Adhyaya 83

Verse 1

सुकर्मोवाच । समाहूय प्रजाः सर्वा द्वीपानां वसुधाधिपः । हर्षेण महताविष्ट इदं वचनमब्रवीत्

सुकर्म म्हणाला—द्वीपांसह पृथ्वीचा अधिपती सर्व प्रजेला बोलावून, महान हर्षाने भरून येऊन हे वचन बोलला।

Verse 2

इंद्रलोकं ब्रह्मलोकं रुद्रलोकमतः परम् । वैष्णवं सर्वपापघ्नं प्राणिनां गतिदायकम्

इंद्रलोक, ब्रह्मलोक आणि रुद्रलोक यांहूनही परे वैष्णव लोक आहे—तो सर्व पापांचा नाश करणारा आणि प्राण्यांना परम गती देणारा आहे।

Verse 3

व्रजाम्यहं न संदेहो ह्यनया सह सत्तमाः । ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः सशूद्रा श्च प्रजा मम

हे सत्पुरुषश्रेष्ठ! मी हिच्यासह निःसंशय प्रस्थान करीन. ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य आणि शूद्र—हे सर्व माझी प्रजा आहेत.

Verse 4

सुखेनापि सकुटुंबैः स्थातव्यं तु महीतले । पूरुरेष महाभागो भवतां पालकस्त्विह

आपापल्या कुटुंबांसह या पृथ्वीवर सुखाने राहा. हा महाभाग पूरु येथे तुमचा रक्षक व पालनकर्ता होईल.

Verse 5

स्थापितोस्ति मया लोका राजा धीरः सदंडकः । एवमुक्तास्तु ताः सर्वाः प्रजा राजानमब्रुवन्

मी लोकव्यवस्था स्थापन केली आहे—राजा धीर व दृढ असून दंड धारण करणारा आहे. असे ऐकून त्या सर्व प्रजाजनांनी राजाला म्हटले.

Verse 6

श्रूयते सर्ववेदेषु पुराणेषु नृपोत्तम । धर्म एवं यतो लोके न दृष्टः केन वै पुरा

हे नृपोत्तम! सर्व वेदांमध्ये व पुराणांमध्ये हे ऐकिवात आहे; कारण जगात असा धर्मस्वरूप पूर्वी कुणीही पाहिला नाही.

Verse 7

दृष्टोस्माभिरसौ धर्मो दशांगः सत्यवल्लभः । सोमवंशसमुत्पन्नो नहुषस्य महागृहे

आम्ही तो धर्म पाहिला आहे—दशाङ्ग, सत्याचा प्रिय—जो सोमवंशात उत्पन्न होऊन नहुषाच्या महान गृहात प्रकट झाला।

Verse 8

हस्तपादमुखैर्युक्तः सर्वाचारप्रचारकः । ज्ञानविज्ञानसंपन्नः पुण्यानां च महानिधिः

हात, पाय आणि मुख यांनी युक्त तो सर्व सदाचाराचा प्रचारक आहे; ज्ञान-विज्ञानाने संपन्न आणि पुण्यांचा महान निधी आहे।

Verse 9

गुणानां हि महाराज आकरः सत्यपंडितः । कुर्वंति च महाधर्मं सत्यवंतो महौजसः

हे महाराज! सत्यनिष्ठ पंडित हे गुणांचे आकर आहेत; आणि सत्यवान, महौजस्वी जन महाधर्माचे आचरण करतात।

Verse 10

तं धर्मं दृष्टवंतः स्म भवंतं कामरूपिणम् । भवंतं कामकर्तारमीदृशं सत्यवादिनम्

आम्ही तो धर्म—म्हणजेच आपण—पाहिला आहे; आपण इच्छेनुसार रूप धारण करणारे, कामना पूर्ण करणारे आणि असे सत्यवादी आहात।

Verse 11

कर्मणा त्रिविधेनापि वयं त्यक्तुं न शक्नुमः । यत्र त्वं तत्र गच्छामः सुसुखं पुण्यमेव च

कर्माच्या त्रिविध उपायांनीही आम्ही आपल्याला सोडू शकत नाही. आपण जिथे जाता तिथे आम्हीही जातो—महासुख आणि निश्चयच पुण्य घेऊन।

Verse 12

नरकेपि भवान्यत्र वयं तत्र न संशयः । किं दारैर्धनभोगैश्च किं जीवैर्जीवितेन च

नरकातही जिथे आपण असाल तिथेच आम्हीही असू—यात संशय नाही। पत्नी, धन व भोग यांचा काय उपयोग? आप्तस्वकीयांचा—अगदी जीवनाचाही—काय अर्थ?

