Previous Verse
Next Verse

Shloka 90

Description of the Pilgrimage to the Sacred Tīrthas

Kurukṣetra-yātrā-krama

कोटितीर्थं ततो गत्वा स्नात्वा कोटीश्वरं शिवम् । दृष्ट्वा स्तुत्वा श्रद्दधानः कोटियज्ञफलं लभेत् ॥ ९० ॥

koṭitīrthaṃ tato gatvā snātvā koṭīśvaraṃ śivam | dṛṣṭvā stutvā śraddadhānaḥ koṭiyajñaphalaṃ labhet || 90 ||

नंतर कोटितीर्थास जाऊन तेथे स्नान करून, श्रद्धेने कोटीश्वर शिवाचे दर्शन व स्तुती करणारा कोटी यज्ञांइतके पुण्यफळ प्राप्त करतो।

कोटितीर्थम्the Koṭi-tīrtha sacred place
कोटितीर्थम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि-तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कोटीनां तीर्थम्)
ततःthen/thereafter
ततः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अव्यय-प्रकारः: क्रियाविशेषण (ततः = thereafter/from there)
गत्वाhaving gone
गत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः: गम् (गच्छति)
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः: स्ना (स्नाति)
कोटीश्वरम्Koṭīśvara (Lord of Koṭis)
कोटीश्वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि-ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कोटीनाम् ईश्वरः)
शिवम्Śiva
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कोटीश्वरम् इति विशेष्यस्य विशेषण/अप्पोजिशन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootदृश् (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः: दृश् (पश्यति)
स्तुत्वाhaving praised
स्तुत्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्तु (धातु)
Formक्त्वान्त (अव्ययकृदन्त), पूर्वकालिक क्रिया; धातुः: स्तु (स्तौति)
श्रद्दधानःbeing faithful/devout
श्रद्दधानः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootश्रद्-धा (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्तरि प्रयोगः
कोटियज्ञफलम्the fruit of a crore of sacrifices
कोटियज्ञफलम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकोटि-यज्ञ-फल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषसमासः (कोटियज्ञानां फलम्)
लभेत्would obtain
लभेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootलभ् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; धातुः: लभ्

Narada (narrating a Tirtha-Mahatmya section in Uttara-Bhaga)

Vrata: none

Rasa: {"primary_rasa":"bhakti","secondary_rasa":"shanta","emotional_journey":"Pilgrim-like resolve culminates in faith-filled darśana and stuti of Koṭīśvara, ending in an expansive promise of immense merit."}

K
Koti-Tirtha
K
Kotishvara
S
Shiva

FAQs

It teaches that pilgrimage (tīrtha-yātrā), sacred bathing (snāna), and devotional worship (darśana and stuti) performed with śraddhā can yield immense puṇya—symbolically equated here with the merit of a koṭi of yajñas.

Bhakti is expressed through reverent darśana (beholding the deity) and stuti (praise), and the verse emphasizes inner faith (śraddhā) as the key that makes the act spiritually efficacious, not merely the external ritual.

Ritual practice is foregrounded: tīrtha-snānā (rules of sacred bathing) and stotra/arcana-oriented worship. While not a technical Vedāṅga lesson, it reflects Kalpa-style guidance on pilgrimage rites and the doctrine of yajña-phala (ritual merit).