Sukta 105

Mantra 1

चन्द्रमा अप्स्वन्तरा सुपर्णो धावते दिवि । न वो हिरण्यनेमयः पदं विन्दन्ति विद्युतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

चंद्रमा अप्सु-अंतरा—जलांत—सुपर्ण (सु-पंखांचा) होऊन, दिवीत धावतो. हिरण्यनेमि (सोन्याच्या कडेसारख्या) विद्युतांना तुझे पद (मार्ग) सापडत नाही; तरी या दोन लोकांबद्दल (रोदसी) मला हे विदित आहे—दीप्तिमानाचा एक गूढ पथ आहे, जो बाह्य दृष्टीच्या आवाक्याबाहेर आहे.

Mantra 2

अर्थमिद्वा उ अर्थिन आ जाया युवते पतिम् । तुञ्जाते वृष्ण्यं पयः परिदाय रसं दुहे वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

जसा खरा लाभ शोधणारा, वधू-रूप आत्मा तरुण प्रभू-पतीकडे येते; ती बलाचे वीर्यवान दूध पिळून काढते, ते सर्वत्र ओतते आणि त्याचा रस दुहते—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या अंतर्निहित धनाला जाणून घ्या.

Mantra 3

मो षु देवा अदः स्वरव पादि दिवस्परि । मा सोम्यस्य शम्भुवः शूने भूम कदा चन वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

हे देवांनो, दिव्याचा तो प्रकाश आमच्यापासून ढळू नये, दूर जाऊ नये; सोमस्य शंभु—सुखद कल्याणापासून आम्ही कधीही वंचित होऊ नये—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या शोधाचे धन जाणून घ्या.

Mantra 4

यज्ञं पृच्छाम्यवमं स तद्दूतो वि वोचति । क्व ऋतं पूर्व्यं गतं कस्तद्बिभर्ति नूतनो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

मी यज्ञाला त्याच्या कनिष्ठ आसनावर विचारतो; तो दूत होऊन स्पष्ट सांगतो—‘प्राचीन ऋत कुठे गेले? आता ते नवे होऊन कोण धारण करतो?’—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या शोधाचे धन जाणून घ्या.

Mantra 5

अमी ये देवाः स्थन त्रिष्वा रोचने दिवः । कद्व ऋतं कदनृतं क्व प्रत्ना व आहुतिर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

हे देवांनो, जे दिवाच्या तीन प्रकाशमान रोचनांत आपापली स्थाने धारण करता—तुमच्याजवळ ऋत काय आणि अनृत काय? तुमची प्राचीन आहुती आता कुठे आहे?—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या शोधातील निधान (खजिना) जाणून घ्या.

Mantra 6

कद्व ऋतस्य धर्णसि कद्वरुणस्य चक्षणम् । कदर्यम्णो महस्पथाति क्रामेम दूढ्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

कधी आम्ही ऋत-धर्माच्या आधारापर्यंत पोहोचू, कधी वरुणाची व्यापक दृष्टी मिळेल, कधी अर्यमन्‌च्या महापथाने या कठीण कोंडीतून पार पाऊल टाकू?—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या शोधातील निधान जाणून घ्या.

Mantra 7

अहं सो अस्मि यः पुरा सुते वदामि कानि चित् । तं मा व्यन्त्याध्यो वृको न तृष्णजं मृगं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

मी तोच आहे—जो कधी पिळलेल्या सोमामध्ये अनेक गोष्टी उच्चारत असे; आता दारिद्र्य मला असेच पछाडते, जसे तहानलेला हरिण मागे लांडगा लागतो—हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या शोधातील निधान जाणून घ्या.

Mantra 8

सं मा तपन्त्यभितः सपत्नीरिव पर्शवः । मूषो न शिश्ना व्यदन्ति माध्यः स्तोतारं ते शतक्रतो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

चहूबाजूंनी दडपण मला तापविते, जणू सवत-स्त्रिया; उंदीर जसा दोर कुरतडतो, तसा अभाव मला आतून कुरतडतो—हे शतक्रतु (इंद्रा)! तुझ्या स्तोताला; हे द्यावा-पृथिवी! माझ्या या याचनेचे धन जाणावे.

Mantra 9

अमी ये सप्त रश्मयस्तत्रा मे नाभिरातता । त्रितस्तद्वेदाप्त्यः स जामित्वाय रेभति वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

ते जे सात रश्मी—तेथेच माझी नाभी ताणली जाऊन बांधली आहे; त्रित आप्त्य ते जाणतो, आणि तो जामित्व (नातेसंबंध) मिळावे म्हणून आर्त हाक देतो—हे द्यावा-पृथिवी! माझ्या या याचनेचे धन जाणावे.

Mantra 10

अमी ये पञ्चोक्षणो मध्ये तस्थुर्महो दिवः । देवत्रा नु प्रवाच्यं सध्रीचीना नि वावृतुर्वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

ते पाच बलवान (पञ्चोक्षण) महादिवाच्या मध्यभागी उभे आहेत; देवत्रा—देवांकडे—एकत्र वळून, जे उच्चारावयाचे (प्रवाच्य) आहे ते त्यांनी वेढून धरले आहे—हे द्यावा-पृथिवी! माझ्या या याचनेचे धन जाणावे.

