Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 33

Devapūjā-krama: Ārghya-saṃskāra, Maṇḍala–Nyāsa, Mudrā-pradarśana, Āvaraṇa-arcana, Homa, Japa, and Kṣamāpaṇa

वक्रां दग्धां खंडितां च भिन्नमूर्द्धदृशं पुनः । स्पष्टां वाप्यन्त्यजाद्यैश्च प्रतिमां नैव पूजयेत् ॥ ३३ ॥

vakrāṃ dagdhāṃ khaṃḍitāṃ ca bhinnamūrddhadṛśaṃ punaḥ | spaṣṭāṃ vāpyantyajādyaiśca pratimāṃ naiva pūjayet || 33 ||

जी प्रतिमा वाकडी, जळलेली, तुटलेली किंवा खंडित, ज्याचे मस्तक वा दृष्टी बिघडलेली, किंवा जी अस्पष्ट/अपूर्ण व डाग-दोषांनी विद्रूप—अशी प्रतिमा कधीही पूजू नये।

वक्राम्crooked
वक्राम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवक्र (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; विशेषण—‘प्रतिमाम्’ इत्यस्य
दग्धाम्burnt
दग्धाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदह् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
खण्डिताम्broken
खण्डिताम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootखण्ड् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
भिन्न-मूर्ध-दृशम्having a split/broken head (head-part)
भिन्न-मूर्ध-दृशम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootभिन्न (कृदन्त/प्रातिपदिक) + मूर्धन् (प्रातिपदिक) + दृश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण—‘मूर्धदृश्’ = शिरः/मस्तक-भागः; ‘भिन्नमूर्धदृशम्’ = शिरोभागे भिन्नम्
पुनःagain; further
पुनः:
क्रियाविशेषण (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय (adverb)
स्पष्टाम्indistinct/unclear (i.e., not well-defined)
स्पष्टाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootस्पष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
वाor
वा:
विकल्प (Alternative marker/विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)
अपिeven/also
अपि:
निपात (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक अव्यय (particle: also/even)
अन्त्यज-आद्यैःby outcastes and the like
अन्त्यज-आद्यैः:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootअन्त्यज (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; करण—‘अन्त्यजाद्यैः’ = अन्त्यजैः आदिभिः (with outcastes etc.)
and
:
समुच्चय (Connector/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक अव्यय (conjunction)
प्रतिमाम्an idol/image
प्रतिमाम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रतिमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म
not
:
निषेध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक अव्यय (negation particle)
एवindeed/at all
एव:
अवधारण (Emphasis/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक अव्यय (emphatic particle)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
क्रिया (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative/विधिलिङ्), प्रथमपुरुष (3rd person/प्रथम), एकवचन; परस्मैपदम्

Sanatkumara (teaching Narada)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bibhatsa

FAQs

It teaches that worship must be offered to a properly formed and ritually fit pratimā; defects and defilement obstruct the intended sacred focus and the integrity of the rite.

Bhakti here is disciplined devotion: reverence is expressed by maintaining purity, correctness, and care in the external supports of worship, so the mind can rest steadily on the deity.

It reflects applied ritual-technical knowledge (kalpa/ācāra and allied śilpa considerations): identifying pratimā-doṣas (iconic defects) and knowing when an image is unfit for pūjā.