Rig Veda 1.154.5: Mandala 1, Sukta 154, Mantra 5
Sukta 1.154
Rishi: Dīrghatamas Āucathya
Devata: Viṣṇu
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
तदस्य प्रियमभि पाथो अश्यां नरो यत्र देवयवो मदन्ति । उरुक्रमस्य स हि बन्धुरित्था विष्णोः पदे परमे मध्व उत्सः ॥
Transliteration
tád asya priyám abhí pā́tho aśyāṁ náro yátra devayávo mádanti | uru-krámasya sá hí bándhur itthā́ viṣṇóḥ padé paramé mádhva út्साḥ ||
Translation
देव-यवी जन जिथे आनंदाने मदमत्त होतात, त्या प्रिय पथाला आम्ही प्राप्त होवो. कारण हेच उरुक्रम (विष्णु) याचे खरे बंधुत्व आहे—विष्णोःच्या परम पदात मधुर मधु-रसाचा झरा आहे.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (अश्याम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
अस्यof him/its
अस्य:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रियम्dear, beloved
प्रियम्:
Karma (तत् इत्यस्य विशेषणम्; अश्याम् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
Upapada (दिशा/अभिमुख्ये)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
पाथःpath, course
पाथः:
Karma (अश्याम् इत्यस्य)
TypeNoun
Rootपाथस् (प्रातिपदिक)
अश्याम्may I attain/reach
अश्याम्:
Kriyā (मुख्यक्रिया)
TypeVerb
Rootअश् (धातु; ‘to reach, attain’)
नरःmen
नरः:
Kartā (मदन्ति इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
यत्रwhere
यत्र:
Adhikaraṇa (देशाधिकरणम्)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
देवयवःgod-seeking, devout
देवयवः:
Kartā (मदन्ति इत्यस्य; नरः इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective/Noun
Rootदेवयु (प्रातिपदिक; ‘देव-यु’ = देवेषु यु/यव ‘devout, god-seeking’)
मदन्तिrejoice, are exhilarated
मदन्ति:
Kriyā (उपवाक्ये)
TypeVerb
Rootमद् (धातु; ‘to be exhilarated, rejoice’)
उरुक्रमस्यof the wide-strider (Viṣṇu)
उरुक्रमस्य:
Sambandha (बन्धुः इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun/Adjective (epithet)
Rootउरुक्रम (प्रातिपदिक; विष्णोः विशेषणम्)
सःhe
सः:
Kartā (अस्ति/भवति इत्यर्थे)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हिindeed, for
हि:
Sambandha/Emphasis (निपातार्थः)
TypeIndeclinable
Rootहि (निपात)
बन्धुःkinsman, relation, connection
बन्धुः:
Pradhāna-nāma (सम्बन्धवाचकः; ‘सः … बन्धुः’)
TypeNoun
Rootबन्धु (प्रातिपदिक)
इत्थाthus, in this manner
इत्था:
Kriyā-viśeṣaṇa (रीतिवाचक)
TypeIndeclinable
Rootइत्था (अव्यय)
विष्णोःof Viṣṇu
विष्णोः:
Sambandha (पदे इत्यस्य)
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
पदेin the step/footprint, in the place
पदे:
Adhikaraṇa (स्थानाधिकरणम्)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
परमेhighest, supreme
परमे:
Adhikaraṇa (विशेषणत्वेन)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
मध्वःof sweetness, of honey (mead)
मध्वः:
Sambandha (उत्सः इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमधु (प्रातिपदिक)
उत्सःspring, fountain
उत्सः:
Kartā/Pradhāna-nāma (नामवाक्ये; ‘उत्सः’)
TypeNoun
Rootउत्स (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.