Sukta 12
Sukta 1.12
Medhātithi Kāṇva (traditional attribution for RV 1.12)
Agni
Gāyatrī (3 x 8 syllables)
हे गायत्रीछंदातील सूक्त अग्नीला दिव्य दूत व होतृ म्हणून निवडते—जो यजमानाची स्तुती व आहुती देवांकडे पोहोचवून त्यांची कृपा-आशीर्वादे परत आणतो. यात अग्नीची सर्वज्ञता, सत्याधिष्ठित स्वरूप आणि अंतःक्लेश-निवारक शक्ती यांचे स्तवन करून, यज्ञकर्म प्रभावी व सफल करावे आणि आपल्या तेजस्वी ज्वाळेने अंतिम स्तोम स्वीकारावा अशी प्रार्थना केली आहे.
Mantras
Mantra 1
अग्निं दूतं वृणीमहे होतारं विश्ववेदसम् । अस्य यज्ञस्य सुक्रतुम् ॥
आम्ही अग्नीला दूत म्हणून वरण करतो—होता, विश्ववेदस् (सर्वज्ञ). या यज्ञासाठी तोच सुक्रतु—तेजस्वी, सम्यक्-फलदायी संकल्प—होवो.
Mantra 2
अग्निमग्निं हवीमभिः सदा हवन्त विश्पतिम् । हव्यवाहं पुरुप्रियम् ॥
अग्नीला—अग्नीला—हवींनी पुन्हा पुन्हा हाका मारा; सदा विश्पति (गृहपति), हव्यवाह, बहुप्रिय याचे आवाहन करा.
Mantra 3
अग्ने देवाँ इहा वह जज्ञानो वृक्तबर्हिषे । असि होता न ईड्यः ॥
हे अग्ने, देवांना इथे आण; विखुरलेल्या बर्हिस् असलेल्या यज्ञासाठी नवजन्मा होऊन, तू आमचा होता—ईड्य (वंदनीय) आहेस.
Mantra 4
ताँ उशतो वि बोधय यदग्ने यासि दूत्यम् । देवैरा सत्सि बर्हिषि ॥
प्रकाशाकांक्षी त्या देवांना जागृत कर, हे अग्ने, जेव्हा तू दूत्यम् करण्यास जातोस; देवांसह तू बर्हिस् वर आसनस्थ होतोस.
Mantra 5
घृताहवन दीदिवः प्रति ष्म रिषतो दह । अग्ने त्वं रक्षस्विनः ॥
हे घृत-आह्वान (घृताहवन) ने बोलाविलेल्या, हे दीप्तिमान अग्ने! जे आक्रमण करतात त्यांना प्रत्याघात करून दग्ध कर; हे अग्ने, विकृती व तमस् (अंधार) यांच्या शक्तींविरुद्ध तूच रक्षक आहेस.
Mantra 6
अग्निनाग्निः समिध्यते कविर्गृहपतिर्युवा । हव्यवाड्जुह्वास्यः ॥
अग्नीनेच अग्नी प्रज्वलित होतो—कवि, युवा गृहपती; हव्यांचा बलवान वाहक, ज्याचे मुख जुहू (हविपात्र) आहे.
Mantra 7
कविमग्निमुप स्तुहि सत्यधर्माणमध्वरे । देवममीवचातनम् ॥
अध्वर (यज्ञ) मध्ये सत्य-धर्म असलेल्या कवि अग्नीला जवळ जाऊन स्तुती कर; तो देवशक्ती आहे—अमीव (अंतर-रोग) आणि अव्यवस्था दूर हाकलणारा.
Mantra 8
यस्त्वामग्ने हविष्पतिर्दूतं देव सपर्यति । तस्य स्म प्राविता भव ॥
हे अग्ने! जो हवीष्पति (हविषाचा स्वामी) तुला देवदूत मानून भक्तिभावाने सेवा-पूजा करतो, त्याच्यासाठी तू निश्चयच अग्रगामी रक्षक व सहाय्यक हो.
Mantra 9
यो अग्निं देववीतये हविष्माँ आविवासति । तस्मै पावक मृळय ॥
जो हविषाने समृद्ध होऊन देवांच्या आगमनासाठी व प्रीत्यर्थ अग्नीला आदराने आवाहन करतो—हे पावक! त्याच्यावर कृपा कर, त्याला प्रसन्नता दे.
Mantra 10
स नः पावक दीदिवोऽग्ने देवाँ इहा वह । उप यज्ञं हविश्च नः ॥
म्हणून, हे पावक, तेजस्वी अग्ने! आमच्यासाठी देवांना इथे आण; आमच्या यज्ञाजवळ व आमच्या हविषाजवळ ये.
Mantra 11
स नः स्तवान आ भर गायत्रेण नवीयसा । रयिं वीरवतीमिषम् ॥
तो—आम्ही स्तुत केलेला—नवीनतर गायत्री-उच्चाराने आमच्यासाठी रयि येथे आणो: वीरशक्तियुक्त, पोषण देणारी समृद्धी.
Mantra 12
अग्ने शुक्रेण शोचिषा विश्वाभिर्देवहूतिभिः । इमं स्तोमं जुषस्व नः ॥
हे अग्ने, तुझ्या उज्ज्वल शोचिष् (दीप्ती) ने आणि सर्व देवहूति (देव-आह्वान) सहित, आमचा हा स्तोम स्वीकार, त्याचा रस आस्वाद—तो आमच्या अंतरी प्रभावी कर.
Frequently Asked Questions
It appoints Agni as the messenger and priest of the sacrifice, asking him to carry worship to the gods, protect the rite, and make it spiritually effective.
Because fire is the medium that conveys offerings and prayers from humans to the devas; Agni is the connecting link between the two realms.
It means “remover of affliction.” The hymn treats Agni not only as ritual fire but also as a power that clears inner disorder, fear, and harmful influences.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.