Verse 13

त्वां विनासुमहाराज तेन नास्त्यत्र कारणम् । त्वयैव सह राजेंद्र वयं यास्याम नान्यथा

हे सुमहाराज! आपल्या विना येथे काहीच कारण नाही। हे राजेंद्र! आम्ही फक्त आपल्या सोबतच जाऊ—अन्यथा नाही।

Verse 14

एवं श्रुत्वा वचस्तासां प्रजानां पृथिवीपतिः । हर्षेण महताविष्टः प्रजावाक्यमुवाच ह

प्रजांच्या अशा वचनांचे श्रवण करून पृथ्वीपती राजा महान हर्षाने भरून गेला आणि मग प्रजेला प्रत्युत्तर देऊ लागला.

Verse 15

आगच्छंतु मया सार्द्धं सर्वे लोकाः सुपुण्यकाः । नृपो रथं समारुह्य तया वै कामकन्यया

“सुपुण्याने युक्त सर्व लोक माझ्यासोबत येवोत।” असे म्हणून राजा त्या कामकन्येसह रथावर आरूढ झाला.

Verse 16

रथेन हंसवर्णेन चंद्रबिंबानुकारिणा । चामरैर्व्यजनैश्चापि वीज्यमानो गतव्यथः

हंसवर्ण व चंद्रबिंबासारख्या रथाने तो गेला; चामरांनी व व्यजनांनी वीजला जात, सर्व व्यथा दूर होऊन तो पुढे निघाला.

Verse 17

केतुना तेन पुण्येन शुभ्रेणापि महीयसा । शोभमानो यथा देवो देवराजः पुरंदरः

त्या शुभ्र, परम पावन व महान पुण्य-केतूमुळे तो तसाच तेजस्वी झाला, जसा देवांचा राजा पुरंदर इंद्र आपल्या महिमेने शोभतो।

Verse 18

ऋषिभिः स्तूयमानस्तु बंदिभिश्चारणैस्तथा । प्रजाभिः स्तूयमानश्च ययातिर्नहुषात्मजः

ऋषींनी स्तुत केलेला, तसेच बंदी व चारणांनीही प्रशंसित, आणि प्रजांनीही गौरविलेला—नहुषपुत्र ययाती तेथे उभा होता।

Verse 19

प्रजाः सर्वास्ततो यानैः समायाता नरेश्वरम् । गजैरश्वै रथैश्चान्यैः प्रस्थिताश्च दिवं प्रति

मग सर्व प्रजा आपल्या-आपल्या यानांसह नरेश्वराकडे जमल्या; आणि हत्ती, घोडे, रथ व इतर वाहनांवर आरूढ होऊन स्वर्गाकडे प्रस्थान केले।

Verse 20

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः शूद्राश्चान्ये पृथग्जनाः । सर्वे च वैष्णवा लोका विष्णुध्यानपरायणाः

ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र आणि इतर विविध जन—सर्व लोक वैष्णव होते, विष्णुध्यानात परायण।

Verse 21

तेषां तु केतवः शुक्ला हेमदंडैरलंकृताः । शंखचक्रांकिताः सर्वे सदंडाः सपताकिनः

त्यांचे ध्वज शुभ्र होते, सुवर्णदंडांनी अलंकृत; सर्वांवर शंख-चक्राची चिन्हे होती, दंडयुक्त व पताकांनी युक्त।

Verse 22

प्रजावृंदेषु भासंते पताका मारुतेरिताः । दिव्यमालाधरास्सर्वे शोभितास्तुलसीदलैः

समवेत प्रजाजनांच्या समूहांत वाऱ्याने फडकणाऱ्या पताका तेजाने उजळून दिसत होत्या. दिव्य माळा धारण करणारे सर्वजण तुळशीदलांनी सुशोभित होते.

