Adhyaya 48

Verse 1

ब्राह्मण्युवाच । माथुरे विषये रम्ये मथुरायां नृपोत्तमः । उग्रसेनेति विख्यातो यादवः परवीरहा

ब्राह्मणी म्हणाली—रम्य माथुर प्रदेशात, मथुरा नगरीत, उग्रसेन नावाने विख्यात असा यदुवंशी श्रेष्ठ राजा होता; तो परवीरांचा संहार करणारा होता।

Verse 2

सर्वधर्मार्थतत्त्वज्ञो वेदज्ञः श्रुतवान्बली । दाता भोक्ता गुणग्राही सद्गुणान्वेत्ति भूपतिः

तो भूपती सर्व धर्म-अर्थ तत्त्व जाणणारा, वेदज्ञ, श्रुतवान व बलवान होता; दाता, मर्यादित भोग करणारा, गुणग्राही आणि सद्गुणांचा विवेचक होता।

Verse 3

राज्यं चकार मेधावी प्रजा धर्मेण पालयेत् । एवं स च महातेजा उग्रसेनः प्रतापवान्

त्या मेधावीने राज्य स्वीकारले आणि प्रजांचे पालन धर्माने केले. अशा रीतीने उग्रसेन महातेजस्वी, प्रतापी व पराक्रमी होता।

Verse 4

वैदर्भे विषये पुण्ये सत्यकेतुः प्रतापवान् । तस्य कन्या महाभागा पद्माक्षी कमलानना

पुण्य वैदर्भ प्रदेशात सत्यकेतू नावाचा प्रतापी होता. त्याची कन्या महाभागा—पद्माक्षी, कमलमुखी होती।

Verse 5

नाम्ना पद्मावती नाम सत्यधर्मपरायणा । सा तु स्त्रीणां गुणैर्युक्ता द्वितीयेव समुद्रजा

ती पद्मावती या नावाने प्रसिद्ध, सत्य व धर्मनिष्ठ होती. स्त्रीसुलभ सद्गुणांनी युक्त ती जणू समुद्रजा लक्ष्मीची दुसरी प्रतिमा होती।

Verse 6

वैदर्भी शुशुभे राजन्स्वगुणैः सत्यकारणैः । माथुर उग्रसेनस्तु उपयेमे सुलोचनाम्

हे राजन्, वैदर्भी राजकन्या सत्याधिष्ठित स्वगुणांनी शोभून दिसत होती; आणि मथुरेचा उग्रसेन त्या सुलोचना कन्येशी विवाहबद्ध झाला।

Verse 7

तया सह महाभाग सुखं रेमे प्रतापवान् । अतिप्रीतो गुणैस्तस्यास्तया सह सुखीभवेत्

हे महाभाग, तो प्रतापवान तिच्यासह सुखाने रमला; तिच्या गुणांनी अत्यंत प्रसन्न होऊन तो तिच्या संगतीत आनंदी राहिला।

Verse 8

तस्याः स्नेहेन प्रीत्या च संमुग्धो माथुरेश्वरः । पद्मावती महाभागा तस्य प्राणप्रियाभवत्

तिच्या स्नेहाने व प्रेमाने मथुरेश्वर मोहित झाला; महाभागा पद्मावती त्याला प्राणांइतकी प्रिय झाली।

Verse 9

तया विना न बुभुजे तया सह प्रक्रीडयेत् । तया विना न सेवेत परमं सुखमेव सः

तिच्याविना तो भोग उपभोगत नसे; तिच्यासहच क्रीडा-विहार करी. तिच्याविना तो कशाचीही सेवा-आश्रय करीना; तीच त्याचे परम सुख होती।

Verse 10

एवं प्रीतिकरौ जातौ परस्परमनुत्तमौ । स्नेहवंतौ द्विजश्रेष्ठ सुखसंप्रीतिदायकौ

अशा रीतीने ते दोघे परस्परांस अनुपम, प्रीतीकारक झाले; हे द्विजश्रेष्ठ, स्नेहयुक्त होऊन ते सुख व गाढ समाधान देणारे ठरले।

Verse 11

सत्यकेतुश्च राजेंद्रः सस्मार स पद्मावतीम् । स्वसुतां तां महाभागो माता तस्याः सुदुःखिता

राजेंद्र सत्यकेतूने आपलीच कन्या पद्मावतीचे स्मरण केले. त्या महाभागानेही तिचे स्मरण केले, आणि तिची माता अतिशय दुःखात बुडाली.

Verse 12

स दूतान्प्रेषयामास वैदर्भो मथुरां प्रति । उग्रसेनं नृवीरेंद्रं सादरेण द्विजोत्तम

हे द्विजोत्तम, वैदर्भराजाने नंतर आदरपूर्वक दूतांना मथुरेकडे पाठविले, वीर नृपतींमध्ये श्रेष्ठ उग्रसेनास बोलाविण्यासाठी.

Verse 13

उग्रसेनं महाराजं स दूतो वाक्यमब्रवीत् । विदर्भाधिपतिर्वीरो भक्त्या स्नेहेन नंदयन्

त्या दूताने महाराज उग्रसेनास असे वचन सांगितले—“विदर्भाधिपती वीर (सत्यकेतू) भक्ती व स्नेहाने तुम्हांस आनंद देत…”

Verse 14

आत्मनः कुशलं ब्रूते भवतां परिपृच्छति । सत्यकेतुर्महाराज त्वामेवं परिपृष्टवान्

तो आपल्या कुशलाचे वृत्त सांगतो आणि तुमच्या कुशलाची चौकशी करतो. हे महाराज, सत्यकेतूने अशा प्रकारे तुमची विचारपूस केली आहे.

