Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 48, Shloka 36

अयोध्यायाः शोकवर्णनम्

Ayodhya’s Lament and Civic Desolation

तथा स्त्रियो रामनिमित्तमातुरायथा सुते भ्रातरि वा विवासिते।विलप्य दीना रुरुदुर्विचेतसस्सूतैर्हि तासामधिको हि सोऽभवत्।।2.48.36।।

tathā striyo rāmanimittam āturā

yathā sute bhrātari vā vivāsite |

vilapya dīnā rurudur vicetasaḥ

sūtair hi tāsām adhiko hi so 'bhavat || 2.48.36 ||

रामाच्या निमित्ताने स्त्रिया अशा व्याकुळ झाल्या, जणू त्यांचा पुत्र किंवा भाऊच वनवासाला गेला आहे। दीन होऊन विलाप करीत, चित्तभ्रांत होऊन त्या रडू लागल्या; कारण त्यांच्या दृष्टीने राम स्वतःच्या पुत्रांपेक्षाही अधिक होते।

तथाthus
तथा:
Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक-अव्यय (adverb: thus/in that manner)
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन
राम-निमित्तम्for Rama's sake / because of Rama
राम-निमित्तम्:
Hetu (हेतु/Cause)
TypeNoun
Rootराम (प्रातिपदिक) + निमित्त (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; हेत्वर्थे (as cause/occasion); समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (रामस्य निमित्तम्)
आतुराःdistressed
आतुराः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootआतुर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; स्त्रियः इत्यस्य विशेषण
यथाas
यथा:
Upamā-dyotaka (उपमाद्योतक)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formउपमासूचक/तुलनावाचक-अव्यय (as/just as)
सुतेwhen (one's) son
सुते:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Locative circumstance)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सति-सप्तमी (when a son...)
भ्रातरि(or) brother (when...)
भ्रातरि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootभ्रातृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; सति-सप्तमी
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्यय (disjunctive particle: or)
विवासितेwhen (he) has been exiled
विवासिते:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeVerb
Rootवि-वास् (धातु)
Formकृदन्त: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), सप्तमी (7th), एकवचन; पुंलिङ्गे/नपुंसके समानरूपम्; सति-सप्तमी (when exiled)
विलप्यhaving lamented
विलप्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootवि-लप् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive): having lamented
दीनाःdejected
दीनाः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; स्त्रियः इत्यस्य विशेषण
रुरुदुःwept
रुरुदुः:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootरुद् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; परस्मैपदम्
विचेतसःdistraught
विचेतसः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootवि-चेतस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; बहुव्रीह्यर्थे विशेषण (having troubled minds) स्त्रियः इत्यस्य विशेषण
सूतैःthan sons
सूतैः:
Karaṇa/Upamāna (करण/तुलनासाधन)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; तुलनायाम् (in comparison with sons)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चय/कारणसूचक-अव्यय (indeed/for)
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/possessor)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
अधिकःgreater/more
अधिकः:
Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सः इत्यस्य विशेषण; तुलनार्थे (more)
हिindeed
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिश्चयार्थक-अव्यय (indeed)
सःhe (Rama)
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; रामः इत्यर्थे
अभवत्became/was
अभवत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपदम्

The women grieved over Rama as if a son or a brother had been exiled. Depressed and distressed, they wept and sobbed. For them, Rama was indeed more than their sons.

R
Rāma

FAQs

A dharmic leader becomes a moral refuge beyond blood ties: righteousness creates bonds of trust so strong that society experiences his loss like the loss of family.

The narrator describes the depth of women’s grief in Ayodhyā, comparing it to the pain of a close relative’s banishment.

Rāma’s nurturing, protective righteousness—so dependable that people value him even above their private familial attachments.