Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 150

The Recitation of the Thousand Names of Rādhā and Kṛṣṇa (Yugala-Sahasranāma) and Śaraṇāgati-Dharma

Devanagari script

तिलोत्तमा त्रिकालस्था त्रिकालज्ञाप्यधीश्वरी । त्रिवेदज्ञा त्रिलोकज्ञा तुरीयांतनिवासिनी ॥ १५० ॥

Transliteration

tilottamā trikālasthā trikālajñāpyadhīśvarī | trivedajñā trilokajñā turīyāṃtanivāsinī || 150 ||

Translation

ती तिलोत्तमा आहे, त्रिकाळी स्थित; त्रिकाळज्ञ व परम अधीश्वरी आहे। ती त्रिवेद व त्रिलोक जाणणारी, आणि तुरीयाच्या अंतःसत्तेत निवास करणारी आहे।

Word by Word

• तिलोत्तमा: Tilottamā (the excellent among Tilas/one named Tilottamā)
• तिलोत्तमा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: तिल + उत्तमा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण-प्रयोगः

• त्रिकालस्था: abiding in the three times (past, present, future)
• त्रिकालस्था: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + काल + स्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्रिकाले स्थिता) सप्तमी-तत्पुरुष; विशेषण

• त्रिकालज्ञा: knower of the three times
• त्रिकालज्ञा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + काल + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्रिकालं जानाति) षष्ठी/कर्मधारय-प्रायः तत्पुरुष; विशेषण

• अपि: also, even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle), समुच्चय/अपि-भावः

• अधीश्वरी: supreme mistress/overlordess
• अधीश्वरी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Noun
• Root: अधि + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (अधि-ईश्वरी) उपसर्गपूर्वक-तत्पुरुष; नाम/विशेष्य

• त्रिवेदज्ञा: knower of the three Vedas
• त्रिवेदज्ञा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + वेद + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्रिवेदान् जानाति) तत्पुरुष; विशेषण

• त्रिलोकज्ञा: knower of the three worlds
• त्रिलोकज्ञा: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: त्रि + लोक + ज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (त्रिलोकं जानाति) तत्पुरुष; विशेषण

• तुरीयान्तनिवासिनी: dwelling at the end/limit of the fourth (state)
• तुरीयान्तनिवासिनी: Karta (कर्ता/Subject)
• Type: Adjective
• Root: तुरीय + अन्त + निवासिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (तुरीयान्ते निवसति) सप्तमी/अव्ययीभाव-प्रायः तत्पुरुष; विशेषण

Speaker

Sanatkumara (in dialogue with Narada, within the Vedanga/technical section)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Characters & Entities

• Tilottama
• Triveda
• Triloka
• Turiya

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It praises the Divine as time-transcending and all-knowing—master of past, present, and future—while also pointing beyond cosmology to turīya, the innermost transcendent awareness linked with liberation.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By naming the deity as sovereign, Veda-knowing, and world-knowing, the verse supports bhakti through reverent remembrance (stuti/smaraṇa): devotion is strengthened when the devotee contemplates the Lord/Goddess as the ultimate refuge beyond time and the worlds.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

The verse uses technical Vedic categories—trikāla (time triad), triveda (three Vedas), triloka (three worlds)—which are standard interpretive frames in mantra and ritual exegesis; it also gestures to higher contemplative knowledge (turīya) often taught alongside Vedantic understanding.