Rig Veda 1.106.2: Mandala 1, Sukta 106, Mantra 2

Sukta 1.106

Rishi: Likely Kutsa Āṅgirasa (traditional for RV 1.106) or related; requires anukramaṇī confirmation

Devata: Ādityas (primary), with Vasus (refrain); collective protective devatā-frame

Chandas: Jagatī (probable; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

त आदित्या आ गता सर्वतातये भूत देवा वृत्रतूर्येषु शम्भुवः । रथं न दुर्गाद्वसवः सुदानवो विश्वस्मान्नो अंहसो निष्पिपर्तन ॥

Transliteration

tá ādityā́ ā́ gatā sarva-tā́taye bhū́ta devā vṛtra-tū́ryeṣu śám-bhuvaḥ | ráthaṁ na durgā́d vasavaḥ su-dānavo víśvasmān no áṁhaso níṣ pipartana ||

Translation

हे आदित्यहो, आमच्या सर्वांगीण कल्याणासाठी या; अडथळे घालणाऱ्यांशी होणाऱ्या संग्रामांत आमच्यासाठी शांतीदायक (शम्भुवः) शक्ती व्हा. हे वसुहो, उदार दातेहो, जसे दुर्गम खिंडीतून रथ बाहेर काढतात, तसे आम्हाला सर्व कोंडीतून आणि क्लेशातून (अंहस्) मुक्त करून बाहेर काढा.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ते: they (those)
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्याः: the Ādityas
• आदित्याः: Kartā
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• आ: hither, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• गताः: come, arrived
• गताः: Kartā
• Type: Participle
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त)

• सर्वतातये: for all-prosperity / for universal well-being
• सर्वतातये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सर्वताति (प्रातिपदिक; ‘सर्वता’ + ति)

• भूत: be (ye)! / having become
• भूत: Kartā
• Type: Participle
• Root: भू (धातु) → भूत (कृदन्त)

• देवाः: O gods
• देवाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• वृत्रतूर्येषु: in the battles against Vṛtra / in Vṛtra-overcomings
• वृत्रतूर्येषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वृत्रतूर्य (प्रातिपदिक; वृत्र + तूर्य ‘battle/overcoming’)

• शम्भुवः: beneficent, auspicious
• शम्भुवः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)

• रथम्: the chariot
• रथम्: Karma
• Type: Noun
• Root: रथ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• दुर्गात्: from distress / from a hard pass
• दुर्गात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: दुर्ग (प्रातिपदिक)

• वसवः: the Vasus
• वसवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• सुदानवः: good-giving, generous
• सुदानवः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: सुदानु (प्रातिपदिक; सु + दानु ‘giving’)

• विश्वस्मात्: from every (kind of)
• विश्वस्मात्: Apādāna
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• नः: of us / for us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अंहसः: from sin, from distress
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

• निष्पिपर्तन: carry (us) across, deliver
• निष्पिपर्तन: —
• Type: Verb
• Root: पॄ/पृ (धातु ‘to bring across, save’) + नि॒स् (उपसर्ग) → पिपर्त (लिट्-आधार)