Shloka 110

Glory of Puruṣottama: Pañcatīrthī Observance and Narasiṃha Worship

Devanagari script

सिद्धां विद्यां च शास्त्राणि गृहीत्वा साधकोत्तमः । ज्वलद्वह्निस्फुलिंगोर्मिवेष्टितं त्रिदशं हृदि ॥ ११० ॥

Transliteration

siddhāṃ vidyāṃ ca śāstrāṇi gṛhītvā sādhakottamaḥ | jvaladvahnisphuliṃgormiveṣṭitaṃ tridaśaṃ hṛdi || 110 ||

Translation

सिद्ध विद्या व शास्त्रे आत्मसात करून साधकांतील श्रेष्ठ साधक आपल्या हृदयात देवतेज धारण करतो—जणू ज्वलंत अग्नीच्या लाटा व ठिणग्यांनी वेढलेला।

Word by Word

• सिद्धाम्: accomplished/perfected
• सिद्धाम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (विद्याम्)

• विद्याम्: knowledge/vidyā
• विद्याम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• शास्त्राणि: treatises/scriptures
• शास्त्राणि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• गृहीत्वा: having taken
• गृहीत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), परस्मैपदी; अर्थः—‘गृहित्वा/गृहीत्वा’ = having taken

• साधक-उत्तमः: the best practitioner
• साधक-उत्तमः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: साधक (प्रातिपदिक) + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (उत्तमः साधकः)

• ज्वलत्-वह्नि-स्फुलिङ्ग-ऊर्मि-वेष्टितम्: wrapped/encircled by waves of blazing fire-sparks
• ज्वलत्-वह्नि-स्फुलिङ्ग-ऊर्मि-वेष्टितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ज्वलत् (कृदन्त, ज्वल् धातु) + वह्नि (प्रातिपदिक) + स्फुलिङ्ग (प्रातिपदिक) + ऊर्मि (प्रातिपदिक) + वेष्टित (कृदन्त, वेष्ट् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः; विशेषणम् (त्रिदशम्)

• त्रिदशम्: a god (one of the thirty-three)
• त्रिदशम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

Speaker

Narada (contextual attribution within Narada Purana’s didactic narration)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_journey":"From disciplined mastery of vidyā and śāstra to an awe-filled inner visualization of divinity blazing like fire within the heart."}

Characters & Entities

• Tridasha (Deva)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents the ideal sādhaka as one who has internalized siddha-vidyā and śāstra, culminating in an intense inner realization where the divine is held in the heart with fiery spiritual radiance (tejas).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implied as inward devotion—keeping the divine ‘in the heart’—supported by disciplined study and practice, so devotion becomes a living inner presence rather than merely external ritual.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse emphasizes śāstra-grahaṇa (systematic assimilation of authoritative texts), aligning with Vedāṅga-style disciplined learning (especially Vyākaraṇa and Śikṣā as foundations) as a support for effective sādhanā.