वस्त निर्णिजम् । परि स्पशो नि षेदिरे ॥

वरुण स्वर्णिम द्रापि धारण करून तेजस्वी निर्मळतेचे झळाळते वस्त्र परिधान करतो; त्याच्या सभोवती स्पश—जागृत निरीक्षक-रक्षक—आसनस्थ होतात, ऋताचे निरीक्षण करून त्याचे रक्षण करतात.

Mantra 14

न यं दिप्सन्ति दिप्सवो न द्रुह्वाणो जनानाम् । न देवमभिमातयः ॥

ज्याला शत्रु-शोधक पकडू शकत नाहीत, ना माणसांतील कपटी जन; ना अभिमातयः—आक्रमक शक्ती—त्या देवाला पाडू शकतात; जिथे ऋत स्थिर आहे, तिथे असत्याला आधार मिळत नाही.

Mantra 15

उत यो मानुषेष्वा यशश्चक्रे असाम्या । अस्माकमुदरेष्वा ॥

आणि जो मनुष्यांमध्ये अतुल यश घडवितो—तीच शक्ती आमच्या अंतःकरणाच्या खोलांत, आमच्या उदरांतील/अंतःकक्षांतही प्रवेश करो; जेणेकरून आमच्यातही तोच विस्तार आणि ऋत (सत्य-नियम) याची सम्यकता प्रस्थापित होवो.

Mantra 16

परा मे यन्ति धीतयो गावो न गव्यूतीरनु । इच्छन्तीरुरुचक्षसम् ॥

माझ्या धीत्या/विचार-धारा गायी जशा चराईच्या वाटांनी पुढे जातात तशा पुढे सरकतात; त्या उरुचक्षस्—विस्तृत-दर्शी—याचा शोध घेत, त्या विशाल दृष्टीकडे जातात जिथे ऋत स्पष्ट होते आणि मनाला आपला सत्य मार्ग सापडतो.

Mantra 17

सं नु वोचावहै पुनर्यतो मे मध्वाभृतम् । होतेव क्षदसे प्रियम् ॥

आता आपण पुन्हा एकस्वराने बोलू—जिथून माझ्यासाठी मधुर आनंद आणला गेला आहे; यज्ञाच्या होतृप्रमाणे तू प्रिय रसाचा आस्वाद घे—आणि दिव्य माधुर्य वाणी व हृदयात पुन्हा परत येवो.

Mantra 18

दर्शं नु विश्वदर्शतं दर्शं रथमधि क्षमि । एता जुषत मे गिरः ॥

आता दर्शनास योग्य ते—सर्वत्र दर्शनास योग्य—प्रकट झाले आहे; पृथ्वीवर अधिष्ठित रथही दर्शनास योग्य आहे. माझ्या या गिरः (स्तुती-वाणी) स्वीकारल्या जावोत.

Mantra 19

इमं मे वरुण श्रुधी हवमद्या च मृळय । त्वामवस्युरा चके ॥

हे वरुणा, माझा हा हव (आह्वान) ऐक; आजही कृपा कर. तुझ्या सहाय्याची इच्छा धरून मी तुझ्याकडेच वळतो.

Mantra 20

त्वं विश्वस्य मेधिर दिवश्च ग्मश्च राजसि । स यामनि प्रति श्रुधि ॥

हे मेधिर (प्रज्ञावंत) देव, तूच सर्वांचा—दिव (स्वर्ग) आणि ग्म (पृथ्वी)—दोन्हींचा राजा आहेस. म्हणून या यामनि (मार्ग/गती) मध्ये आमच्याही प्रति ऐक.

Mantra 21

उदुत्तमं मुमुग्धि नो वि पाशं मध्यमं चृत । अवाधमानि जीवसे ॥

आम्हाला परम बंधनातून मुक्त कर; मधला फास/पाश छेदून टाक; आणि खालचे बंध सैल कर—जेणेकरून आम्ही जगू. ऋताच्या विस्तारात जीवन पुन्हा प्रवाहित होवो; अज्ञान व भय यांच्या गाठींतून आत्म्याला सोडव.