Shloka 22

Devanagari script

यथा मार्गं तृणै रुद्धं पद्मं पत्रविवर्जितम् । ज्ञानं ममत्वसंयुक्तं पुमांसं प्रकृतिं विना ॥ २२ ॥

Transliteration

yathā mārgaṃ tṛṇai ruddhaṃ padmaṃ patravivarjitam | jñānaṃ mamatvasaṃyuktaṃ pumāṃsaṃ prakṛtiṃ vinā || 22 ||

Translation

जसा तृणांनी अडलेला मार्ग दुर्गम होतो आणि पानांविना कमळ शोभाहीन होते, तसा ‘माझेपणा’ जोडलेले ज्ञान, प्रकृती-तत्त्वाविना पुरुषाला मार्ग दाखवत नाही।

Word by Word

• यथा: as/like
• यथा: उपमान-प्रदर्शक (अव्ययम्)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; उपमानवाचक

• मार्गम्: path/road
• मार्गम्: कर्म (कर्मपदम्)
• Type: Noun
• Root: मार्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• तृणैः: by grasses
• तृणैः: करण (करणम्)
• Type: Noun
• Root: तृण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन

• रुद्धम्: blocked/obstructed
• रुद्धम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: रुध् (धातु)
• Form: कृदन्त; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त/PPP); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; 'रुध्' धातोः क्तः

• पद्मम्: a lotus
• पद्मम्: कर्म (कर्मपदम्)
• Type: Noun
• Root: पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• पत्रविवर्जितम्: devoid of leaves
• पत्रविवर्जितम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पत्र-विवर्जित (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त-विशेषण; 'वि+वर्ज्' धातोः क्त (PPP) 'विवर्जित'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (पत्रैः विवर्जितम् = without leaves)

• ज्ञानम्: knowledge
• ज्ञानम्: कर्म (कर्मपदम्)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ममत्वसंयुक्तम्: associated with possessiveness (mine-ness)
• ममत्वसंयुक्तम्: विशेषण (विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: ममत्व-संयुक्त (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त; 'सम्+युज्' धातोः क्त (PPP) 'संयुक्त'; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासः तत्पुरुषः (ममत्वेन संयुक्तम्)

• पुमांसम्: a man/person
• पुमांसम्: कर्म (कर्मपदम्)
• Type: Noun
• Root: पुमांस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• प्रकृतिम्: nature/Prakṛti
• प्रकृतिम्: अपादान/वियोग (अपादानम्)
• Type: Noun
• Root: प्रकृति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• विना: without
• विना: अपादान-प्रदर्शक (अव्ययम्)
• Type: Indeclinable
• Root: विना (अव्यय)
• Form: अव्यय; वियोगार्थक-उपपद (preposition/adverb: 'without'), द्वितीयासह (governs accusative)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Rasa: {"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"none","emotional_journey":"Calm, didactic tone: everyday images (overgrown path, leafless lotus) clarify how ‘mine-ness’ obstructs liberating knowledge."}

Characters & Entities

• Prakriti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches that knowledge becomes spiritually unproductive when mixed with mamatva (the possessive ego). Like an overgrown path, such “knowledge” cannot carry the seeker toward liberation unless one gains clear discernment and detachment regarding Prakṛti.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti matures through surrender and non-possessiveness. The verse warns that even spiritual learning is weakened when one clings to “I” and “mine”; devotion becomes pure when actions and insights are offered without ownership.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedāṅga technique (Śikṣā, Vyākaraṇa, Jyotiṣa, Kalpa, etc.) is taught in this verse; the practical takeaway is sādhana-oriented—cultivating viveka and vairāgya so that learning does not turn into egoic attachment.