Verse 23

दिव्यचंदनदिग्धांगा दिव्यगंधानुलेपनाः । दिव्यवस्त्रकृता शोभा दिव्याभरणभूषिताः

त्यांचे अंग दिव्य चंदनाने लेपिले होते आणि दिव्य सुगंधांनी सुवासित होते. दिव्य वस्त्रांनी त्यांची शोभा वाढली होती व ते दिव्य आभूषणांनी भूषित होते.

Verse 24

सर्वे लोकाः सुरूपास्ते राजानमुपजग्मिरे । प्रजाशतसहस्राणि लक्षकोटिशतानि च

ते सर्व सुडौल व सुंदर रूपाचे लोक राजाकडे आले. प्रजांची संख्या शतसहस्रच नव्हे, तर लक्ष-कोटींच्या शेकडोपर्यंत होती.

Verse 25

अर्वखर्वसहस्राणि ते जनाः प्रतिजग्मिरे । ते तु राज्ञा समं सर्वे वैष्णवाः पुण्यकारिणः

ते लोक असंख्य सहस्रांनी पुढे निघाले. राजासह ते सर्व वैष्णव, पुण्यकर्म करणारे, एकत्र प्रस्थित झाले.

Verse 26

विष्णुध्यानपराः सर्वे जपदानपरायणाः । सुकर्मोवाच । एवं ते प्रस्थिताः सर्वे हर्षेण महतान्विताः

ते सर्व विष्णुध्यानात तत्पर होते आणि जप व दान यांत पूर्ण परायण होते. सुकर्म म्हणाला—अशा रीतीने ते सर्व महान हर्षाने युक्त होऊन प्रस्थित झाले.

Verse 27

पूरुं पुत्रं महाराज स्वराज्ये परिषिच्य तम् । ऐंद्रं लोकं जगामाथ ययातिः पृथिवीपतिः

हे महाराज! स्वराज्यात पुत्र पूरुचा अभिषेक करून पृथ्वीपति ययाती नंतर इंद्रलोकास प्रस्थान केला।

Verse 28

तेजसा तस्य पुण्येन धर्मेण तपसा तदा । ते जनाः प्रस्थिताः सर्वे वैष्णवं लोकमुत्तमम्

तेव्हा त्याच्या धर्म-तपातून उत्पन्न पुण्यतेजाच्या प्रभावाने ते सर्व जन उत्तम वैष्णव लोकास निघाले।

Verse 29

ततो देवाः सगंधर्वाः किन्नराश्चारणास्तथा । सहिता देवराजेन आगताः संमुखं तदा

मग देव, गंधर्व, किन्नर व चारण हे सर्व देवराज इंद्रासह त्या वेळी समोर आले।

Verse 30

तस्यैवापि नृपेंद्रस्य पूजयंतो नृपोत्तम । इंद्र उवाच । स्वागतं ते महाराज मम गेहं समाविश

त्या नृपेंद्राचा सत्कार होत असताना इंद्र म्हणाला—“स्वागत आहे, हे महाराज! माझ्या गृहात प्रवेश करा।”

Verse 31

अत्र भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दिव्यान्कामान्मनोऽनुगान् । राजोवाच । सहस्राक्ष महाप्राज्ञ तव पादांबुजद्वयम्

“येथे तू दिव्य भोग व मनास अनुरूप कामना स्वेच्छेने उपभोग.” राजा म्हणाला—“हे सहस्राक्ष, हे महाप्राज्ञ! तुझे चरणकमलयुग…”

Verse 32

नमस्करोम्यहं देव ब्रह्मलोकं व्रजाम्यहम् । देवैः संस्तूयमानश्च ब्रह्मलोकं जगाम ह

हे देव! मी तुम्हांस नमस्कार करतो; मी ब्रह्मलोकास जात आहे. देवांनी स्तुती केल्याने तो निश्चयाने ब्रह्मलोकास गेला.

