Shloka 16

राजापि तेन खङ्गेन भ्राजमानः समुद्यतः । ग्रीवायाश्छेदनार्थाय वृषांगदसुतस्य तु ॥ १६ ॥

rājāpi tena khaṅgena bhrājamānaḥ samudyataḥ | grīvāyāśchedanārthāya vṛṣāṃgadasutasya tu || 16 ||

मग राजा देखील तो तेजस्वी खड्ग उचलून, वृषांगदाच्या पुत्राची मान छेदण्यासाठी पुढे सरसावला॥१६॥

rājāthe king
rājā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootrājan (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन)
apialso
api:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
FormSamuccaya/Anvaya-nipāta (अपि—also)
tenawith that
tena:
Karana (करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga/Napumsaka (context: khaṅga), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन)
khaṅgenawith the sword
khaṅgena:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootkhaṅga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Tṛtīyā (3rd/तृतीया), Ekavacana (एकवचन)
bhrājamānaḥshining
bhrājamānaḥ:
Karta (कर्ता) (as qualifier)
TypeAdjective
Rootbhrāj (धातु) → bhrājamāna (कृदन्त, शतृ)
FormPresent active participle (कर्तरि वर्तमानकृदन्त, शतृ), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); qualifies rājā
samudyataḥraised; uplifted (weapon raised)
samudyataḥ:
Karta (कर्ता) (as qualifier)
TypeAdjective
Rootud+yam (धातु) → samudyata (कृदन्त, क्त)
FormPast passive participle used adjectivally (क्त), Puṃliṅga (पुंलिङ्ग), Prathamā (1st/प्रथमा), Ekavacana (एकवचन); qualifies rājā
grīvāyāḥof the neck
grīvāyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootgrīvā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga (स्त्रीलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Ekavacana (एकवचन)
chedana-arthāyafor the purpose of cutting
chedana-arthāya:
Sampradāna (सम्प्रदान) / Purpose (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootchedana+artha (प्रातिपदिक; छेदन + अर्थ)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Caturthī (4th/चतुर्थी), Ekavacana (एकवचन); purpose dative (प्रयोजन-चतुर्थी)
vṛṣāṃgada-sutasyaof Vṛṣāṃgada’s son
vṛṣāṃgada-sutasya:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvṛṣāṃgada+suta (प्रातिपदिक; वृषांगद + सुत)
FormPuṃliṅga (पुंलिङ्ग), Ṣaṣṭhī (6th/षष्ठी), Ekavacana (एकवचन)
tubut; indeed
tu:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
FormAvadhāraṇa/Anvaya-nipāta (तु)

Sūta (narrator) recounting the episode (within the Uttara-Bhāga tīrtha-māhātmya frame)

Vrata: none

Primary Rasa: bhayanaka

Secondary Rasa: vira

R
Rājā (King)
V
Vṛṣāṅgada
V
Vṛṣāṅgada-suta (son of Vṛṣāṅgada)

FAQs

It depicts a climactic moment of imminent violence, setting up the Purāṇic theme that adharma-driven anger and rash action lead to karmic consequence—often resolved or purified through dharma and tīrtha-mahātmya.

This specific verse is primarily narrative and martial rather than explicitly devotional; however, in Uttara-Bhāga tīrtha contexts such tension typically prepares the ground for surrender, repentance, or divine intervention—core bhakti movements from ego-driven action to refuge in dharma and the Lord.

No direct Vedāṅga instruction appears in this verse; it uses clear action-oriented Sanskrit (khaṅga, samudyata, chedanārtha) rather than technical material like Vyākaraṇa rules, Jyotiṣa timing, or ritual procedure.