Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 101

Rādhā-sambaddha-mantra-vyākhyā

Rādhā-Related Mantras Explained

Devanagari script

विद्या द्वितीयबीजेन स्वरान्दीर्घान्नियोजयेत् । मायांतान्षड्भिरेवां गान्याचरेत्सकरांगयोः ॥ १०१ ॥

Transliteration

vidyā dvitīyabījena svarāndīrghānniyojayet | māyāṃtānṣaḍbhirevāṃ gānyācaretsakarāṃgayoḥ || 101 ||

Translation

या विद्येत द्वितीय बीजाने स्वर दीर्घ करावेत; आणि ‘माया’न्त वर्णांचा जप षडंगांसह, तसेच ‘क’ व ‘र’ अङ्गांसह विधिपूर्वक करावा।

Word by Word

• विद्या: the vidyā (mantra)
• विद्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृ/विषय

• द्वितीयबीजेन: with the second seed (syllable)
• द्वितीयबीजेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: द्वितीय + बीज (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास (‘second seed-syllable’); नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; करण

• स्वरान्: vowels
• स्वरान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म

• दीर्घान्: long (vowels)
• दीर्घान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दीर्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (स्वरान्)

• नियोजयेत्: should apply/assign
• नियोजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-युज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; विधि

• मायान्तान्: ending with ‘māyā’
• मायान्तान्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: माया + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘ending with māyā’); पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; विशेषण (अङ्गानि/स्वरान्—contextual)

• षड्भिः: by six
• षड्भिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: षट् (संख्याप्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण (‘by six’)

• एव: indeed/only
• एव: Sambandha (सम्बन्ध/अवधारण)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (particle: ‘indeed/only’)

• अङ्गानि: limbs/parts
• अङ्गानि: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन; कर्म

• आचरेत्: should perform/practice
• आचरेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-चर् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सकराङ्गयोः: of the two ‘sa’-limbs/parts
• सकराङ्गयोः: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: सकार + अङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (‘the limbs with sa-kāra’); नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी, द्विवचन; here taken as षष्ठी द्विवचन (genitive dual: ‘of the two sa-kāra limbs’)

Speaker

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It stresses that mantra-power depends on precise phonetics—vowel length, bīja-application, and prescribed auxiliaries—so the intended spiritual effect is preserved without distortion.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

It supports bhakti indirectly by teaching disciplined, correct recitation of sacred formulas; careful chanting is presented as a proper technical foundation for devotional worship and japa.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Śikṣā (Vedāṅga phonetics): rules about dīrgha vowels, bīja application, and structured chanting with specified auxiliary factors (ṣaḍ-aṅga style discipline).