Verse 33

पद्मयोनिर्महातेजाः सार्धं मुनिवरैस्तदा । आतिथ्यं च चकारास्य पाद्यार्घादि सुविष्टरैः

तेव्हा पद्मयोनी महातेजस्वी ब्रह्मदेवाने मुनिवरांसह त्याचे उत्तम आतिथ्य केले—पाद्य, अर्घ्य इत्यादी विधी अत्यंत शोभेने अर्पण केले.

Verse 34

उवाच विष्णुलोकं हि प्रयाहि त्वं स्वकर्मणा । एवमाभाषिते धात्रा जगाम शिवमंदिरम्

धात्याने म्हटले—स्वकर्माच्या पुण्यप्रभावाने तू विष्णुलोकास जा. धात्याने असे सांगितल्यावर तो शिवमंदिरास गेला.

Verse 35

चक्रे आतिथ्यपूजां च उमया सह शंकरः । तस्यै वापि नृपेंद्रस्य राजानमिदमब्रवीत्

उमेसह शंकराने त्याची अतिथ्यपूजा केली. नंतर त्या नृपेंद्र राजास हे वचन सांगितले.

Verse 36

कृष्णभक्तोसि राजेंद्र ममापि सुप्रियो भवान् । ततो ययाते राजेंद्र वस त्वं मम मंदिरम्

हे राजेंद्र! तू कृष्णभक्त आहेस आणि मला देखील अत्यंत प्रिय आहेस. म्हणून, हे राजा ययाति, तू माझ्या मंदिरात वास कर.

Verse 37

सर्वान्भोगान्प्रभुंक्ष्व त्वं दुःखप्राप्यान्हि मानुषैः । अंतरं नास्ति राजेंद्र मम विष्णोर्न संशयः

हे राजेंद्र! मनुष्यांना दुःख भोगून जे भोग मिळतात, ते सर्व तू प्रभूप्रमाणे उपभोग. माझ्यात आणि विष्णूमध्ये कसलाही भेद नाही—यात संशय नाही.

Verse 38

योसौ विष्णुस्वरूपेण स वै रुद्रो न संशयः । यो रुद्रो विद्यते राजन्स च विष्णुः सनातनः

जो विष्णुस्वरूपाने विद्यमान आहे, तोच निःसंशय रुद्र आहे. आणि हे राजन्, जो रुद्र आहे तोच सनातन विष्णु आहे.

Verse 39

उभयोरंतरं नास्ति तस्माच्चैव वदाम्यहम् । विष्णुभक्तस्यपुण्यस्यस्थानमेवददाम्यहम्

दोघांत काहीही अंतर नाही; म्हणून मी असे सांगतो—विष्णुभक्ताचे पुण्य मीच पावन धामरूप स्थान म्हणून प्रदान करतो.

Verse 40

तस्मादत्र महाराज स्थातव्यं हि त्वयानघ । एवमुक्तः शिवेनापि ययातिर्हरिवल्लभः

म्हणून, हे महाराज, हे निष्पाप! तुला नक्कीच येथे राहिले पाहिजे. शिवानेही असे सांगितल्यावर हरिवल्लभ ययातीने ते मान्य केले.

Verse 41

भक्त्या प्रणम्य देवेशं शंकरं नतकंधरः । एतत्सर्वं महादेव त्वयोक्तमिह सांप्रतम्

भक्तीने देवेश शंकराला नमस्कार करून, मस्तक झुकवून तो म्हणाला—“हे महादेव! हे सर्व आत्ताच येथे आपण सांगितले आहे.”

Verse 42

युवयोरंतरं नास्ति एका मूर्तिर्द्विधाभवत् । वैष्णवं गंतुमिच्छामि पादौ तव नमाम्यहम्

तुम्हा दोघांत काहीही अंतर नाही; एकच दिव्य मूर्ती दोन रूपांनी प्रकट झाली आहे. मला वैष्णव लोकास जावेसे वाटते; म्हणून मी तुझ्या चरणांना नमस्कार करतो.

