Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 130

Śeṣoditya-Sūrya-nyāsa, Soma-sādhana, Graha-pūjā, and Bhauma-vrata-vidhi

Devanagari script

न्यस्तवामकरं राशौ रत्नानां दक्षिणात्करात् । किरंतं पीतपुष्पालंकारालेपांशुकार्चितम् ॥ १३० ॥

Transliteration

nyastavāmakaraṃ rāśau ratnānāṃ dakṣiṇātkarāt | kiraṃtaṃ pītapuṣpālaṃkārālepāṃśukārcitam || 130 ||

Translation

त्याचा डावा हात रत्नांच्या राशीवर ठेवलेला होता आणि उजव्या हाताने तो रत्ने उधळीत होता। पिवळ्या पुष्पांनी, अलंकारांनी, सुगंधी लेपांनी व उत्तम वस्त्रांनी त्याची पूजा झाली।

Word by Word

• न्यस्त-वाम-करम्: having the left hand placed (down)
• न्यस्त-वाम-करम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि + √अस्/न्यस् (धातु) + क्त (कृदन्त) + वाम (प्रातिपदिक) + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘न्यस्त’; तत्पुरुषः (वामः करः यस्य/वामकरं न्यस्तम्)

• राशौ: in a heap/collection
• राशौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: राशि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7 विभक्ति), एकवचन

• रत्नानाम्: of jewels
• रत्नानाम्: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6 विभक्ति), बहुवचन

• दक्षिणात्: from the right (side)
• दक्षिणात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: दक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, पञ्चमी (5 विभक्ति), एकवचन; ‘from the right (side)’

• करात्: from the hand
• करात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन

• किरन्तम्: scattering/pouring forth
• किरन्तम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: √कॄ/किर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle)

• पीत-पुष्प-अलङ्कार-आलेप-अंशुक-अर्चितम्: worshipped/adorned with yellow flowers, ornaments, unguents, and garments
• पीत-पुष्प-अलङ्कार-आलेप-अंशुक-अर्चितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पीत (प्रातिपदिक) + पुष्प (प्रातिपदिक) + अलङ्कार (प्रातिपदिक) + आलेप (प्रातिपदिक) + अंशुक (प्रातिपदिक) + अर्चित (कृदन्त; √अर्च् (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘अर्चित’; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (पीतपुष्पैः अलङ्कारैः आलेपैः अंशुकैः च अर्चितम्)

Speaker

Narada (narrative description within Narada–Sanatkumara dialogue frame)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: adbhuta

Secondary Rasa: shanta

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

The verse highlights the puranic ideal of honoring sacred acts through proper arcana—offerings like flowers, ornaments, anointing, and garments—while emphasizing generosity (scattering jewels) as a dharmic expression of merit.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is implied through arcitam (being worshipped/honored): devotion is expressed via reverential service and offering (upacāra) that treats the revered figure or deity with dignity, purity, and beautifying worship.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects ritual procedure (kalpa-style upacāras): the ordered use of flowers, ornaments, unguents, and cloth in worship—practical details aligned with technical/ritual disciplines discussed in Book 1.3.