Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 19

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

मंत्रार्णहृत्परायाद्यमात्मने हृदयांतिमम् । तत्तन्नाम समुच्चार्य्य न्यसेत्तत्तत्स्थले बुधः ॥ १९ ॥

Transliteration

maṃtrārṇahṛtparāyādyamātmane hṛdayāṃtimam | tattannāma samuccāryya nyasettattatsthale budhaḥ || 19 ||

Translation

मंत्रातील अक्षरांपासून आरंभ करून हृदयापर्यंत नेऊन, आणि आत्म्यासाठी हृदयप्रदेशाच्या शेवटी अंतिम (अक्षर) स्थापावे; तत्तत् नाम उच्चारून, बुध साधकाने तत्तत् स्थानी न्यास करावा.

Word by Word

• मन्त्र-अर्ण-हृत्-पराय-आद्यम्: beginning with ‘mantra’, ‘arṇa’, ‘hṛt’, ‘parāya’
• मन्त्र-अर्ण-हृत्-पराय-आद्यम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र + अर्ण + हृत् + पराय + आद्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (determinative chain); ‘(नाम/मन्त्रं)’ इत्यस्य विशेषणम्

• आत्मने: for oneself/for the self
• आत्मने: सम्प्रदान (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी (4th), एकवचन

• हृदय-अन्तिमम्: ending at the heart
• हृदय-अन्तिमम्: कर्म (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: हृदय + अन्तिम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—हृदयस्य अन्तिमम् (ending with/at the heart)

• तत्-तत्-नाम: each respective name
• तत्-तत्-नाम: कर्म (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + नामन् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारयः—तत् तत् नाम (each respective name)

• समुच्चार्य: having uttered
• समुच्चार्य: पूर्वक्रिया (अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-उद्-√चर् (धातु) + ल्यप् (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यबन्त अव्यय (gerund); पूर्वकालिकक्रिया—having pronounced/uttered

• न्यसेत्: should place (install)
• न्यसेत्: क्रिया (आख्यात)
• Type: Verb
• Root: नि-√अस्/√न्यस् (धातु; nyas)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तत्-तत्-स्थले: in each respective place
• तत्-तत्-स्थले: अधिकरण (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + स्थल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारयः—तस्मिन् तस्मिन् स्थले (in each respective place)

• बुधः: the wise person
• बुधः: कर्ता (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It teaches nyāsa as an inner sanctification: mantra-syllables are not merely recited but consciously installed in specific loci—culminating in the heart—so the practitioner internalizes the deity/mantra as direct inner presence.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

By directing the practice to the heart-region, it frames devotion as inward worship (mānasa/upāṃśu orientation), where recitation and placement make the heart the seat of the beloved form invoked by the mantra.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

A technical ritual procedure (mantra-vidhi) is emphasized: correct sequencing of syllables, precise utterance (uccāra), and prescribed placement (nyāsa)—a hallmark of applied Vedic auxiliary disciplines used in worship.