Verse 15

दर्शनाय प्रेषयस्व सुतां पद्मावतीं मम । यदि त्वं मन्यसे नाथ प्रीतिस्नेहं हितस्य च

माझ्या दर्शनासाठी माझी कन्या पद्मावतीला पाठवा. हे नाथ, जर तुम्ही माझ्याविषयी प्रीती, स्नेह आणि हितभाव खरे मानत असाल.

Verse 16

प्रेषयस्व महाभागां प्रियां प्रीतिकरां तव । औत्कण्ठ्येन महाराज स सोत्कंठेन वर्तते

हे महाराज, तुझी महाभाग्यवती, प्रिय व प्रीतिदायिनी प्रिया पाठव. तो उत्कंठेने व्याकुळ होऊन त्याच उत्कंठेत वर्तत आहे.

Verse 17

समाकर्ण्य ततो वाक्यमुग्रसेनो नृपोत्तमः । प्रीत्या स्नेहेन तस्यापि सत्यकेतोर्महात्मनः

ते वचन ऐकून नृपश्रेष्ठ उग्रसेन महात्मा सत्यकेतूविषयीही प्रीती व स्नेहाने भरून गेला.

Verse 18

दाक्षिण्येन च विप्रेंद्र प्रेषयामास भूपतिः । पद्मावतीं प्रियां भार्यामुग्रसेनः प्रतापवान्

हे विप्रश्रेष्ठ, प्रतापवान राजा उग्रसेनाने दाक्षिण्याने आपली प्रिय पत्नी पद्मावतीला पाठविले.

Verse 19

प्रेषितानेन राजेंद्र गता पद्मावती स्वकम् । पूर्वं गृहं सती सा तु महाहर्षेण संकुला

हे राजेंद्र, त्याने पाठविलेली सती पद्मावती महान हर्षाने भरून आपल्या पूर्वीच्या, स्वतःच्या घरी गेली.

Verse 20

पितृपूर्वं कुटुंबं तु ददृशे चारुमंगला । पितुः पादौ ननामाथ शिरसा सत्यतत्परा

तेव्हा चारुमंगलेने पित्याच्या अग्रभागी असलेले कुटुंब पाहिले. सत्यपरायणा होऊन तिने शिर झुकवून पित्याच्या चरणांना नमस्कार केला.

Verse 21

आगतायां महाराजा पद्मावत्यां द्विजोत्तम । हर्षेण महताविष्टो विदर्भाधिपतिर्नृपः

हे द्विजोत्तम! पद्मावती येताच विदर्भाधिपती महाराज महान आनंदाने पूर्णपणे हर्षित झाले।

Verse 22

वर्द्धिता दानमानैश्च वस्त्रालंकारभूषणैः । पद्मावती सुखेनापि पितुर्गेहे प्रवर्तते

दान-मानाने वाढविली, वस्त्रे-अलंकार-भूषणांनी सजलेली पद्मावती सुखाने पित्याच्या घरीच निवास करू लागली।

Verse 23

सखीभिः सहिता सा तु निःशंका परिवर्तते । रमते सा तदा तत्र यथापूर्वं तथैव च

ती सख्यांसह निःशंकपणे फिरू लागली; आणि तेथे पूर्वीप्रमाणेच तशीच रममाण झाली।

Verse 24

गृहे वने तडागेषु प्रासादे च तथैव सा । पुनर्बालेव भूता सा निर्लज्जा संप्रवर्तते

घरात, वनात, तळ्यांजवळ आणि प्रासादातही ती पुन्हा बालिकेसारखी होऊन, निर्लज्जपणे स्वैर वावरू लागली।

Verse 25

निःशंका वर्तते विप्र सखीभिः सह सर्वदा । पतिव्रता महाभागा हर्षेण महतान्विता

हे विप्र! ती सख्यांसह सदैव निःशंक वावरते; पतिव्रता, महाभागा आणि महान हर्षाने युक्त आहे।

Verse 26

सुखं तु पितृगेहस्य दुर्लभं श्वशुरे गृहे । एवं ज्ञात्वा तदा रेमे कदा ईदृग्भविष्यति

पितृगृहासारखे सुख श्वशुरगृही दुर्मिळ असते. हे जाणून ती तेव्हा मनात म्हणत शांत झाली—“अशी स्थिती पुन्हा कधी येईल?”

Verse 27

अनेन मोहभावेन क्रीडालुब्धा वरानना । सखीभिः सहिता नित्यं वनेषूपवने तदा

या मोहभावाने क्रीडालुब्ध झालेली ती सुंदरमुखी स्त्री सख्यांसह नेहमी वने-उपवने फिरत असे.

Verse 48

इति श्रीपद्मपुराणे भूमिखंडे वेनोपाख्याने सुकलाचरित्रेऽष्टचत्वारिंशोऽध्यायः

अशा प्रकारे श्रीपद्मपुराणातील भूमिखंडात वेनोपाख्यानांतर्गत ‘सुकला-चरित्र’ हा अठ्ठेचाळीसावा अध्याय समाप्त झाला.