Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 12

Dīkṣā, Mantra-Types, Mantra-Doṣas, and Qualifications of Ācārya–Śiṣya

क्रूरे कर्माणि चाग्नेयाः सौम्याः सौम्य फलप्रदाः । शांतज्ञानेतिरौद्रेयशांतिजाति समन्वितः ॥ १२ ॥

krūre karmāṇi cāgneyāḥ saumyāḥ saumya phalapradāḥ | śāṃtajñānetiraudreyaśāṃtijāti samanvitaḥ || 12 ||

क्रूर कर्मे अग्नि-प्रकारची मानली जातात, आणि सौम्य कर्मे सौम्य फळ देतात। हा भेद ‘शांत’ व ‘ज्ञान’ असा ही सांगितला असून, रौद्र व शांती-जात कर्मप्रकारांशीही संबंधित आहे।

krūrein cruel (rites)
krūre:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootkrūra (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); adjectival use qualifying कर्माणि (in/with cruel [rites])
karmāṇiacts/rites
karmāṇi:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootkarman (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चयबोधक अव्यय)
āgneyāḥagni-related/fiery
āgneyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootāgneya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘of Agni / fiery’ (agni-related)
saumyāḥgentle/benign
saumyāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); ‘gentle/benign’
saumyaof the gentle (kind)
saumya:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootsaumya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन); used as qualifier ‘of the gentle (type)’ for फलप्रदाः
phalapradāḥresult-giving
phalapradāḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootphala + prada (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन); षष्ठी-तत्पुरुष: फलस्य प्रदाः = ‘givers of fruit/results’
śāntain pacific/peaceful
śānta:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootśānta (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ‘in pacific/peaceful (state/knowledge)’ (first member of compound)
jñānain knowledge
jñāna:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootjñāna (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ‘in knowledge’ (within compound)
itithus/so-called
iti:
Sambandha (सम्बन्ध/quotative)
TypeIndeclinable
Rootiti (अव्यय)
FormQuotative particle (इति-प्रयोग)
raudreyain the fierce (raudra)
raudreya:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootraudreya (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ‘in the raudra (fierce) category’ (within compound)
śāntiin pacification/peace
śānti:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootśānti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Locative (7th/सप्तमी), Singular (एकवचन); ‘in pacification/peace’ (within compound)
jāticategory/kind
jāti:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjāti (प्रातिपदिक)
FormFeminine (स्त्रीलिङ्ग), Accusative (2nd/द्वितीया), Singular (एकवचन); object of समन्वितः: ‘endowed with (that) kind/category’
samanvitaḥendowed/combined
samanvitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsam + √i (इ, धातु) + kta (क्त) → samanvita (कृदन्त-प्रातिपदिक)
FormPast passive participle (क्त-कृदन्त), Masculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन); ‘endowed/combined’

Narada (teaching within a Vedanga/ritual-taxonomy context, traditionally in dialogue with the Sanatkumara tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

A
Agni
R
Rudra

FAQs

It teaches that actions/rites carry a corresponding “type” and therefore a corresponding result: fierce (Agni/raudra) acts generate fierce outcomes, while gentle (saumya/śānta) acts generate gentle, pacifying outcomes—guiding the practitioner to choose rites aligned with intended dharmic ends.

Indirectly, it supports bhakti by implying that sāttvika, śānta-oriented worship and conduct produce harmonious spiritual fruits; devotional practice is typically aligned with saumya/śānta dispositions rather than raudra, harm-causing impulses.

A technical, Vedanga-style categorization of ritual acts (karma) by their nature (Agni/saumya; raudra/śānti) and expected karma-phala, useful for selecting appropriate prayoga (ritual application) and śānti-karmas (appeasing rites).