Shloka 283

भीष्मस्य अप्रतिमपराक्रमः — शिखण्डिपुरस्कृतः प्रहारः

Bhīṣma’s unmatched momentum and the assault with Śikhaṇḍin in the lead

Devanagari script

तथैव पाण्डवं क्रुद्धं तव पुत्रो न्‍्यवारयत्‌ । जैसे तटकी भूमि विक्षुब्ध जलराशिवाले महासागरको रोके रहती है, उसी प्रकार आपके पुत्रने क्रोधमें भरे हुए अर्जुनको रोक दिया था

Transliteration

tathaiva pāṇḍavaṁ kruddhaṁ tava putro nyavārayat |

Translation

संजय म्हणाला—त्याचप्रमाणे तुमच्या पुत्राने क्रुद्ध झालेल्या पांडवाला (अर्जुनाला) रोखले. जशी तटभूमी खवळलेल्या जलराशीचा महासागर आवरते, तशीच तुमच्या पुत्राने क्रोधाने पेटलेल्या अर्जुनाला थांबविले.

Word by Word

• तथा: thus, in that manner
• Type: Indeclinable
• Root: तथा

• एव: indeed, just
• Type: Indeclinable
• Root: एव

• पाण्डवम्: the Pandava (Arjuna)
• पाण्डवम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पाण्डव
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• क्रुद्धम्: angry, enraged
• Type: Adjective
• Root: क्रुद्ध
• Form: Masculine, Accusative, Singular

• तव: of you, your
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद्
• Form: Genitive, Singular

• पुत्रः: son
• पुत्रः: Karta
• Type: Noun
• Root: पुत्र
• Form: Masculine, Nominative, Singular

• न्यवारयत्: restrained, checked, stopped
• Type: Verb
• Root: वारय् (√वृ, causative)
• Form: Imperfect (Laṅ), 3rd, Singular, Parasmaipada

Speaker

संजय उवाच

Characters & Entities

• Sañjaya
• Dhṛtarāṣṭra (implied by 'tava')
• Duryodhana (implied by 'your son')
• Arjuna (as 'Pāṇḍava')
• Ocean (mahāsāgara, from the simile in the given Hindi gloss)
• Shore/embankment (tāṭakī/boundary, from the simile in the given Hindi gloss)