Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 76, Shloka 11

दशरथस्य अन्त्येष्टि

विधानम् — Dasaratha’s Funeral Rites and Ayodhya’s Mourning

Devanagari script

प्रेतकार्याणि यान्यस्य कर्तव्यानि विशां पतेः।तान्यव्यग्रं महाबाहो क्रियान्तामविचारितम्।।2.76.11।।

Transliteration

preta-kāryāṇi yāny asya kartavyāni viśāṁ pateḥ | tāny avyagraṁ mahā-bāho kriyantām avicāritam || 2.76.11 ||

Translation

हे महाबाहो! या प्रजाधिपती नृपाचे जे प्रेतकार्य (अंत्येष्टी इत्यादी) करावयाचे आहे, ते अव्यग्रपणे, न डगमगता एकाग्र होऊन पूर्ण कर।

Word by Word

• प्रेतकार्याणि: funeral rites
• प्रेतकार्याणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रेत (प्रातिपदिक) + कार्य (प्रातिपदिक)
• Form: समास: प्रेतस्य कार्याणि (षष्ठी-तत्पुरुष); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• यानि: which
• यानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• अस्य: of him
• अस्य: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of him/this’

• कर्तव्यानि: to be done/required
• कर्तव्यानि: Viśeṣaṇa (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: √कृ (धातु) → कर्तव्य (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: तव्यत्-प्रत्यय (gerundive/obligatory), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; प्रेतकार्याणि इति विशेषण

• विशाम्: of the people
• विशाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग (विश्), षष्ठी, बहुवचन; पतेः इत्यस्य षष्ठी-सम्बन्ध

• पतेः: of the lord/king
• पतेः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; ‘of the lord’ (i.e., king)

• तानि: those (rites)
• तानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; प्रेतकार्याणि इत्यस्य निर्देश

• अव्यग्रम्: without distraction
• अव्यग्रम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: अव्यग्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियान्ताम् इत्यस्य क्रियाविशेषणवत् (adverbially: ‘without distraction’)

• महाबाहो: O mighty-armed one
• महाबाहो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महाबाहु (प्रातिपदिक)
• Form: समास: महान्तौ बाहू यस्य (बहुव्रीह्यर्थे); सम्बोधन, एकवचन

• क्रियान्ताम्: let (them) be performed
• क्रियान्ताम्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √कृ (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुष, बहुवचन, आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग: ‘let them be performed’

• अविचारितम्: without hesitation
• अविचारितम्: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषणम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अ-वि-√चर् (धातु) → अविचारित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसक-एकवचन-द्वितीया रूपेण क्रियाविशेषणवत् (adverbial accusative): ‘without deliberation/without hesitation’

Context

O mighty-armed prince, the funeral rites that are required to be performed for the departed king ought to be done carefully without any shortcomings.

Characters & Entities

• Vasiṣṭha
• Bharata
• Daśaratha (implied as the deceased king)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma prioritizes obligatory rites and responsibilities (kartavya) even amid sorrow; honoring the dead through proper rites is a truth-bound social and spiritual duty.

What is the narrative situation?

Vasiṣṭha directs Bharata to proceed immediately and attentively with Daśaratha’s funeral rites.

Which character virtue is emphasized?

Bharata’s capacity for duty-bound composure is being called forth—acting rightly despite personal anguish.