Shloka 60

Adhyaya 82 — The Rise of Mahishasura and the Manifestation of the Goddess from the Gods’ Tejas

Sanskrit

निरन्तराः शरौघेण कृताः केचिद्रणाजिरे ।

शैलानुकारिणः प्राणान् मुमुचुस्त्रिदशार्दनाः ॥

Transliteration

nirantarāḥ śaraugheṇa kṛtāḥ kecid raṇājire | śailānukāriṇaḥ prāṇān mumucus tridaśārdanāḥ ||

Translation

काही रणांगणात बाणांच्या धारांनी जखमांचा अखंड गोळा झाले; ते देवपीडक पर्वतासारखे कोसळत प्राणत्याग करू लागले।

Word by Word

• निरन्तराः: uninterrupted, continuous
• निरन्तराः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: निरन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), बहुवचनम्; विशेषणम्

• शर-ओघेण: by a flood of arrows
• शर-ओघेण: करणम् (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: शर (प्रातिपदिक) + ओघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः (Instrumental/3rd), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (शराणाम् ओघः)

• कृताः: made, rendered
• कृताः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (Past Passive Participle/क्त), पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; कर्मणि-प्रयोगे विधेय-विशेषणम्

• केचित्: some (of them)
• केचित्: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; अनिश्चित-प्रयोगः (indefinite: 'some')

• रण-अजिरे: in the battlefield
• रण-अजिरे: अधिकरणम् (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: रण (प्रातिपदिक) + अजिर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (रणस्य अजिरम्)

• शैल-अनुकारिणः: resembling mountains
• शैल-अनुकारिणः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Adjective
• Root: शैल (प्रातिपदिक) + अनुकारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; समासः—उपपद-तत्पुरुषः (शैलम् अनुकरोति इति)

• प्राणान्: life-breaths, lives
• प्राणान्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: प्राण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः (Accusative/2nd), बहुवचनम्

• मुमुचुः: they released, gave up
• मुमुचुः: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुषः (3rd), बहुवचनम्

• त्रिदश-अर्दनाः: destroyers of the gods (i.e., demons)
• त्रिदश-अर्दनाः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: त्रिदश (प्रातिपदिक) + अर्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (त्रिदशानाम् अर्दनाः)

Speakers

• Narratorial voice within the Devi Mahatmyam

Verse Rasa

{ "primaryRasa": "vira", "secondaryRasa": "adbhuta", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

Primary Deities

• Devī (Caṇḍikā/Durgā)
• Devas (as the oppressed party, implied)

Shakti Aspects

• Caṇḍikā / Durgā (as supreme martial power)

Key Themes

• Shaktism
• Divine archery/weaponry
• Protection of devas
• Simile of mountains (epic style)

FAQs

What is the philosophical or ethical takeaway?

Those who ‘oppress the devas’—i.e., who violate the sustaining principles—inevitably collapse under the very momentum of their aggression; the Devī embodies the restoring power of ṛta.

How does this fit the Pancalakshana (5 characteristics)?

Still within ākhyāna; it is theological narrative rather than cosmological enumeration.

What is the esoteric significance?

The ‘torrent of arrows’ can symbolize an overwhelming stream of mantra/jñāna that leaves no gap for ignorance to reassert itself.