Mantra 1
Sukta 1.188
Rishi: Agastya (traditionally associated with RV 1.188 in Anukramaṇī lists)
Devata: Agni (primary); also functions as divine messenger to all Devatās
Chandas: Triṣṭubh (common for RV 1.188; verse-length supports triṣṭubh cadence)
Samhita Patha (Devanagari)
समिद्धो अद्य राजसि देवो देवैः सहस्रजित् । दूतो हव्या कविर्वह ॥
Samhita Patha (IAST)
समि॑द्धो अ॒द्य रा॑जसि दे॒वो दे॒वैः स॑हस्रजित् । दू॒तो ह॒व्या क॒विर्व॑ह ॥
Transliteration
samíddho adyá rājasi devó deváiḥ sahasrajit | dūtó havyā́ kavírvaha ||
Translation
आज प्रज्वलित होऊन तू रजस् (दीप्तिमय विस्तार) मध्ये राज्य करतोस—देव, देवांसह, सहस्रजित्। दूत व कवि होऊन आमच्या हव्या वहा—आहुती घेऊन जा.
Padapatha (Word Analysis)
सम्ऽइ॑द्धः । अ॒द्य । रा॒ज॒सि॒ । दे॒वः । दे॒वैः । स॒ह॒स्र॒ऽजि॒त् । दू॒तः । ह॒व्या । क॒विः । व॒ह॒ ॥सम्इद्धः । अद्य । राजसि । देवः । देवैः । सहस्रजित् । दूतः । हव्या । कविः । वह ॥sam-iddhaḥ | adya | rājasi | devaḥ | devaiḥ | sahasra-jit | dūtaḥ | havyā | kaviḥ | vaha
Word by Word
समिद्धःfully kindled, well-ignited
समिद्धः:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective/Participle
Rootसम्-इध् (धातु) → समिद्ध (कृदन्त-प्रातिपदिक)
अद्यtoday, now
अद्य:
अधिकारण (काल)
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय-प्रातिपदिक)
राजसिin the realm/space (rajas), in the mid-air/expanse
राजसि:
अधिकारण (स्थान/विषय)
TypeNoun
Rootरजस् (प्रातिपदिक)
देवःthe god (Agni)
देवः:
कर्तृ (मुख्यः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
देवैःwith the gods
देवैः:
सह/साकं-सम्बन्ध (सहचरः)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
सहस्रजित्winning a thousand (victories/treasures)
सहस्रजित्:
विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
TypeAdjective
Rootसहस्र + जित् (< √जि ‘to conquer/win’) (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/उपपद-समास)
दूतःmessenger
दूतः:
कर्तृ (देवः इत्यस्य पुनर्नाम)
TypeNoun
Rootदूत (प्रातिपदिक)
हव्याoblations, offerings
हव्या:
कर्म
TypeNoun
Rootहव्य (प्रातिपदिक; √हु ‘to sacrifice/offer’ से)
कविःseer, wise poet
कविः:
कर्तृ (देवः/अग्निः इत्यस्य विशेषण-रूप नाम)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
वहcarry!, convey!
वह:
क्रिया
TypeVerb
Root√वह् (धातु) + लोट् (आज्ञार्थ) मध्यमपुरुष-एकवचन