Verse 43

एवमस्तु महाराज गच्छ लोकं तु वैष्णवम् । समादिष्टः शिवेनापि प्रतस्थे वसुधाधिपः

“तथास्तु, महाराज; तू निश्चयच वैष्णव लोकास जा.” शिवानेही आज्ञा दिल्यावर वसुधाधिप राजा प्रस्थानास निघाला.

Verse 44

पृथ्वीशस्तैर्महापुण्यैर्वैष्णवैर्विष्णुवल्लभैः । नृत्यमानैस्ततस्तैस्तु पुरतस्तस्य भूपतेः

त्या भूपतीच्या पुढे पुढे ते महापुण्यवान वैष्णव—विष्णूचे लाडके—इकडे तिकडे नृत्य करीत चालले होते.

Verse 45

शंखशब्दैः सुपापघ्नैः सिंहनादैः सुपुष्कलैः । जगाम निःस्वनै राजा पूज्यमानः सुचारणैः

पवित्र, पापनाशक शंखध्वनी आणि प्रचंड, घुमणाऱ्या सिंहनादांच्या मध्ये, निनादित वाद्यांसह राजा पुढे गेला; श्रेष्ठ चारणांनी त्याचा सन्मान केला.

Verse 46

सुस्वरैर्गीयमानस्तु पाठकैः शास्त्रकोविदैः । गायंति पुरतस्तस्य गंधर्वा गीततत्पराः

शास्त्रनिपुण पाठक मधुर स्वरांनी त्याचे स्तवन गात होते; आणि गीतपरायण गंधर्व त्याच्या पुढे पुढे गात चालले होते.

Verse 47

ऋषिभिः स्तूयमानश्च देववृंदैः समन्वितैः । अप्सरोभिः सुरूपाभिः सेव्यमानः स नाहुषिः

ऋषींनी स्तुत केलेला व देववृंदांनी वेढलेला तो नहुष, सुंदर अप्सरांकडून सेविला जात होता।

Verse 48

गंधर्वैः किन्नरैः सिद्धैश्चारणैः पुण्यमंगलैः । साध्यैर्विद्याधरै राजा मरुद्भिर्वसुभिस्तथा

राजासोबत गंधर्व, किन्नर, सिद्ध आणि पुण्य-मंगल चारण होते; तसेच साध्य, विद्याधर, मरुत आणि वसुही होते।

Verse 49

रुद्रैश्चादित्यवर्गैश्च लोकपालैर्दिगीश्वरैः । स्तूयमानो महाराजस्त्रैलोक्येन समंततः

रुद्र, आदित्यवर्ग, लोकपाल आणि दिगीश्वर यांनी सर्व बाजूंनी स्तुत केलेला तो महाराज त्रैलोक्यात सर्वत्र कीर्तिमान झाला।

Verse 50

ददृशे वैष्णवं लोकमनौपम्यमनामयम् । विमानैः कांचनै राजन्सर्वशोभासमाविलैः

त्याने वैष्णव लोक पाहिला—जो अनुपम व निरामय होता; हे राजन्, तो सर्वत्र सुवर्ण विमानांनी भरलेला व सर्व शोभांनी उजळलेला होता।

Verse 51

हंसकुंदेंदुधवलैर्विमानैरुपशोभितैः । प्रासादैः शतभौमैश्च मेरुमंदरसंनिभैः

तो हंस, कुंद व चंद्रासारख्या धवल विमानांनी शोभून दिसत होता; तसेच मेरु-मंदरासारख्या शतभौम प्रासादांनी अलंकृत होता।

Verse 52

शिखरैरुल्लिखद्भिश्च स्वर्व्योमहाटकान्वितैः । जाज्वल्यमानैः कलशैः शोभते सुपुरोत्तमम्

स्वर्गाच्या नभाला जणू खरवडणाऱ्या उंच शिखरांनी, दिव्य सुवर्णाने अलंकृत आणि प्रज्वलित कलशांनी मुकुटित अशी ती परम उत्तम पुरी तेजस्वीपणे शोभते।

Verse 53

तारागणैर्यथाकाशं तेजः श्रिया प्रकाशते । प्रज्वलत्तेजोज्वालाभिर्लोचनैरिव लोकते

जसे तारागणांनी आकाश तेज-श्रीने उजळते, तसेच ते धाम प्रज्वलित तेजाच्या ज्वालांनी बनलेल्या नेत्रांसारखे भासून, दीप्तिमान दिसते।

