Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 102, Shloka 20

पितृमरणश्रवणं जलक्रिया च

Hearing of Daśaratha’s death and the libation rites at Mandākinī

Devanagari script

आनयेङ्गुदिपिण्याकं चीरमाहर चोत्तरम्।जलक्रियार्थं तातस्य गमिष्यामि महात्मनः।।।।

Transliteration

ānaya iṅgudi-piṇyākaṃ cīram āhara cottaram |

jalakriyārthaṃ tātasya gamiṣyāmi mahātmanaḥ ||

Translation

इंगुदीफळाचा सुकलेला पिण्याक (खळी) आण आणि वर पांघरायला चीराचे वस्त्रही आण. मी माझ्या महात्मा पित्याच्या जलक्रियेस (तर्पणास) जाणार आहे।

Word by Word

• आनय: bring
• आनय: Kriyā (क्रिया; command)
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) उपसर्ग-आ + लोट्
• Form: लोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इङ्गुदि-पिण्याकम्: ingudi oil-cake
• इङ्गुदि-पिण्याकम्: Karma (कर्म; object)
• Type: Noun
• Root: इङ्गुदि (प्रातिपदिक) + पिण्याक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष (determinative): इङ्गुदेः पिण्याकः; पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग प्रचलित, अत्र नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चीरम्: bark-garment
• चीरम्: Karma (कर्म; object)
• Type: Noun
• Root: चीर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• आहर: fetch/bring
• आहर: Kriyā (क्रिया; command)
• Type: Verb
• Root: हृ (धातु) उपसर्ग-आ + लोट्
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध; coordination)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)

• उत्तरम्: upper (cloth)
• उत्तरम्: Karma (कर्म; object)
• Type: Noun
• Root: उत्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; (चीरम् इत्यस्य विशेष्य-सम्बन्धः: ‘upper (garment)’)

• जल-क्रिया-अर्थम्: for the water-rite (libation)
• जल-क्रिया-अर्थम्: Prayojana (प्रयोजन; purpose)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी/तत्पुरुष-समास (purpose): जलक्रियायाः अर्थम्; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थक (for the purpose of)

• तातस्य: of (my) father
• तातस्य: Sambandha (सम्बन्ध; of father)
• Type: Noun
• Root: तात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (Genitive/सम्बन्ध), एकवचन

• गमिष्यामि: I shall go
• गमिष्यामि: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु)
• Form: लृट् (Simple Future/भविष्यत्), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• महात्मनः: of the great-souled (one)
• महात्मनः: Sambandha (सम्बन्ध; genitive qualifier)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; तातस्य विशेषणरूपेण

Context

I shall go and offer libations to my magnanimous father. Go and fetch the dried pulp of ingudi fruit and an upper garment made of bark.

Characters & Entities

• Rama
• Lakshmana
• Dasharatha

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma as immediate ritual responsibility: despite exile and hardship, Rama prioritizes the proper rites for his father, showing that duty is not suspended by personal misfortune.

What is the narrative situation?

Rama directs Lakshmana to gather simple forest-available materials so Rama can perform water-libations for Dasharatha.

Which character virtue is emphasized?

Rama’s steadfastness in duty and simplicity—he performs essential rites with austere means, consistent with forest discipline.