Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 9, Shloka 14

मन्थराप्रेरणा—वरद्वय-स्मरणं च

Manthara’s Provocation and the Recalling of Two Boons

तस्मिन्महति सङ्ग्रामे पुरुषान्क्षतविक्षतान्।रात्रौ प्रसुप्तान्घ्नन्ति स्म तरसाऽऽसाद्य राक्षसाः।।।।

tasmin mahati saṅgrāme puruṣān kṣatavikṣatān | rātrau prasuptān ghnanti sma tarasā āsādya rākṣasāḥ ||

त्या महान संग्रामात राक्षस रात्री वेगाने धावून येत आणि जखमी-क्षतविक्षत तसेच झोपलेल्या योद्ध्यांचा संहार करीत॥

तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
अकरोत्did/made (waged)
अकरोत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/past), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
महत्great
महत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘युद्धम्’ विशेषणम्
युद्धम्battle
युद्धम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयुद्ध (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन
राजाking
राजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
दशरथःDaśaratha
दशरथः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदशरथ (प्रातिपदिक; व्यक्तिनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘राजा’ का विशेष्य (apposition)
तदाthen
तदा:
Kala (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb of time)
असुरैःby/with asuras
असुरैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअसुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
महाबाहुःmighty-armed
महाबाहुः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक; महा+बाहु)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘दशरथः’ विशेषणम्
शस्त्रैःwith weapons
शस्त्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental/करण), बहुवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
शकलीकृतःshattered to pieces
शकलीकृतः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootशकली-कृ (धातु; नामधातु from शकली)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि प्रयोगे ‘(he was) shattered’

That mighty asura well-known as Sambara, capable of a hundred deceitful forms, challenged Indra to a battle which could not be conquered by hosts of gods.

R
rākṣasāḥ (rākṣasas)
W
warriors (puruṣāḥ)

FAQs

It contrasts dharmic combat with adharma: attacking the sleeping and badly wounded is portrayed as ruthless, violating the spirit of righteous conduct.

The war turns brutal at night as rākṣasas exploit vulnerability, escalating danger for the allied forces.

The need for vigilance and protective responsibility toward weakened comrades.