Verse 54

नानारत्नैर्हरेर्लोकः प्रहसद्दशनैरिव । समाह्वयति तान्पुण्यान्वैष्णवान्विष्णुवल्लभान्

नानाविध रत्नांनी विभूषित हरिचा लोक, जणू उजळ दातांनी हसणाऱ्या मुखासारखा, विष्णुवल्लभ अशा पुण्यवान वैष्णवांना आह्वान करीत आहे।

Verse 55

ध्वज व्याजेन राजेंद्र चलिताग्रैः सुपल्लवैः । श्वसनांदोलितैस्तैश्च ध्वजाग्रैश्च मनोहरैः

हे राजेंद्र! ध्वजांच्या निमित्ताने, वाऱ्याने डोलणाऱ्या त्या कोवळ्या पल्लवांचे हलते अग्रभाग मनोहर ध्वजशिखरांसारखे भासत होते।

Verse 56

हेमदंडैश्च घंटाभिः सर्वत्रसमलंकृतम् । सूर्यतेजः प्रकाशैश्च गोपुराट्टालकैस्ततः

ते सर्वत्र सुवर्णदंड व घंटांनी अलंकृत होते; आणि तेथे गोपुरे व उंच अट्टालिकांमुळे सूर्यतेजासारखा प्रकाश पसरत होता।

Verse 57

गवाक्षैर्जालमालैश्च वातायनमनोहरैः । प्रतोलीनां प्रकाशैश्च प्राकारैर्हेमरूपकैः

जाळीदार गवाक्षांनी व जाळमाळांनी, मनोहर वातायनांनी, प्रकाशमान प्रतोली (द्वार) यांनी आणि सुवर्णरूप प्राकारांनी (तटबंदीने) ते अलंकृत होते।

Verse 58

तोरणैः सुपताकाभिर्नानाशब्दैः सुमंगलैः । कलशाग्रैश्चक्रबिंबै रविबिंबसमप्रभैः

तोरणांनी व सुंदर पताकांनी, विविध मंगलध्वनींनी, तसेच कलशशिखरांनी व चक्राकार बिंबांनी—जे सूर्यबिंबासमान तेजस्वी होते—ते शोभून दिसत होते।

Verse 59

सुभोगैः शतकक्षैश्च निर्जलांबुदसन्निभैः । दंडच्छत्रसमाकीर्णैः कलशैरुपशोभितैः

उत्तम भोगसामग्रीने व शेकडो कक्षांनी युक्त, निर्जल मेघांसारखे भासणारे, दंड व छत्रांनी भरलेले, आणि कलशांनी अधिकच शोभिवंत झाले होते।

Verse 60

प्रावृट्कालांबुदाकारैर्मदिरैरुपशोभितैः । कलशैः शोभमानैस्तैरृक्षैर्द्यौरिव भूतलम्

प्रावृट्कालीन मेघांसारखे फुगलेले, मदिराने सुशोभित, अशा तेजस्वी कलशांनी हे भूतल—जणू नक्षत्रांनी भरलेले आकाश—भासू लागले।

Verse 61

दंडजालपताकाभिरृक्षजालसमप्रभैः । तादृशैः स्फाटिकाकारैः कांतिशंखेंदुसन्निभैः

दंडांच्या रांगा व लहरत्या पताकांनी—नक्षत्रजाळ्यासारख्या तेजस्वी—आणि स्फटिकाकार अशा रूपांनी, ज्यांची कांती शंख व चंद्रासमान होती, ते अलंकृत झाले होते।

Verse 62

हेमप्रासादसंबाधैर्नानाधातुमयैस्ततः । विमानैरर्बुदसंख्यैः शतकोटिसहस्रकैः

तेथे नानाविध धातूंनी घडविलेल्या सुवर्णप्रासादांनी तो प्रदेश दाट भरलेला होता; आणि अर्बुदसंख्य, शत-कोटी-सहस्रांनी मोजले जाणारे विमाने सर्वत्र पसरलेली होती।

