HomeRig VedaMandala 1Sukta 100Mantra 19
Previous Mantra

Mantra 19

Sukta 1.100

Rishi: Vārṣāgira / Ṛjraśva tradition (closing benediction style)
Devata: Indra as advocate; extended invocation to Mitra-Varuṇa, Aditi, Sindhu, Earth, Heaven
Chandas: Triṣṭubh

विश्वाहेन्द्रो अधिवक्ता नो अस्त्वपरिह्वृताः सनुयाम वाजम् । तन्नो मित्रो वरुणो मामहन्तामदितिः सिन्धुः पृथिवी उत द्यौः ॥

वि॒श्वाहेन्द्रो॑ अधिव॒क्ता नो॑ अ॒स्त्वप॑रिह्वृताः सनुयाम॒ वाज॑म् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहन्ता॒मदि॑ति॒: सिन्धु॑: पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

viśvā́héndro adhi-vaktā́ no astv ápari-hvṛtāḥ sanuyā́ma vā́jam | tán no mitró váruṇo māmahaṅtām áditiḥ síndhuḥ pṛthivī́ utá dyáuḥ ||

इंद्र सदैव आमचा अधिवक्ता असो, जेणेकरून आम्ही अपरिह्वृत (अविमूढ) राहून वाज (बल-समृद्धी) मिळवू. आणि ते आमच्यासाठी मित्र व वरुण वाढवोत—अदिती, सिन्धु (नदी), पृथ्वी आणि द्यौ (आकाश)ही.

वि॒श्वाहा॑ । इन्द्रः॑ । अ॒धि॒ऽव॒क्ता । नः॒ । अ॒स्तु॒ । अप॑रिऽह्वृताः । स॒नु॒या॒म॒ । वाज॑म् । तत् । नः॒ । मि॒त्रः । वरु॑णः । म॒म॒ह॒न्ता॒म् । अदि॑तिः । सिन्धुः॑ । पृ॒थि॒वी । उ॒त । द्यौः ॥विश्वाहा । इन्द्रः । अधिवक्ता । नः । अस्तु । अपरिह्वृताः । सनुयाम । वाजम् । तत् । नः । मित्रः । वरुणः । ममहन्ताम् । अदितिः । सिन्धुः । पृथिवी । उत । द्यौः ॥viśvāhā | indraḥ | adhi-vaktā | naḥ | astu | apari-hvṛtāḥ | sanuyāma | vājam | tat | naḥ | mitraḥ | varuṇaḥ | mamahantām | aditiḥ | sindhuḥ | pṛthivī | uta | dyauḥ

विश्वाall (things)
विश्वा:
कर्म
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
हाindeed/ah!
हा:
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय; विस्मय/आह्वान-निपात)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
अधिवक्ताadvocate, spokesman, protector (one who speaks for)
अधिवक्ता:
कर्तृ (विशेषणरूपेण इन्द्रस्य)
TypeNoun
Rootअधि-वक्तृ (कृदन्त; √वच् ‘वदने’ + तृच्; उपसर्ग अधि)
नःof us/our
नः:
सम्बन्ध (अधिवक्तुः—‘our’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अस्तुlet (him) be
अस्तु:
TypeVerb
Root√अस् (अस्ति-भवे)
अपरिह्वृताःnot deceived, not led astray
अपरिह्वृताः:
कर्तृ (वयम्)
TypeAdjective
Rootअ-परि-ह्वृत (कृदन्त/विशेषण; √ह्वृ/ह्वर् ‘वञ्चने/विपर्यये’ इति वैदिक; उपसर्ग परि; नञ्-प्रत्यय अ-)
सनुयामmay we win/obtain
सनुयाम:
TypeVerb
Root√सन्/सन् (लाभे/प्राप्तौ; ‘to win, obtain’)
वाजम्prize, booty, strength (victory-prize)
वाजम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाज (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म (मामहन्ताम् इत्यस्य)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
नःto us
नः:
सम्प्रदान
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
मित्रःMitra
मित्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमित्र (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
मामहन्ताम्let the two honor/favor (us)
मामहन्ताम्:
TypeVerb
Root√मह्/मंह् (पूजायाम्/वर्धने; ‘to honor, to gladden, to favor’—वैदिक प्रयोग) + आ- (उपसर्ग)
अदितिःAditi
अदितिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
सिन्धुःSindhu (river/ocean)
सिन्धुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसिन्धु (प्रातिपदिक)
पृथिवीEarth
पृथिवी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
उतand also
उत:
TypeIndeclinable
Rootउत (अव्यय)
द्यौःHeaven, Sky
द्यौः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootद्यौ/द्युस् (प्रातिपदिक)