Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 113

Mokṣopāya: Bhakti-rooted Jñāna and the Aṣṭāṅga Yoga of Viṣṇu-Meditation

क्रौञ्चं च नालिकं चैव सर्वतोभद्रमेव च । वार्षभं नागमात्स्ये च वैयान्घं चार्द्धचंद्रकम् ॥ १३ ॥

krauñcaṃ ca nālikaṃ caiva sarvatobhadrameva ca | vārṣabhaṃ nāgamātsye ca vaiyānghaṃ cārddhacaṃdrakam || 13 ||

(ही) क्रौञ्च, नालिक आणि सर्वतोभद्र; तसेच वार्षभ, नाग व मात्स्य; आणि वैयाङ्घ व अर्धचंद्रक—हीही (आसनांची नावे) आहेत.

क्रौञ्चम्(āsana named) Krauñca
क्रौञ्चम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootक्रौञ्च (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नालिकम्(āsana named) Nālikā
नालिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनालिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिश्चय/अवधारण-अव्यय (emphatic particle)
सर्वतोभद्रम्(āsana named) Sarvatobhadra
सर्वतोभद्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्वतः (अव्यय) + भद्र (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/particle)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वार्षभम्(āsana named) Vārṣabha
वार्षभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवार्षभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नागमात्स्ये(āsana named) Nāga and Mātsya (Nāgamātsya)
नागमात्स्ये:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक) + मात्स्य (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व-समास (नाग + मात्स्य); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वैयान्घम्(āsana named) Vaiyāngha
वैयान्घम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैयान्घ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
अर्द्धचन्द्रकम्(āsana named) Half-moon (Arddhacandraka)
अर्द्धचन्द्रकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअर्द्ध (प्रातिपदिक) + चन्द्रक (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः (अर्द्धः चन्द्रकः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Sanatkumāra (teaching to Nārada, in an enumerative technical passage)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

N
Narada
S
Sanatkumara

FAQs

Its significance is methodological: it preserves precise technical nomenclature used in śāstric systems, training the reader to respect accurate classification—an essential discipline for Dharma-based practice and study.

Direct bhakti instruction is not foregrounded here; instead, the verse supports bhakti indirectly by emphasizing correct śāstric knowledge and orderly learning, which Narada Purana treats as supportive to steady devotion and proper observance.

This is characteristic of Vedāṅga-style technical listing (especially akin to Jyotiṣa/ritual schematics): preserving named types/forms used for computation, arrangement, or ritual/diagrammatic classification depending on the surrounding section.