Verse 63

सर्वभोगयुतैश्चैव शोभते हरिपत्तनम् । यैः समाराधितो देवः शंखचक्रगदाधरः

हरिचे पवित्र पत्तन सर्व भोगांनी युक्त होऊन तेजस्वी शोभते; ज्यांनी शंख-चक्र-गदा-धारी देवाची विधिपूर्वक आराधना केली आहे, त्यांच्यासाठी ते उजळते।

Verse 64

ते प्रसादात्तस्य तेषु निवसंति गृहेषु च । सर्वपुण्येषु दिव्येषु भोगाढ्येषु च मानवाः

त्या देवाच्या कृपेने ते लोक त्या गृहांत निवास करतात आणि सर्व प्रकारचे पुण्य, दिव्यत्व व भोगसमृद्ध ऐश्वर्य अनुभवतात।

Verse 65

वैष्णवाः पुण्यकर्माणो निर्धूताशेषकल्मषाः । एवंविधैर्गृहैः पुण्यैः शोभितं विष्णुमंदिरम्

वैष्णव हे पुण्यकर्म करणारे व सर्व कल्मषांपासून निर्मळ झालेले; अशा पवित्र गृहांनी विष्णुमंदिर असे शोभून दिसते।

Verse 66

नानावृक्षैः समाकीर्णं वनैश्चंदनशोभितैः । सर्वकामफलै राजन्सर्वत्र समलंकृतम्

हे राजन्, तो प्रदेश नानाविध वृक्षांनी भरलेला आहे; चंदनाने शोभणाऱ्या वनांनी सुशोभित आहे, आणि सर्वत्र सर्वकामना पूर्ण करणाऱ्या फळांनी अलंकृत आहे।

Verse 67

वापीकुंडतडागैश्च सारसैरुपशोभितैः । हंसकारंडवाकीर्णैः कल्हारैरुपशोभितैः

ते स्थान विहिरी, वापी, कुंड, तळे व सरोवरांनी अलंकृत होते; हंस व कारंडव पक्ष्यांनी भरलेले आणि उमललेल्या कल्हार कमळांनी अधिकच शोभून दिसत होते।

Verse 68

शतपत्रैर्महापद्मैः पद्मोत्पलविराजितैः । कनकोत्पलवर्णैश्च सरोभिश्च विराजते

तेथे शतपत्र महापद्मांची प्रभा होती, पद्म व उत्पल फुलांनी ते शोभत होते; आणि कमळांच्या सुवर्णवर्णाने झळकणाऱ्या सरोवरांनी ते अधिकच उजळून निघाले होते।

Verse 69

वैकुंठं सर्वशोभाढ्यं देवोद्यानैरलंकृतम् । दिव्यशोभासमाकीर्णं वैष्णवैरुपशोभितम्

वैकुंठ सर्व प्रकारच्या शोभेने परिपूर्ण होते, दिव्य देवोद्यानांनी अलंकृत; दिव्य तेजाने भरलेले आणि वैष्णवांनी अधिकच शोभिवंत झालेले होते।

Verse 70

वैकुंठं ददृशे राजा मोक्षस्थानमनुत्तमम् । देववृंदैः समाकीर्णं ययातिर्नहुषात्मजः

नहुषपुत्र राजा ययातीने वैकुंठ पाहिले—मोक्षाचे अनुपम स्थान—जे देववृंदांनी गजबजलेले होते।

Verse 71

प्रविवेश पुरं रम्यं सर्वदाहविवर्जितम् । ददृशे सर्वक्लेशघ्नं नारायणमनामयम्

तो त्या रम्य नगरीत प्रविष्ट झाला, जी सर्व दाह-तापापासून मुक्त होती; आणि त्याने अनामय नारायणांचे दर्शन घेतले, जे सर्व क्लेशांचा नाश करतात।

Verse 72

विमानैरुपशोभंतं सर्वाभरणशालिनम् । पीतवासं जगन्नाथं श्रीवत्सांकं महाद्युतिम्

दिव्य विमानांनी शोभणारा, सर्व आभरणांनी विभूषित, पीतांबरधारी जगन्नाथ—श्रीवत्सचिन्हांकित, महातेजस्वी।

