Mantra 11
Sukta 1.120
Rishi: Kakṣīvān Dairghatamasa (traditional for RV 1.120)
Devata: Aśvinau (by continuity of RV 1.120)
Chandas: Anuṣṭubh-like/short metre (requires śākhā verification; commonly RV 1.120 uses shorter metres than the preceding triṣṭubhs)
Samhita Patha (Devanagari)
अयं समह मा तनूह्याते जनाँ अनु । सोमपेयं सुखो रथः ॥
Samhita Patha (IAST)
अ॒यं स॑मह मा तनू॒ह्याते॒ जनाँ॒ अनु॑ । सो॒म॒पेयं॑ सु॒खो रथ॑: ॥
Transliteration
ayáṃ samaha mā tanū́hyāte jánāṃ ánu | somapéyaṃ su-khó ráthaḥ ||
Translation
हा रथ माझ्या देहासह मला धारण करून, जनांच्या मागोमाग नेतो; सोमपानासाठी हा सुखगामी वाहन आहे.
Padapatha (Word Analysis)
अ॒यम् । स॒म॒ह॒ । मा॒ । त॒नु॒ । ऊ॒ह्याते॑ । जना॑न् । अनु॑ । सो॒म॒ऽपेय॑म् । सु॒ऽखः । रथः॑ ॥अयम् । समह । मा । तनु । ऊह्याते । जनान् । अनु । सोमपेयम् । सुखः । रथः ॥ayam | samaha | mā | tanu | ūhyāte | janān | anu | soma-peyam | su-khaḥ | rathaḥ
Word by Word
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
समहम्me (together/wholly)
समहम्:
Karma
TypePronoun
Rootसम् + अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
माdo not / (pray)
मा:
—
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध/प्रार्थना-अव्यय) / मा (अहम्-षष्ठी एकवचनस्य एनक्लिटिक) — अत्र प्रार्थना-अव्यय
तनूह्यातेthey go/come (with their bodies) / they hasten
तनूह्याते:
Kriyā (predicate)
TypeVerb (with incorporated object) / Kṛdanta-like Vedic form
Rootतनू (स्त्री. प्रातिपदिक) + ह्याते (√या/√इ ‘to go’ का कृत/तिङन्त-रूप; ‘ह्य’ = हि + आते इति संधि-प्रभाव)
जनान्people, men
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (पुं. प्रातिपदिक)
अनुafter, along, following
अनु:
—
TypePreverb/Indeclinable
Rootअनु
सोमपेयंSoma-drink, drinkable Soma
सोमपेयं:
Karma/Adhikaraṇa (contextual)
TypeAdjective/Noun (compound)
Rootसोम + पेय (√पा ‘to drink’ से ‘पेय’ = drinkable)
सुखःeasy, pleasant
सुखः:
Kartā/Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootसु + ख (प्रातिपदिक ‘सुख’)
रथःchariot
रथः:
Kartā
TypeNoun
Rootरथ (पुं. प्रातिपदिक)