Shloka 2

Devanagari script

असन्त्ऱ्यमयासार्थंतदिदंसाहसंकृतम् ।एवंसाहसुक्तानिनकुर्वन्तिजनेश्वराः ।।6.41.2।।

Transliteration

asantṟya mayā sārdhaṁ tad idaṁ sāhasaṁ kṛtam | evaṁ sāhasa-yuktāni na kurvanti janeśvarāḥ ||

Translation

माझ्याशी सल्लामसलत न करता हे धाडस केले गेले आहे। राजे व जननायक असे विचारविनिमय न करता असे धाडसी कृत्य करीत नाहीत।

Word by Word

• असन्त्र्य: without consulting
• असन्त्र्य: Kriya-viseshana (पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + तृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त; नकारार्थे उपसर्ग-रहित प्रयोगः; अर्थः: ‘असमन्त्र्य/अविचार्य’ (without consulting/considering)

• मया: by/with me
• मया: Saha/Instrument (सह/करण)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम; तृतीया, एकवचन

• सार्थम्: together (with)
• सार्थम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: sārtha (अव्यय/उपपद)
• Form: अव्यय; ‘सह’ अर्थे (with, together with)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘इदम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• इदम्: this
• इदम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: idam (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• साहसम्: rash act/daring
• साहसम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: sāhasa (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन

• कृतम्: done
• कृतम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा, एकवचन; ‘अस्ति’ अध्याहृतम्

• एवम्: thus/in this way
• एवम्: Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: evam (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक

• साहसयुक्तानि: rash/daring (acts)
• साहसयुक्तानि: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: साहस + युक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया, बहुवचन; समासः (साहसेन युक्तानि)

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• कुर्वन्ति: do
• कुर्वन्ति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथमपुरुष, बहुवचन

• जनेश्वराः: rulers/kings
• जनेश्वराः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जन + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जनानाम् ईश्वराः)

Context

"You have done this courageous feat without consulting me. Rulers do not do such actions."

Characters & Entities

• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Rajadharma: major decisions should be made with counsel and deliberation; righteous leadership avoids impulsive, unilateral risk.

What is the narrative situation?

A leader (Rāma) reproves an ally’s action as having been done without consultation, emphasizing proper decision-making before war.

Which character virtue is emphasized?

Governance through counsel—restraint, accountability, and respect for strategic deliberation.