Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 49

Mantraśodhana, Dīkṣā-krama, Guru-Pādukā, Ajapā-Haṃsa, and Ṣaṭcakra-Kuṇḍalinī Sādhana

Devanagari script

अकथादित्रिकोणस्थं वराभयकरं गुरुम् । द्विनेत्रं द्विभुजं शुक्लगंधमाल्यानुलेपनम् ॥ ४९ ॥

Transliteration

akathāditrikoṇasthaṃ varābhayakaraṃ gurum | dvinetraṃ dvibhujaṃ śuklagaṃdhamālyānulepanam || 49 ||

Translation

‘अकथा’ आदि त्रिकोणात स्थित, वर व अभयमुद्रा धारण करणाऱ्या गुरूचे ध्यान करावे; ते द्विनेत्री, द्विभुज, श्वेत सुगंध, माळा व अनुलेपनाने विभूषित आहेत।

Word by Word

• अकथादित्रिकोणस्थम्: situated in the ‘akathādi’ triangle
• अकथादित्रिकोणस्थम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अकथादि + त्रिकोण + स्थ (कृदन्त; √स्था धातु)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अकथादि-त्रिकोणे स्थितम्’ (past participle sense as adjective)

• वराभयकरम्: with hands granting boons and fearlessness
• वराभयकरम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: वर + अभय + कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘वराभयौ करो यस्य’ इति (अर्थतः बहुव्रीहिवत्, रूपतः तत्पुरुष-समासप्रयोगः)

• गुरुम्: the Guru
• गुरुम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• द्विनेत्रम्: two-eyed
• द्विनेत्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (two-eyed)

• द्विभुजम्: two-armed
• द्विभुजम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: द्वि + भुज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (two-armed)

• शुक्लगन्धमाल्यानुलेपनम्: having white fragrance, garlands, and unguents
• शुक्लगन्धमाल्यानुलेपनम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शुक्ल + गन्ध + माल्य + अनुलेपन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-समासः—‘शुक्लगन्धं माल्यं च अनुलेपनं च यस्य’ (अर्थतः समाहार/बहुव्रीह्यर्थः)

Speaker

Narada

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Guru

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It prescribes a precise dhyāna (visualization) of the Guru within a specific triangular yantra, emphasizing purity (white adornments) and grace (boon-giving and fearlessness).

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed through reverent, form-based meditation on the Guru—approaching the teacher as a sanctified presence who grants protection and blessings.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects applied ritual-technical knowledge—mantra/letter-arrangement with a yantra (diagram) and prescribed dhyāna-lakṣaṇa (iconographic meditation details) used in structured worship.