Mantra 11

सुपर्णा एत आसते मध्य आरोधने दिवः । ते सेधन्ति पथो वृकं तरन्तं यह्वतीरपो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

सुंदर-पंखांचे हे सुपर्ण दिवःच्या मध्य-आरोधनात आसनस्थ आहेत. यह्वती (प्रचंड) आपः ओलांडू पाहणाऱ्या त्या वृक (लांडगा)ला ते मार्गांपासून रोखतात. हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या ‘वित्त’ (प्राप्त निधी)ला जाणावे.

Mantra 12

नव्यं तदुक्थ्यं हितं देवासः सुप्रवाचनम् । ऋतमर्षन्ति सिन्धवः सत्यं तातान सूर्यो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

हे देवांनो, हे नव्य उक्थ्य—सुस्थापित, सुप्रवाच्य—आमचे वचन प्रतिष्ठित होवो. ऋतासह सिन्धवः प्रवाहित होतात; सत्य सूर्य विस्तारतो. हे द्यावा-पृथिवी, माझ्या या ‘वित्त’ (प्राप्त निधी)ला जाणून दृढ करा.

Mantra 13

अग्ने तव त्यदुक्थ्यं देवेष्वस्त्याप्यम् । स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि विदुष्टरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

हे अग्ने, तुझे हे उक्थ्य देवांमध्ये आप्य—प्राप्य—आहे. तू आमच्या अंतरी आसनस्थ होऊन, मनुष्यवत्, देवांसाठी यज्ञ कर; हे अधिक-विदुष्, माझ्या या ‘वित्त’ (प्राप्त निधी)ला स्थापन कर—आणि द्यावा-पृथिवी साक्षी असोत.

Mantra 14

सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः । अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

यज्ञासनावर बसलेला होता, मनुष्यांमध्येही अधिक जाणकार, देवांकडे थेट पोहोचतो. अग्नी हव्या उत्तम रीतीने सिद्ध करून अर्पण करतो; देवांमध्ये देव, मेधावी—द्यावा-पृथिवी माझ्यात या ‘वित्त’ (साक्षात्-लाभ)ाची पुष्टी करो.

Mantra 15

ब्रह्मा कृणोति वरुणो गातुविदं तमीमहे । व्यूर्णोति हृदा मतिं नव्यो जायतामृतं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

ब्रह्मा (घडविणारी वाणी) मार्ग घडवतो; गातुविद् वरुण—त्यालाच आम्ही शोधतो/उपासतो. तो हृदयाने अंतर्मती उलगडतो; आमच्यात नवे ऋत जन्मो—द्यावा-पृथिवी माझ्या या ‘वित्त’ (प्राप्ती)ची साक्ष राहो.

Mantra 16

असौ यः पन्था आदित्यो दिवि प्रवाच्यं कृतः । न स देवा अतिक्रमे तं मर्तासो न पश्यथ वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

तोच तो मार्ग—आदित्याने दिव्यात घोषणीय/प्रकाश्य केलेला. तो देवही ओलांडू शकत नाहीत; पण मर्त्यांना तो दिसत नाही. द्यावा-पृथिवी माझ्यात या सत्यमार्गाच्या या ‘वित्त’ (शोध/प्राप्ती)ची पुष्टी करो.

Mantra 17

त्रितः कूपेऽवहितो देवान्हवत ऊतये । तच्छुश्राव बृहस्पतिः कृण्वन्नंहूरणादुरु वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

त्रित कूपात अवहित (दाबला) झालेला, साहाय्यासाठी देवांना हाक मारतो. ती हाक बृहस्पतीने ऐकली; संकुचित संकटातून विशाल अवकाश निर्माण करून मुक्ती आणली. ही उद्धारक प्राप्ती माझ्यात द्यावा-पृथिवी दृढ करो.

Mantra 18

अरुणो मा सकृद्वृकः पथा यन्तं ददर्श हि । उज्जिहीते निचाय्या तष्टेव पृष्ट्यामयी वित्तं मे अस्य रोदसी ॥

अरुणवर्ण लांडगा एकदा मला मार्गाने जाताना पाहतो; तो खालीवरून टेहळत जबडे उघडतो—जणू कारागिराने घडविलेले साधन कुशी कापते तसे. या भक्षक संकटातून सुटून आलेली ही प्राप्ती माझ्यात द्यावा-पृथिवी दृढ करो.

Mantra 19

एनाङ्गूषेण वयमिन्द्रवन्तोऽभि ष्याम वृजने सर्ववीराः । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

या प्रेरित स्तुतीने आम्ही, इंद्रसमर्थित होऊन, संघर्षात विजय मिळवू आणि सर्व वीरशक्तींनी युक्त होऊन बाहेर पडू. मित्र व वरुण आम्हांस विस्तार देवोत; अदिती, सिंधु, पृथ्वी आणि द्यौः—हे सर्व त्या सिद्धीला आमच्यात पुष्ट करो.