Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 147

Mahāviṣṇu-Mantras: Aṣṭākṣarī, Sudarśana-Astra, Nyāsa Systems, Āvaraṇa-Pūjā, and Prayogas

Devanagari script

सकलांते जगत्पश्चात्क्षोभणेति पदं वदेत् । सर्वस्त्रीहृदयांते तु विदारणपदं वदेत् ॥ १४७ ॥

Transliteration

sakalāṃte jagatpaścātkṣobhaṇeti padaṃ vadet | sarvastrīhṛdayāṃte tu vidāraṇapadaṃ vadet || 147 ||

Translation

संपूर्ण मंत्राच्या शेवटी ‘जगत्’ शब्दानंतर ‘क्षोभण’ हे पद उच्चारावे। आणि ‘सर्वस्त्रीहृदय’ शब्दाच्या शेवटी ‘विदारण’ हे पद म्हणावे॥१४७॥

Word by Word

• सकल-अन्ते: at the end of ‘sakala’
• सकल-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: सकल (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; तत्पुरुष-समासः (षष्ठी-तत्पुरुषः) ‘सकलस्य अन्ते’

• जगत्-पश्चात्: after (the word) ‘jagat’
• जगत्-पश्चात्: अव्यय-सम्बन्ध (Adverbial/Avyaya)
• Type: Indeclinable
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पश्चात् (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; ‘जगतः पश्चात्’ = जगत्-शब्दस्य पश्चात् (after the word ‘jagat’)

• क्षोभण-इति: “kṣobhaṇa” thus
• क्षोभण-इति: वाक्य-निर्देशक (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: क्षोभण (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
• Form: ‘इति’ इत्यव्ययेन उद्धरण/निर्देशः (quotative particle)

• पदम्: the word/term
• पदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्

• वदेत्: should say/utter
• वदेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• सर्व-स्त्री-हृदय-अन्ते: at the end of (the phrase) ‘all-women’s-heart’
• सर्व-स्त्री-हृदय-अन्ते: अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + स्त्री (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; बहुपद-तत्पुरुषः (सम्बन्धः: ‘सर्वासां स्त्रीणां हृदयस्य अन्ते’)

• तु: indeed/and
• तु: सम्बन्ध-बोधक (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधान/विरोधार्थक-निपातः (particle: but/indeed)

• विदारण-पदम्: the term ‘vidāraṇa’
• विदारण-पदम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: विदारण (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), एकवचनम्; तत्पुरुषः (कर्मधारय-सन्निकर्षः) ‘विदारणं पदम्’

• वदेत्: should say
• वदेत्: क्रिया (Verb)
• Type: Verb
• Root: वद् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Sanatkumara (teaching technical mantra/vedāṅga-style prayoga to Nārada)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

Characters & Entities

• Narada
• Sanatkumara

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It emphasizes that mantra-śakti depends on precise placement of specific ‘padas’ (technical terms); correctness in recitation and construction is treated as a sacred discipline within the Vedāṅga-oriented sections.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Indirectly: it shows that devotional or ritual practice in the Purāṇic-Vaidika framework is not only emotional but also disciplined—bhakti is supported by careful, rule-based mantra usage.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

Mantra-prayoga and pada-vinyāsa (word-placement) consistent with Vyākaraṇa-style precision—where specific terms are appended after designated words to produce an intended ritual/mantric effect.