HomeRamayanaBala KandaSarga 42Shloka 1
Next Verse

Shloka 1

गङ्गावतरण-प्रार्थना

Bhagīratha’s Petition for the Descent of Gaṅgā

कालधर्मं गते राम सगरे प्रकृतीजना:।राजानं रोचयामासुरंशुमन्तं सुधार्मिकम्।।1.42.1।।

kāladharmaṃ gate rāma sagare prakṛtījanāḥ |

rājānaṃ rocayāmāsur aṃśumantaṃ sudhārmikam ||

हे राम! सगर राजा कालधर्मास (मृत्यूस) प्राप्त झाल्यावर मंत्रिगण व प्रजाजनांनी अतिधार्मिक अंशुमंतास राजपदी मान्यता देऊन सिंहासनावर बसविले।

कालधर्मम्the law of time (death)
कालधर्मम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकाल + धर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (कालस्य धर्मः) = मृत्युः
गतेwhen (he) had passed away
गते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (locative absolute): ‘when (he) had gone’
रामO Rāma
राम:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन
सगरेwhen Sagara (was gone)
सगरे:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootसगर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; सति-सप्तमी (with गते)
प्रकृतीजनाःministers and subjects
प्रकृतीजनाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रकृति + जन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (प्रकृतीनां जनाः) = अमात्य-प्रजाः
राजानम्as king / the king
राजानम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
रोचयामासुःapproved/accepted
रोचयामासुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुच् (धातु) (णिच् causative)
Formलिट्-लकार (Perfect; periphrastic), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; णिच् ‘caused to be acceptable/approved’
अंशुमन्तम्Aṃśumān
अंशुमन्तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअंशुमत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सुधार्मिकम्highly righteous
सुधार्मिकम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसु + धार्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (अंशुमन्तम्)

"O Rama! when Sagara died, the subjects installed the highly virtuous Anshuman as king.

R
Rāma
S
Sagara
A
Anuśumān (Aṃśumat)

FAQs

Rajadharma: orderly and legitimate succession ensures stability; a righteous ruler is chosen with the consent of the polity, reflecting dharmic governance.

After King Sagara’s death, the state—ministers and subjects—recognizes Anuśumān’s virtue and establishes him as king.

Anuśumān’s righteousness (sudhārmikatva), making him fit to uphold the kingdom’s moral and administrative order.