Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 6

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

नेत्रो ज्वाला मनो हुं फट्स्वाहांता मनवो गणाः । पुनः षडर्णैर्ह्री लक्ष्म्याः कृत्वांतः स्थैः षडंगकम् ॥ ६ ॥

netro jvālā mano huṃ phaṭsvāhāṃtā manavo gaṇāḥ | punaḥ ṣaḍarṇairhrī lakṣmyāḥ kṛtvāṃtaḥ sthaiḥ ṣaḍaṃgakam || 6 ||

‘नेत्र’, ‘ज्वाला’, ‘मनो’ तसेच ‘हुं’, ‘फट्’, ‘स्वाहा’ अंत असलेले मंत्र—हे मंत्र-गण सांगितले आहेत। नंतर लक्ष्मीच्या षडर्ण ‘ह्रीं’ ने अंतःस्थ करून षडंगक विधी करावा।

netraḥ(the) eye
netraḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnetra (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Ekavacana (netro = netraḥ by sandhi)
jvālāflame
jvālā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootjvālā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
manaḥmind
manaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanas (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Prathamā, Ekavacana (mano = manaḥ by sandhi)
huṃhuṃ (seed syllable)
huṃ:
Sambandha (सम्बन्ध/mantric element)
TypeIndeclinable
Roothuṃ (अव्यय/बीजाक्षर)
FormAvyaya; bīja-mantra syllable (बीजाक्षर)
phaṭ-svāhā-antāḥending with ‘phaṭ’ and ‘svāhā’
phaṭ-svāhā-antāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootphaṭ (अव्यय/बीजाक्षर) + svāhā (अव्यय/मन्त्रपद) + anta (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana; बहुव्रीहि: ‘those whose ending is “phaṭ svāhā”’
manavaḥManus
manavaḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootmanu (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
gaṇāḥgroups/hosts
gaṇāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootgaṇa (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Prathamā, Bahuvacana
punaḥagain
punaḥ:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण/Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootpunaḥ (अव्यय)
FormAvyaya; adverb ‘again/further’
ṣaḍ-arṇaiḥwith six syllables
ṣaḍ-arṇaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक) + arṇa (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Tṛtīyā vibhakti (Instrumental/3rd), Bahuvacana; द्विगु: ‘six-syllables/letters’; ‘by/with six syllables’
hrīḥhrī (seed syllable)
hrīḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roothrī (प्रातिपदिक/बीजाक्षर)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; bīja-syllable used as name
lakṣmyāḥof Lakṣmī
lakṣmyāḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootlakṣmī (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Ṣaṣṭhī vibhakti (Genitive/6th), Ekavacana
kṛtvāhaving made
kṛtvā:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया/gerundial)
TypeIndeclinable
Root√kṛ (कृ धातु)
FormKṛdanta; absolutive/gerund (क्त्वा-प्रत्यय) avyaya; ‘having done/made’
antaḥ-sthaiḥby those placed within
antaḥ-sthaiḥ:
Karaṇa (करण/Instrument)
TypeAdjective
Rootantaḥ (अव्यय) + stha (प्रातिपदिक from √sthā)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; अव्ययीभाव: ‘standing within/innerly placed’; instrumental ‘by those placed within’
ṣaḍ-aṅgakamthe sixfold set (six limbs)
ṣaḍ-aṅgakam:
Karma (कर्म/Object)
TypeNoun
Rootṣaṭ (संख्या-प्रातिपदिक) + aṅga (प्रातिपदिक)
FormNapुंसकलिङ्ग, Dvitīyā vibhakti (Accusative/2nd), Ekavacana; द्विगु: ‘six-limbed (set)’

Sanatkumara (in instruction to Narada, within a technical Vedanga/ritual-vidhi context)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

L
Lakshmi

FAQs

It teaches that mantra is not merely recited outwardly: it is to be organized into specific groups and then internalized through ṣaḍaṅga (sixfold) nyāsa, making the practitioner’s body-mind a consecrated seat of Lakṣmī’s power (Hrīṃ).

Bhakti here is expressed as disciplined upāsanā: reverence for Lakṣmī is enacted by careful mantra-application and inward fixation (antaḥ-sthāpanā), aligning devotion with purity, protection, and focused remembrance.

It highlights technical ritual procedure—mantra classification (gaṇa), use of bīja syllables (huṃ/phaṭ/svāhā), and ṣaḍaṅga-nyāsa as a structured, repeatable method of consecration and protection used in applied Vedic/Tantric practice.