Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 37

Devanagari script

ततो जलाशमा वायुभोजनाहारवर्जिता । सच्चिदानन्दसन्दोहं ध्यायत्यात्मानमात्मना ॥ ३७ ॥

Transliteration

tato jalāśamā vāyubhojanāhāravarjitā | saccidānandasandohaṃ dhyāyatyātmānamātmanā || 37 ||

Translation

त्यानंतर ती तहान व श्रम यांपासून मुक्त झाली; वायूलाच भोजन मानून सामान्य आहाराचा त्याग केला. आत्म्याने आत्म्यालाच सच्चिदानंद-समूहस्वरूप म्हणून ध्यान करू लागली।

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Kāla-adhikaraṇa (कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनन्तरम् (thereafter)

• जल-आशमा: subsisting on water
• जल-आशमा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जल (प्रातिपदिक) + आशम (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (जलम् आशमः/आशमनम् यस्याः = water as sustenance); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचनम्

• वायु-भोजन-आहार-वर्जिता: deprived even of food consisting of air
• वायु-भोजन-आहार-वर्जिता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वायु (प्रातिपदिक) + भोजन (प्रातिपदिक) + आहार (प्रातिपदिक) + वर्जित (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष (वायुः भोजनम्; तद् आहारः; तेन वर्जिता); स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा (1st), एकवचनम्

• सत्-चित्-आनन्द-सन्दोहम्: the mass/aggregate of sat-cit-ānanda
• सत्-चित्-आनन्द-सन्दोहम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सत् (प्रातिपदिक) + चित् (प्रातिपदिक) + आनन्द (प्रातिपदिक) + सन्दोह (प्रातिपदिक)
• Form: समासः: तत्पुरुष/समाहार (सच्चिदानन्दस्य सन्दोहः); पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• ध्यायति: meditates on
• ध्यायति: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ध्यै (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

• आत्मानम्: the Self
• आत्मानम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया (2nd), एकवचनम्

• आत्मना: by the self
• आत्मना: Karaṇa (करण)
• Type: Noun
• Root: आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया (3rd/instrumental), एकवचनम्

Speaker

Sanatkumara (in instruction to Narada, describing the contemplative discipline)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It presents a moksha-oriented discipline where austerity supports inward contemplation, culminating in meditation on the Atman as sat-cit-ānanda—pure Being, Consciousness, and Bliss.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

While framed as jñāna-yoga and dhyāna, it complements Vishnu-bhakti by emphasizing inner purity and one-pointedness—qualities that stabilize devotion and remembrance of the Supreme Self.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

No specific Vedanga (like Vyākaraṇa or Jyotiṣa) is taught in this verse; the practical takeaway is yogic discipline—regulated āhāra (diet/fasting) and dhyāna as a method for inner realization.