Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 28

Tithi-Nirṇaya for Vratas: Ekādaśī Rules, Saṅkrānti Punya-kāla, Eclipse Observances, and Prāyaścitta

कहूः स्त्रीभिस्तथा शूद्रैरपि वानग्रिकैस्तथा । अपराह्णद्वयव्यापिन्यमावास्यातिथिर्यदि ॥ २८ ॥

kahūḥ strībhistathā śūdrairapi vānagrikaistathā | aparāhṇadvayavyāpinyamāvāsyātithiryadi || 28 ||

असे सांगितले आहे की स्त्रिया, शूद्र आणि वनवासीही तेव्हाच पाळावे, जेव्हा अमावास्या तिथी अपराह्णाच्या दोन्ही भागांत व्यापून राहते.

कहूः(the tithi called) Kahūḥ
कहूः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootकहू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन (विशेष-तिथिनाम)
स्त्रीभिःby women
स्त्रीभिः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तथाlikewise/also
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, समुच्चय/अन्वयबोधक (conjunctive/adverbial: ‘also/likewise’)
शूद्रैःby Śūdras
शूद्रैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (सम्बन्ध/Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय, अवधान/समुच्चयार्थक निपात (particle: also/even)
वानग्रिकैःby those without sacred fire
वानग्रिकैः:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootव + अनग्निक (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारयसमास (Karmadharaya: व-अनग्निक = without sacred fire); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
तथाlikewise
तथा:
Sambandha (सम्बन्ध/Connector)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्त समुच्चयार्थक (again: likewise)
अपराह्णद्वयव्यापिनीspanning two afternoons
अपराह्णद्वयव्यापिनी:
Viśeṣaṇa (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootअपराह्ण + द्वय + व्यापिनी (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (Tatpurusha: अपराह्णयोः द्वयम् व्यापिनी = pervading two afternoons); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifier)
अमावास्यातिथिःthe amāvāsyā tithi
अमावास्यातिथिः:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootअमावास्या + तिथि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुषसमास (Tatpurusha: अमावास्यायाः तिथि = the amāvāsyā tithi); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
यदिif
यदि:
Sambandha (सम्बन्ध/Condition marker)
TypeIndeclinable
Rootयदि (अव्यय)
Formअव्यय, शर्तार्थक अव्यय (conditional particle: if)

Narada (instructional narration within vrata-kāla nirṇaya context)

Vrata: Amāvāsyā observance (general timing rule)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It emphasizes dharma through correct timing (kāla) in vrata practice, teaching that observances gain merit when aligned with the proper tithi-span, here Amāvāsyā extending across both afternoon divisions.

By stressing disciplined observance (vrata) at the right sacred time, it supports steady devotional life—bhakti is strengthened when worship, fasting, and ancestral rites are performed in harmony with tithi-based dharma.

Jyotiṣa (Vedāṅga astrology/time-reckoning): determining ritual eligibility by tithi-vyāpti—specifically, choosing Amāvāsyā when it spans the two aparāhṇa segments.