Verse 73

वैनतेयसमारूढं श्रियायुक्तं परात्परम् । सर्वेषां देवलोकानां यो गतिः परमेश्वरः

वैनतेय (गरुड) यावर आरूढ, श्री (लक्ष्मी) सहित, परात्पर—तोच परमेश्वर सर्व देवलोकांचा परम आश्रय व परम गती आहे।

Verse 74

परमानंदरूपेण कैवल्येन विराजते । सेव्यमानं महालोकैःसुपुण्यैर्वैष्णवैर्हरिम्

तो परमानंदरूपाने कैवल्याच्या तेजाने विराजमान आहे—त्या हरिची सेवा महालोकांतील अतिपुण्यवान वैष्णव करीत असतात।

Verse 75

देववृंदैः समाकीर्णं गंधर्वगणसेवितम् । अप्सरोभिर्महात्मानं दुःखक्लेशापहं हरिम्

देववृंदांनी वेढलेला, गंधर्वगणांनी सेवित, अप्सरांसह—दुःख व क्लेश हरून नेणारा तो महात्मा हरि (तेथे) प्रकट दिसला।

Verse 76

नारायणं ननामाथ स्वपत्न्या सह भूपतिः । प्रणेमुर्मानवाः सर्वे वैष्णवा मधुसूदनम्

मग राजाने राणीसह नारायणाला प्रणाम केला; आणि सर्व लोक—वैष्णव भक्त—मधुसूदनाला दंडवत् प्रणाम करू लागले।

Verse 77

गता ये वैष्णवाः सर्वे सह राज्ञा महामते । पादांबुजद्वयं तस्य नेमुर्भक्त्या महामते

तेव्हा सर्व वैष्णव, राजासह, हे महामते, भक्तिभावाने त्याच्या चरणकमलयुगलास नमस्कार करू लागले, हे महामते।

Verse 78

प्रणमंतं महात्मानं राजानं दीप्ततेजसम् । तमुवाच हृषीकेशस्तुष्टोऽहं तव सुव्रत

दीप्त तेज असलेल्या महात्मा राजाने प्रणाम केला तेव्हा हृषीकेश त्याला म्हणाला—“हे सुव्रत, मी तुझ्यावर प्रसन्न आहे।”

Verse 79

वरं वरय राजेंद्र यत्ते मनसि वर्तते । तत्ते ददाम्यसंदेहं मद्भक्तोसि महामते

हे राजेंद्र, तुझ्या मनात जे आहे तोच वर माग. हे महामते, तू माझा भक्त आहेस; मी निःसंशय ते तुला देईन।

Verse 80

राजोवाच । यदि त्वं देवदेवेश तुष्टोसि मधुसूदन । दासत्वं देहि सततमात्मनश्च जगत्पते

राजा म्हणाला—“हे देवदेवेश मधुसूदन, जर तू प्रसन्न असशील तर, हे जगत्पते, मला तुझ्या प्रति सतत दासत्व दे।”

Verse 81

विष्णुरुवाच । एवमस्तु महाभाग मम भक्तो न संशयः । लोके मम महाराज स्थातव्यमनया सह

विष्णू म्हणाला—“असेच होवो, हे महाभाग; तू निःसंशय माझा भक्त आहेस. हे महाराज, माझ्या लोकी तू तिच्यासह निवास करशील।”

Verse 82

एवमुक्तो महाराजो ययातिः पृथिवीपतिः । प्रसादात्तस्य देवस्य विष्णुलोकं प्रसाधितम्

असे सांगितल्यावर पृथ्वीपति महाराज ययातीने त्या देवाच्या प्रसादाने विष्णुलोक प्राप्त केला।

Verse 83

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने पितृतीर्थवर्णने ययातिचरित्रे ययातेः स्वर्गारोहणं नाम त्र्यशीतितमोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यान, पितृतीर्थवर्णन व ययातिचरित्रांतर्गत ‘ययातीचे स्वर्गारोहण’ नावाचा त्र्याऐंशीवा अध्याय समाप्त झाला.